Elm, yoxsa əməl?

Bir çox islam alimləri bildirirlər ki, İslam üç təməl üzərindədir: Elm, əməl və ixlas (hər bir savab işi pak niyyətlə, yalnız Allah rizası üçün etmək).
Düzdür, İslamda elmə böyük əhəmiyyət verilir və qətiyyətlə deməliyik ki, İslam yeganə haqq olan elmdir. Çünki Allahdandır. Bu elmi inkar edən hər şey batildir.
Yalnız bu elm haqqı nahaqdan, halalı haramdan, zülmü ədalətdən ayırar, Allahın dostunu və düşmənini tanıdar. Yeri gəlmişkən, bir məsələyə aydınlıq gətirmək istərdim. Bir çoxları islamın elmə verdiyi dəyərə, o cümlədən "bir saatlıq elm 70 ilin ibadətindən üstündür" kimi hədislərə istinad edərək çalışırlar ki, namaz, oruc və digər vacib əməllərdən yayınmalarına bəraət qazandırsınlar.
Halbuki namaz da, oruc da, digər vacib ibadətlər də Allahın elmindəndir."Bir saatlıq elmin 70 illik ibadətdən üstünlüyü"nə gəldikdə isə bilmək gərəkdir ki, islam Peyğəmbəri (s) bu hədisdə vacib ibadəti yox, müstəhəb ibadəti nəzərdə tutmuşdur. Bir kimsə doktor, akademik titulu ala bilər, lakin halal və haramın fərqində deyilsə, zalıma tərif deyib, məzluma biganədirsə, fəxr etdiyi elmi dərəcə haqqı batildən ayırmaqda ona kömək etmirsə, deməli dünya üçün çalışmış, axirət üçünsə tədarük görməmişdir. Beləsinin elmi faydasız, özü isə ziyandadır.
İslamın elmə münasibəti haqqında danışarkən son zamanlar dillərə düşmüş bir ifadəyə də toxunmamaq olmur. Deyirlər ki, "Allahdan qorxmaq lazım deyil, Onu sevmək gərəkdir". Ilk baxışda haqq söz təsiri bağışlasa da batilə daha yaxındır. Şübhəsiz ki, insan onu yaradan Allahı hər şeydən və hər kəsdən, o cümlədən, nəfsindən, ata-anasından, ailəsindən daha çox sevməlidir. Çünki ən böyük sevgiyə layiq Odur. Lakin ilahi sevgi ilahi qorxunu inkar etməz, əksinə onu təsdiq edər (ilahi qorxu dedikdə, Allahın haqq və ədalətli olan əzabından çəkinmək nəzərdə tutulur). Allah-Təala Qurani-Kərimdə buyurur: "İnsanlardan qorxmayın, Məndən qorxun" («Maidə», 44).
Əslində qorxusuz qəlblə sevənlərin sevgisi, qəlbində Allah qorxusu olanların sevgisi yanında çox kiçikdir. Lakin bilmirlər, çünki bilmək üçün çatışmayan qorxu, qorxmaq üçün də çatışmayan elmdir. Hədislərdə buyurulur: "İnsanın Allahdan qorxması elm olaraq, özünü bəyənməsi də cahillik olaraq ona yetər. Hikmətin başı qorxudur". Insan çəkindikcə öyrənməyə, öyrəndikcə də daha çox çəkinməyə başlayır. İlahi xof olmayan qəlbdən Allaha sığınan İslam peