İnsan və heyvan haqları

Əcaba, bu cənabların Qəzzanın blokadasından xəbəri varmı?

Bu günlərdə çoxlarınız “Heyvan haqları” təşkilatının təşəbbüsündən xəbərdar olduz. Bəlkə də söhbətin nədən getdiyindən xəbərdar olmayanlar olar və elə bu səbəbdən istərəm qısaca şərh verəm. Heyvanların haqlarını müdafiə edən qurumların tələbi ilə canlılar üzərində təcrübələrin keçirilməsi məsələsinə Avropa Şurasında baxılacaq və bu təcrübələrə yanaşma daha da sərtləşdiriləcək. Məsələnin ən önəmli tərəfi bundadır ki, əsas müdafiə obyektində olan canlılar məhz genləri insana daha yaxın hesab edilənlərdir: şimpanzelər, oranqutanqlar və s.. Tələb isə bundan ibarətdir ki, ümumiyyətlə bu növ heyvanlardan tibbi təcrübələrdə istifadə olmasın, çünki bu onların haqlarına ziddir.

Məsələdə diqqətimi çəkən əsas amil elə məhz insan genlərinə uyğunluqdur. Əcaba, niyə məhz bu uyğunluq nəzərə alınıb. Görəsən bunu etməklə bəşər övladını ələ salmaqmı istəyiblər? Mən heç də belə düşünmürəm və düşünməyi belə fikrimə gətirmirəm. Əslində cənabların təşəbbüsü nəcib bir hərəkət olaraq hər birimiz tərəfindən təqdir olunmalıdır. Amma elə bu anda başlıqdakı sual gözümün önünə gəlir və içərimdə bir sızıltı keçir...

Əslində heyvanların hüquqlarını qaldıran da elə məhz onların həmcinslisi deyil, bəşər övladıdır. Bəs nə oldu da başında min bir bombanın təcrübəsi aparılan müsəlmanın da nümayəndəsi qalxıb da dünya arenalarına car çəkmədi? Sümükləri sındırılan müsəlman balaların, vaqonlarda titrək qış havalarında təhsil alan və elə buradaca başına hər gün raketlər yağdırılan müsəlmanların bir haqları yoxmudur? Nə zaman və kim bu haqları Avropa Şurasının və digər qurumların müzakirə masasına çıxaracaq? Məhz hüquqlarını qoruduğunuz heyvanların genləri insana yaxın olduğundan deyirsiz ağrını, əzab verildiyini hiss edir. Bəs yaradılışın ən əfzəli yüzlərcə qundaqdaca qətlə yetirilən körpə balasının ağrısını çəkmir?...

Sil göz yaşını müsəlman ümməti, sil göz yaşını müsəlman bacım,qardaşım. Sizlərin də haqqını tələb edəcək Şəxs gələcək. Sizlərin də tapdanan haqlarınız Ən Ali Ədalət məhkəməsində sorulacaq. Sən, ey bütün yaradılışın əfzəl bəşəri, az qalıb heyvanlarda olan hüquqların belə səndən alınmasına...

NURAN MİKAYILOĞLU

«Dəyərlər»

Bumlar ölkəsində - 8

“Kəmərləri bağlayın, getdik...” cümləsi ilə artıq tanışsız. Elə mən də bu günlərdə məşhur qəzeti əldə etdiyim kimi həmvətənlimin (P.S. hər ikimiz bumlar ölkəsindənik ) yazısını oxuyanda bu cümlə ilə tanış oldum. Amma doğrudan da sual doğura bilər niyə məhz bu cümlənin üstündə dururam? Məqaləni oxuyarkən hər cümlə gözəl vətənimizin (Qeyd – yenə də məşhur vətənimizdən bəhs edirəm, adı başlıqdadı) bir mənzərəsini gətirirdi gözlərimin önünə. Elə bu cümlə də hər anı bumla dolu küçələrimizin sərhəd keşikçilərini, pusquda duranlarını xatırlatdı. Sizə hər an (yəni əgər buna əməl etməmisizsə ) avtomobiliniz “iraq-iraq” bir qəzaya düşərsə qabaq şüşədən 3-4 metr irəliyə bum etməyəsiz deyə şirin-şirin “kəmərlərinizi taxın” deyə məsləhət verən (ilk baxışdan bu şirinliyi hiss etməyə bilərsiz, yəni bir az acı, və ya “şirinlikdən” asılı olaraq bir az zəqqutum kimi də gələ bilər) kimdir?! Hə, yanılmadız, elə məhz bu keşikçilərimizin bir başqa bum dolu sahəsindən danışmaq istəyirəm.

Bu günlərdə Azərbaycanda məişət cihazlarının satışı ilə məşğul olan şirkətlərdən biri kampaniya keçirərək mallarını bir günlük yarı qiymətə, yəni ucuz satdığını elan edir. Doğrudan da əhalimizin daxili impulslarının tez reaksiya verdiyi bir neçə söz varsa, onlardan biri də “ucuz” kəlməsidir. Elə ona görədir ki, axşamlar bizim bazarlar belə bumlayır. Təsəvvür edin biri “axşam bazarı” çığıraraq qarşısına bir ton çəkmə tökür və qiymətini 40 və 50 qəpikdən qoyur. İnanın ki, bir saatdan sonra bircəciyi də qalmayacaq. Kimin nə qədərə gücü çatsa, bir sumka, bir torba alıb aparacaq. Sonra da doyunca bir neçə il istifadə edəcək. Adə, bu camaatı da qınamaq olmur. Zavallı millət nə vaxt bir yaxşı pul gördü ki, bir bahalı malı da alıb geyinsin. Nə isə, qayıdaq mətləbə.

İndi burada da bilmirəm cihazlar mühərriki ilə birgə satılırdı ya eləcə qutusu, onu bilirəm ki, adəti üzrə kimi bir yekə torba götürərək piyada, kimisi də dəmir atını minib tökülüşdü həmin ucuz bolluğa. Hə, məsələ də elə burada idi. Piyadalar bir qırağa, avtomobili olanlar isə sevincək olub maşınlarını bir qıraqda saxlayıb, yollandılar növbə tutmağa.

Onlar öz növbələrində olsun sizə deyim səngərdə pusquda duran keşikçilərdən. Gözünə döndüklərim, arabalarını (evakuatorlar) minərək şığıdılar meydana və başlandı təmizləmə işi. Beləcə vəziyyəti nizama saldıqdan sonra, yığdıqları məmulatları bum dolu mükafatlandırma meydanında yerləşdirmək üçün üz qoydular yola. Burdan oyanasına getməyib, dərhal qayıdıram sevincək insanların yanına. Piyada gələnlərlə yenə işim yox, aldıqlarını bellərinə yükləyib, başladılar münasib avtobus axtarmağa. Avtomobili olanlar isə yüksək bir əhvalla rahatlıq naminə az qalmışdan açar pultunun düyməsini basırlar, amma cavab gəlmir ki, gəlmir. Adama deyərlər ay kişi, sənin axı nəyinə lazım idi, heç olmasa balaca bir maşının var idi də! Piyadaları başa düşürəm ki, “maşının var?”, deyə onlardan soruşanda «yox!» deməsinlər deyə ət və ya paltaryuyan maşın almaq istədilər. Sənə bu lazım idi və ya bu “bolluq” vaxtında sənin axı məişət cihazı nəyinə lazım idi? İndi get mükafatlandırma meydanında bumlan. Özü də bilirsən ki, bu «dar» küçələrdə (küçənin eni yalan olmasın 10-15 metir idi ) dünyada analoqu olmayan sarı xətlər çəkirlər (dünyanın heç bir ölkəsində xüsusi hal olmasa, bu enlilikdə yolun qırağına qadağanedici sarı xətt çəkmirlər), bir bax harda saxlayırsan də! Məsələn, bir məhəlləyə salardın və ya dükanın qapısına sürərdin. Yəgin qorxublar ki, burada da gəlib avtomobilin o yan bu yanından sarı xətt çəkərlər, deyərlər ki, saxlamaq olmazdı. Nə isə, deyilənə görə biz tərəflərdə də yolun qırağında (biz tərəflərdə isə yolun enliliyi yalan olmasın, 20-25 metirdir ) bir kişi ucuz apteklərdən birindən özü üçün ürək dərmanı almaq istəyib. Bir neçə manat qabağa düşdüyündən sevinən kişi avtomobilinə yaxınlaşanda, görüb ki, evakuatora yükləyirlər... Elə buradaca kişinin də ürəyi bum eləyib və keşikçilər də bir bum qırpımında hadisə yerini tərk edərək öz yerlərini tibb keşikçilərinə verib.

Sonda avtomobili olanların nəzərinə: birdən yazı maraqlı gələr də haradasa saxlayıb oxumaq istəyərsiz. Ehtiyatlı olun, bir də gördünüz havadasınız və özünüz qarışıq avtomobiliniz evakuatorun belində bumlanır...

NURAN MİKAYILOĞLU

«Dəyərlər»

Azery Army və şapalaq yarışı

Yəgin ad tanışdır. YouTube-da yayımlanan və əlaqədar qurumlara utanc gətirən videoçarx məhz bu adla qeyd edilib. Bu arada fikrimə informasiya texnologiyası dünyasında yaşayan insanlarla əlaqədar bir fikir gəldi. Təsəvvür edin, xalqımızı gözü götürməyən və ya elə lap gözü götürən bir millətin nümayəndəsi “şöhrəti dağlar yaran” azəri ordusu barəsində maraqlanır. Və elə bu zaman bu adla bir axtarış verilir. Tapılacaq görüntülər də sizə məlumdur.

Fəxr edə bilərsən, xalqım mənim. Gənc əsgərlərin sənin adını elə zirvələrə qaldırır ki, biabırçılıq bayrağın dünya çempionatlarında dalğalanacaq. Sən qalib gəldin. Şapalaq çempionatında. Artıq hazırıq və əmr gözləyirik. Bircə sən əmr ver. Yarışlar bizi gözləyir. Bezdik daha gözləməkdən. Düzdür, elə bu cür də olmalıdır. Torpaqlarımızı daha “urus”, “fransuz” və ya “xod gedən amerikalı” alacaq, gözlə (burada “gözlə” sözünü necə başa düşmək istəyirsiz, elə də başa düşmək olar). Və ya heç almasına gərək yox. Biz gözütoxuq və bölüşərik. Biz vaxtımızı daha məqsədli işlərə, Azərbaycanı siyasəti, iqtisadiyyatı, idmanı və yenicə (əslində yenicə deyil, sadəcə tanış olmayanlar insanlar və boynuna almayan strukturlar üçün yeni məsələ adına “sırınır”) bu sıraya daxil olmuş şapalaq yarışlarında birincilikdə tanıdacayıq. Elə ilk medalı da çarpayıda uzanaraq baş məşqçi və eyni zamanda hakim rolunda çıxış edən şərəfsiz oğul gətirəcək. Belə də ki, sülh şəraiti və atəşkəs axı azəri balalarını analarının əlindən almayacaq. Əsgərlərimiz salamat şəkildə bir il altı ay vətənə borcunu ödəyəcək və salamat şəkildə isti evinə qayıdacaq (bu sıraya bəxti gətirməyən səngərdə düşmən gülləsi və ya elə öz “qeyrətli” silahdaşlarının gülləsini yemiş əsgərlər aid deyil).

Bəs mənən öldürülən kişilərimiz necə olsun? Və ya onların kişilik məktəbi hansı təlimləri tədris edəcək? Bu sual önümdə durarkən bir daha daxili tormozları tutmayan çarpayıda uzanmış boynuyoğun gədə gözümün önündən keçdi. Və ən dəhşətlisi budur ki, həmyaşıdlarım – tələbələr və s.bu kimi şeylərdən sarsılmayaraq, vərdiş olunmuş bir şey kimi, sadəcə azəri millətinə məxsus yeni bir dərin “Eh” deyərək kifayətləndi. “Bu hələ harasıdır ki?” deyənlər də az deyil. Bəlkə də bundan oyanası da var. Və elə bəlkə də bundan oyanasının da yayımlanmasından qorxan əlaqədar qurum bu görüntünü də əvvəlki analoji video kimi teatr adlandırmadı. Və bunun ardınca qeyri-rəsmi olaraq, videosu olan telefonların hərbidə istifadəsi qadağan edildi.

Ey kaş, bir texnologiya kəşf olunaydı ki, insanlar beyin yaddaşındakı videoları həmin bu bölməyə yerləşdirə bilərdi. Təəssüf ki, bu mümkünsüz bir işdir. Real görüntü bir teatır adlanırsa, demək hər kəsin şahid olduğu hadisələr sübutsuz bir cəfəngiyyat.

Saxla içərində xalqım, vaxt gələr, sənin də ürəyindən tikan çıxara biləcək gördüklərin bir görüntüyə alınaraq yayımlanar. İnanın, bəlkə də bu görüntülərdən ən çox sevinən özünü hərbidə asan cavan qardaşlarımız və gözü yaşlı analardır. Nəhayət, dərdini heç bir kəsə söyləyə bilməyən və ya söyləyə bilsə belə sübut edə bilməyəcəyini anlayaraq acığını Allah verdiyi mübarək ömründən çıxardan övladların ruhları azca təskinlik tapacaq. Onların dedikləri azca da olsa sübuta yetdi...

NURAN MİKAYILOĞLU
"DƏYƏRLƏR"

Qoyunlar insanları yeyir

(və ya əsgərlərimiz kimə ya nəyə qurban gedir?!)

Orta əsrlər kapitalizminin məhşur deyimi: “Qoyunlar insanları yeyir” və ya “Çəpərləmələr”. Orta əsr kəndlisini, eləcə də bütün aşağı təbəqəyə məxsus olanlarını təngə gətirən hərəkat. Əsas... Kapitalizim oyunu meydana gəlirdi. Bəli, elə məhz bu adla feodallar o dövr insanının dediyi kimi, Adəm övladını qoyunlara qurban verməyə başladı. Qoyun tükü insanların evlərin aldı, torpağın aldı, nizamlı həyatını aldı insanların əlindən. Amma həyatları qaldı özlərində. Düzünü desək, gedib-gələn nəfəsləri saxladı onlarda. Lakin bunun qalmasının nə faydası ki! Beləcə bütün bu əsaslarla “inkişaf” etdi kapitalizm. Hansı ki, indi bizim millət də iddialıdır həmin bu kapitalizmə.

Mən danışmaq istəmirəm hazırda dövlətimizin kapitalist durumundan. Sadəcə danışmaq istərdim kapitalizmə iddialı olan dövlətimizin keşikçilərindən, yəni əsgərlərindən. Böyük bir sualım var, əvvəl özümə, sonra isə bu suala cavab verməyə məcbur olan hər kəsə. Görəsən heç düşünmüşük ki, bu gün əsgər deyilən məfhum olmasa dövlətimizdə vəziyyət necə olar? Və ya ümumiyyətlə dövlətimizi və bizi əsgərlərin taleyi nə dərəcədə maraqlandırır?

Bu günlərdə məşhur bir informasiya portalında eyni zamanda iki xəbər gedir. Bunların hər ikisi türk əsgəri barədə gəlmişdi. Təəssüf ki, hər ikisi də əsgərlərin ölümü xəbəri idi. Əslində, yəgin diqqətinizdən yayınmadı ki, “şəhid olma xəbəri” demədim. Niyə, çünki, bu xəbərlərdən ikincisinə şəhid adı vermək mümkün deyil. Xəbəri ixtisarla çatdırım. “Həkkari vilayətində PKK qruplaşmasına qarşı manevr edən Türk Silahlı Qüvvələrinin beş əsgəri əks-hucum nəticəsində şəhid olur. Baş qərərgah xəbəri dərhal alın açıqlığı ilə təsdiq edir və şəhidlərin ailəsinə dərin hüznlə başsağlığı verir. Şəhidlərin torpağa tapşırılmasının hansı təmtaraqla baş tutacağı haqqında isə hələ məlumat yoxdur. Eyni vaxtda Azərbaycanda da analoji hadisə baş verir, yəni əsgər itiririk. Amma necə?! Hər hansı bir “N” saylı hərbi hissədə bir əsgər digər, həmyerlisi olan əsgəri silahdan açdığı atəşlə qətlə yetirir. Əlaqədar nazirliyin mətbuat orqanları isə adəti üzrə susur”.

Düşünürəm ki, bu heç də eşitdiyiniz təsadüf hallardan deyil. Bəlkə də eyni hissədə bir həmvətənlimizin digər yoldaşını öldürməsi təsadüfü haldır. Amma mənəvi öldürmələri kimin ayağına yazaq?! Bu yaxınlarda intiharla mübarizə günü qeyd edilirdi. Bu səciyyənin xarakterik olduğu insanların əksər hissəsini kimlər təşkil edir? Əsgərlərimiz. Döyülmələr, söyülmələr, alcalmalar... Bunlar da özlüyündə bir kitab təşkil edir. Atəşkəs vəziyyətində olan dövlətimizdə hər gün olmasa da, günaşırı əsgərlərimizin şəhid olması hansı zəmindən doğur? Nə üçün əlaqədar qurumlar cavanlarının taleyinə bu qədər laqeyd yanaşırlar? Axı, bu qədər əsgərimizi müharibə olmadan itirdiyimiz halda və itirilənlərə və onların ailələrinə mənfidən azca yuxarı münasibət hansı inkişaflar yoluna işıq saçır?

Mən əminəm ki, biz kapitalizmə və digər bu adla yeridilən iqtisadi inkişafların heç birinə xalqımızı və xüsusən də heç bir əsassız əsgərlərimizi qurban verməklə nail ola bilmərik. Özünüzdən muğayat olun və ya özünüzü qoruyun...

NURAN MİKAYILOĞLU

«Dəyərlər»

Qoyunlar insanları yeyir

(və ya əsgərlərimiz kimə ya nəyə qurban gedir?!)

Orta əsrlər kapitalizminin məhşur deyimi: “Qoyunlar insanları yeyir” və ya “Çəpərləmələr”. Orta əsr kəndlisini, eləcə də bütün aşağı təbəqəyə məxsus olanlarını təngə gətirən hərəkat. Əsas... Kapitalizim oyunu meydana gəlirdi. Bəli, elə məhz bu adla feodallar o dövr insanının dediyi kimi, Adəm övladını qoyunlara qurban verməyə başladı. Qoyun tükü insanların evlərin aldı, torpağın aldı, nizamlı həyatını aldı insanların əlindən. Amma həyatları qaldı özlərində. Düzünü desək, gedib-gələn nəfəsləri saxladı onlarda. Lakin bunun qalmasının nə faydası ki! Beləcə bütün bu əsaslarla “inkişaf” etdi kapitalizm. Hansı ki, indi bizim millət də iddialıdır həmin bu kapitalizmə.

Mən danışmaq istəmirəm hazırda dövlətimizin kapitalist durumundan. Sadəcə danışmaq istərdim kapitalizmə iddialı olan dövlətimizin keşikçilərindən, yəni əsgərlərindən. Böyük bir sualım var, əvvəl özümə, sonra isə bu suala cavab verməyə məcbur olan hər kəsə. Görəsən heç düşünmüşük ki, bu gün əsgər deyilən məfhum olmasa dövlətimizdə vəziyyət necə olar? Və ya ümumiyyətlə dövlətimizi və bizi əsgərlərin taleyi nə dərəcədə maraqlandırır?

Bu günlərdə məşhur bir informasiya portalında eyni zamanda iki xəbər gedir. Bunların hər ikisi türk əsgəri barədə gəlmişdi. Təəssüf ki, hər ikisi də əsgərlərin ölümü xəbəri idi. Əslində, yəgin diqqətinizdən yayınmadı ki, “şəhid olma xəbəri” demədim. Niyə, çünki, bu xəbərlərdən ikincisinə şəhid adı vermək mümkün deyil. Xəbəri ixtisarla çatdırım. “Həkkari vilayətində PKK qruplaşmasına qarşı manevr edən Türk Silahlı Qüvvələrinin beş əsgəri əks-hucum nəticəsində şəhid olur. Baş qərərgah xəbəri dərhal alın açıqlığı ilə təsdiq edir və şəhidlərin ailəsinə dərin hüznlə başsağlığı verir. Şəhidlərin torpağa tapşırılmasının hansı təmtaraqla baş tutacağı haqqında isə hələ məlumat yoxdur. Eyni vaxtda Azərbaycanda da analoji hadisə baş verir, yəni əsgər itiririk. Amma necə?! Hər hansı bir “N” saylı hərbi hissədə bir əsgər digər, həmyerlisi olan əsgəri silahdan açdığı atəşlə qətlə yetirir. Əlaqədar nazirliyin mətbuat orqanları isə adəti üzrə susur”.

Düşünürəm ki, bu heç də eşitdiyiniz təsadüf hallardan deyil. Bəlkə də eyni hissədə bir həmvətənlimizin digər yoldaşını öldürməsi təsadüfü haldır. Amma mənəvi öldürmələri kimin ayağına yazaq?! Bu yaxınlarda intiharla mübarizə günü qeyd edilirdi. Bu səciyyənin xarakterik olduğu insanların əksər hissəsini kimlər təşkil edir? Əsgərlərimiz. Döyülmələr, söyülmələr, alcalmalar... Bunlar da özlüyündə bir kitab təşkil edir. Atəşkəs vəziyyətində olan dövlətimizdə hər gün olmasa da, günaşırı əsgərlərimizin şəhid olması hansı zəmindən doğur? Nə üçün əlaqədar qurumlar cavanlarının taleyinə bu qədər laqeyd yanaşırlar? Axı, bu qədər əsgərimizi müharibə olmadan itirdiyimiz halda və itirilənlərə və onların ailələrinə mənfidən azca yuxarı münasibət hansı inkişaflar yoluna işıq saçır?

Mən əminəm ki, biz kapitalizmə və digər bu adla yeridilən iqtisadi inkişafların heç birinə xalqımızı və xüsusən də heç bir əsassız əsgərlərimizi qurban verməklə nail ola bilmərik. Özünüzdən muğayat olun və ya özünüzü qoruyun...

NURAN MİKAYILOĞLU

«Dəyərlər»

Bumlar ölkəsi - 4

Düzü bəlkə də fikirləşərsiz ki, bu mövzunun day şiti çıxdı. Bəri başdan istərdim sizi inandırım ki, belə deyil. Elə bu mövzunun müəllifinin dediyi kimi vallah bu cəmiyyətimizin yoluxduğu bir belə xəstəlikləri gördükdə insanın qəlbini lap bum götürür. Amma mənim bu mövzuda bir əks yönümlü fikirlərim var. Yəni, zənnimin verdiyi səlahiyyətlərə əsasən belə qənaətdəyəm ki, bu bumların bir yaxşı tərəfi də olur. Bu mənadan danışmaq istədiyim mövzu hər beş ildən bir guruldayan və səsi meydanlarımızdan tutmuş üzü Avropa şurasına qədər qulaqları cingildədən Seçki bumudur.

Nəhayət gözlədiyimiz bu bumun da vaxtı çatdı. Birdən fikirləşərsiz hardan xəbər tutdum. Əlbəttə, kiminsə seçkilər olacağından xəbər tutması möcüzəli məsələdir. Lakin sağlıqlarına, bu yaxınlarda axır ki, bizim də məhəlləmizə o namizədlərin şəkilləri üçün nəzərdə tutulan göy tablolardan vurdular. Bir ay qalmış bunu etdiləsə, yəgin Allah qoysa bir həftə qalmış sevimli namizədlərimizlə də tanış eliyərlər bizi. Amma vallah adamın özündən asılı deyil ee. Demişdim axı bu bumun yaxşı tərəflərindən danışmaq istəyirəm. Neynəyim, adamın heç yaxşı şeylərdən yazmağa əli gəlmir. Yaxşı, keçim əsas məsələyə.

Keçən dəfə elə bu mövzuda olan məqalə dərc edilmiş qəzet əlimdə minmişdim avtobusa. Məqalə o qədər maraqlı idi ki, heç nə baş verdiyini hiss etmirdim. Birdən yekunlaşanda, düzdü yer çətin məsələdi və şişirtmə olar, amma ayıldım ki, daha başım əvvəlki kimi avtobusun yuxarısına dəymir və adəti üzrə insanlar məni o tərəf bu tərəfə itələmirlər. Yəni canım sizə nə desin, avtobuslarımız böyüyüb. Elə sözü gedən avtobus ilə marşurutum üzrə hərəkət edirdim ki, gördüm bir yeni tikilmiş məktəbin qabağına yalan olmasın əlli nəfər toplaşıb. Sizcə niyə? Yox, hələ mitinqlər üçün tezdi. Həm də məktəbin qabağı bir az mitinqlərçin uyğun deyil (Onsuz da mitinq şövqündə olanlara bundan yaxşı yer təklif olunmur). Bu insanlar bələdiyyə işçiləri idi və təcili şəkildə məktəbin qabağına tökülüşüb yaşıl kollar əkirdilər.

Bu da yeni tikilən məktəblər. Hə, necədi? Bir az da irəliləmişdim, gördüm tikintisi yekunlaşdırılan körpünün altında da həmin bu zavallı kollardan əkirlər. Bir anlıq haşiyə çıxıb deyim niyə bunlarçun zavallı deyirəm. Adama deyərlər ay başına dönüm, öz ölkəmdə qalıb gül kimi yetişirəm də! Nədi axı mənə görə bu qədər pul ödəyib, mənçin uyğun olmayan iqlimə gətirirsən sonra da görünüş yaratmaqdan ötrü üç gün su verirsən vəssəlam. Sonra da qalır öz ümüdümə ki, nə qədər dözərəm. Pul xərcləməyə yeriniz yoxdur. Yazıq kollar da düşünür ki, day buradakı əhali ərəb şeyxləri kimi firavanlıqda yaşayır. Yox canım, dərdimiz nə idi axı?!

Nə isə, qayıdım ancaq yaxşılara. Nəhayət, düzdü, düşəcəyim dayanacaq çatmasa da, düşməli oldum. Bu da ona görə idi ki, qabaqda yeni su kəməri çəkirlər və təbiidir ki, bizim durbalar Avropa standardlarına cavab verməlidir. Buna görə də incəliklə işlənməli, yəni aşağısı buna bir-iki il vaxt sərf olunmalıdır. Bu vaxt ərzində də eybi yox, yollar iflic olmur, lap paraliç olsun.

Həm də avtobusun bir az aralı saxlaması mənim üçün xeyirli oldu. Deyim niyə. Xoşbəxtlikdən avtobus bir reklam lövhəsinin qarşısında saxladı. Avtobusdan düşüb bu lövhəyə baxanda qəlbim sevincdən elə bum elədi ki, axşamadək özümə gələ bimədim. Nəhayət türk telekanallarından Ramazan ayı boyunca görməyə adət etdiyimiz toblolardan bizdə də rast gəlindi. Bu tabloda müsəlman xalqımıza müqəddəs ay münasibətilə bir təbrik çatdırılırdı.

Göründüyü kimi bütün hər növ çətinliklərə baxmayaraq hər dəfə bu seçkilər yaxınlaşanda bütün quru unlara çörək bişirmək üçün su tökülür və üstəlik onu bişirmək üçün qaz da verilir. Yoxsa belə bir bum olmasa, yayda qaz olacaq, amma qızdırmağa su yox, qışda su olacaq, qızdırmağa qaz yox. Bir il nə qədər ki, bumdur kef elə ey millətim. Böyük avtobuslarda, yeni təmirdən çıxan metrolarda gəzəcəksən. Amma bir az ehtiyatlı olun. Yoxsa metroların bərpa proqramı bumu çərçivəsində aparılan təmirlər zamanı xalqımız tam da əziyyət çəkməsin deyə metrolar tamam qapadılmayıb. Bundan məmnun olan xalqımızın nümayəndələrindən bir neçəsi bu tikililərin altından keçəndə təmirin bəzi məmulatları başlarında bum elədi.

Eybi yox, tikintilər qurban tələb edir. Təki millətimiz “firavan” yaşasın. İrəli, xalqım mənim...

Nuran Mikayıloğlu

«Dəyərlər»

Vallah mən günahsızam

Ay qardaş, deyirəm insanları heç tanımaq olmur. Qardaş, hər gün rastlaşdığın, salam-sağolun olan insanlardan bir də görürsən elə hərəkətlər çıxır, qalırsan lap mat-məəttəl. De, qonşumuz Dayandur kişi. Hamının hörmətini, izzəttini qazanmış ağsaqqal. Bu kişi elə bir neçə qohum-əqrəbası ilə qonşu məhəllədə yaşayır. Keçən gün evə gəlirəm, nə görsəm yaxşıdır?! Yalan olmasın daha rayonun ən ali məmuru qalmamışdı ki, topalaşmasın onun blokunun ağzına. Day məmurlar, qonşular, jurnalistlərin əlindən tərpənmək mümkün deyil. Fikrimə elə gəldi ki, yəgin yazıq kişinin evində bir qəza baş verib. Sən demə bu kişi nə işlərdən çıxırmış?! Deyim siz də qulaq asın.

Bu ağsaqqal, sən demə evində elə bir həyati təhlükəli silahlardan istifadə edirmiş ki, bunların adını çəksəm dəhşətə gələcəksiz. Bundan xəbər tutan məmur yazıqlar da neyləsinlər?! Dərhal tökülüşüb baş verə biləcəklərin qarşısını alıblar. Sən bu yaşda bu kişinin istifadə etdiyi alətlərə bax. Məni ən çox bu alətlərdən narahat edəni bıçaq və baltalar oldu. Sən bu “radikal”da cəsarətə bir bax. Ay qardaş, adam da bu qədər qəddar olar ki, evində bıçaq saxlasın. Daha dözə bilmirəm, ee bu insanın hərəkətlərinə. Gəlsənə bütün üzə çıxarılmış silah-sursatı sayım. Özü də qeyd edim ki, o, bunları dediyim o binalarındakı qohumları ilə birgə toplayıb. Özünüzü hazırlayın və qorxmayın sayım. Deməli, Azərbaycanın xəritəsi, 2 və 5 manatlıq sim kart, iynə-sap, çəkmələr, özü də firminni, bir putulka yanacaq rəngində sok (sarı duşes), mişar, qısaqol köynək və daha nələr nələr. Ay başuva dönüm, ən dəhşətlisi, millət aclıq içində olduğu bir vaxtda bunlar birləşib qış üçün küllü miqdarda qida məhsulları tədarük ediblər.

Sən “yekəbaşlığa” bax. İndi ha qışqır mən terrorist deyiləm. Bu insan utanmayaraq üstəlik bir indiyədək özünü bizə dindar kimi göstərərək saqqal-zad da saxlayıb. Axtarış zamanı evindən lezva da tapılıb. Biabırçılığa bax! Kişi indiyədək süni saqqal taxırmış. Kişini maşına mindirərkən son söz olaraq qonşulara məsləhət verməyi də unutmayıb. “Camaat vallah mən terrorist deyiləm. Amma neyləyim nəfsimə qurban olub, lazımlı şeyləri tədarük etmişəm, inflasiyadan ötrü. Amma qoymadılar. Sizə məsləhətim budur ki, heç kəsin gözünə pis görsənməyin. Özünüzü gözləyin. Əlvida. Mənim də kitabım bağlandı”.

Adama deyərlər a kişi günahlı ola-ola bir yazıq sifəti də eliyirsən. Onsuz da daha sənə çarə bulunmayacaq.

NURAN MİKAYILOĞLU

«Dəyərlər»

Seçkilər astanasında olan ölkə

Ölkələrdə keçiriləcək seçkilərə artıq çox az müddət qalıb. Bir anlıq istərdim beş il öncəki seçkiqabağı tarixə ekskursiya edim. Çoxlarının yadındadır ki, beş il öncəki hazırlıqlar çox çalarları ilə fərqlənirdi. Bu elə hər iki cəbhədəki və həmçinin münsiflik mövqeyinde çıxış edən MSK-nın fəaliyyətində sezilirdi. MSK bu anlarda artıq namizədlərin siyahılandırılmasını yekunlaşdırır, müxalifət və iqtidar isə öz seçki qərərgahlarını və seçki platformalarını hazırlamağa başlayırdı.
Hələlik iqtidarı qoyaq bir kənara və xalqın rifahına və müxalifətin fəaliyyətinə nəzər salaq. Əvvəla hələlik aparıcı müxalifət partiyaları çox durğun vəziyyətdə görünür. Belə ki, özlərinin gəldikləri müxtəlif qənaətlərə görə onların bir çoxu seçkilərdə iştirakdan imtina edib. Habelə onlar öz cəbhələrində gördükləri partiyaları da eyni addımı atmağa çağırıb. Lakin bütün boykotlara baxmayaraq adı hələ təsdiqlənməmiş bir neçə «müxalifət namizədi» də tapılıb.
Xalqın ümumi vəziyyətinə gəldikdə isə, insanların tamamən seçkilərə marağı sönüb. Mən hələ inamı demirəm. Düzdür bu şərhləri seçkiöncəsi vermək bəlkə də hələ tez olardı. Amma insanların sosial və ictimai vəziyyətini nəzərə alsaq onların heç də seçki durumunda olmadığı qənaətinə gəlmək olar. Ölkədə insanların iqtisadi həyatının günü-gündən ağırlaşması onlara nəinki seçkilər barədə, gündəlik yaşayışlarını təmin etməkdən başqa digər bir şeyi düşünməyə imkan vermir. Halbuki, hər hansı normal şəraitdə əhali məhz seçkilər vasitəsilə öz rifahına təsir edə bilir…
Bütün iqtisadi çətinliklərdən başqa əhalinin giriftar olduğu çətinliklərdən biri də son vaxtlarda işə düşən “yolların bərpası strategiyası”dır. Deyəcəksiz bunun məsələyə nə aidiyyatı? Əvvəla, böyüklərimizin deyimində vardır ki, yol mədəniyyətdir. Bu həqiqətən də belədir. Bu gün bu yolları gedib-gələn insanın əhval-ruhiyyəsi onun mədəni inkişafınada çox ciddi təsir bağışlayacaq. Təsəvvür edin, bu gün “kartof kimi atlanaraq” bu yolları gedən və ya havanın istisində yolun yararsızlığı ucbatından saatlarla yollarda yubanan insanın mədəni durumu nə hala gəlməlidir?!
Düzdür bu fikir səbirlilərə aid deyil. Həm də deyimlərdə vardır ki, bizim xalq “dözümlü” xalqdır. Amma gəlin gözlərimizi yumaraq deyil, açıq gözlə baxaq bu məsələyə. Hər şey bir qırağa, sabah seçkilərdə iştirak etmək niyyətində olan əhalinin bu yoldan keçərkən hansı qənaətlərə gələcəyi sösüz məlumdur.
Nə isə, yoldan keçək əsas məsələmizə. Seçkilərin yaxınlaşdığı vaxtlarda bəlkə də nəticələr başa düşüləndir. Ümumilikdə xalq seçkilərə inamını, müxalifət qələbə əminliyini, iqtidar isə məğlubiyyət anlamını tamailə itirib. Və bütün tərəflər inamlarının verdiyi nəticələr uğrunda “səylərini” davam etdirirlər. Nəticə isə bunu göstərir ki, ümumilikdə məğlub olan yenidən təəssüf ki, xalq tərəfi olacaq.

Nuran Mikayıloğlu,
«Dəyərlər»

Unudulan Unudulmazlar

“Qoy mən mən olum şöhrətim illərlə qorunsun,
Şöhrətlilərin adları tamam unudulsun.”
Fəxri Təkəbbürlü.

Bir gün metroda gedirdim. Bir anlıq fikrimi həm məzəli, həm də həyatımıza birbaşa aidiyyəti olan bir şəkil cəlb etdi. Adi halda reklam xarakterli şəkillərə baxmaram, amma bu şəkilin üzərində yazılmış söz marağımı o qədər artırdı ki, baxmaya bilmədim. Bu şəkillərin üzərində yazılan yazı belə idi: “Axtarılır”. Bu şəkillərdə keçmiş nəsilə aid geyimdə üç kişinin şəkili təsvir edilmişdi. Mən bu axtarılanları elə dərhal tanıdım. Və belə bilirəm siz də tanıyardız. Nəyinki siz, bu insanları bütün Azərbaycan xalqı tanımalıdır. Bunlar xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Mirzə Ələkbər Sabir və Məmməd Əmin Rəsulzadə idi. Hə, bir şeyi unutmuşdum. Bu şəkillərin üstündə axtarılırdan əlavə daha iki kəlmə yazılmışdı: “Belə oğullar”. Tam desək cümlə bu cürə idi: “Belə oğullar axtarılır”.
Anlayanlar üçün necə də təsirli sözlər idi bunlar! Bunları oxuduqda bir anlıq fikirə getdim. Keçirdiyim hisslər dərhal məndə belə fikirlər oyatdı.
Doğurdan da xalqın böyük hissəsinin iqtisadi çətinlikdə olduğu dönəmdə necə də hansısa xeyriyyəçilərin onlara əl tutması yerli olardı?! Bir çox sahələrdə “monopoliya” anlamının inkişaf etdiyi bir vaxtda necə olardı ki, insanlara əl tutmağı da bir kimsə öz təkəlçiliyinə alardı?! Çox şişirtmə görünür, deyilmi?! Amma bu sahəni xalqını sevə-sevə yaradan və yaşadan kişi olmuşdur Hacı Zeynalabdin Tağıyev və ətəyindəki sonuncu tikəni belə qoymuşdu bu sahəyə...
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında işləyən tanışlarımdan biri mənə bir hadisəni danışmışdı. ”Bir dəfə dəhlizdə bir yaşlı xanımla rastlaşdım. Əynindəki paltardan elmi işçidən çox universitetin təmizlik işləri ilə məşğul olan birinə oxşayırdı. Bu xanımın vəziyyəti o dərəcədə ürək ağrıdan idi ki, mən onun kim və nə üçün belə imkansız olması barədə maraqlandım. Soruşduğum insanlar mənim onu tanımadığıma çox təəccübləndilər. Elə mən də təəccübləndim özü də daha çox. Amma məni təccübləndirən başqa şey oldu. Bu xanımın Hacı Zeynalabidin qızı Sara xanım olması...”.
Bəli, yanılmadız, həmin kişinin qızı. O kişinin qızı ki, atası xalqın qızlarını cəhalətdən, zəiflikdən, elmsizlikdən çıxardı. Həmən kişinin qızı ki, millətinin ağır vaxtlarında bir an ondan köməyini əsirgəmədi.Yox, yox,.. Mən demirəm o xanıma kömək edən yoxdur. Bəlkə də var, bəlkə götürməyə çəkinir... Amma sizcə bu xanıma ən yaxşı kömək onun atasına xalqın verəcəyi qiymət olmazmıdı?! Məgər atasının adı gələndə ruhuna salavat onun qəlbini istədiyindən daha çox zinətləndirməzdimi?! Eh, nə isə.. Kişinin heç adı çəkilir ki, ruhuna salavat göndərmək də yada düşsün…
Mən hələ digər iki şəxsdən danışmıram. Onda gərək mən saatlarla yazım, siz isə yaxınlığınızda bir neçə dəsmal hazır edəsiz. Amma bəlkə gələn dəfələrdə. Hələliksə gəlin bu insanları yaddaşlarımızda həkk edək və məhz bu kimi el oğullarından dərs almağı bacaraq. O insanlardan ki, Peyğəmbər (s) və Əhli-beytinin (ə) məhəbbəti ilə yoğrulmuş vücudları.
Sonda bu insanların ruhuna salavat göndərməyi unutmayın...

Nuran Mikayıloğlu,
«Dəyərlər»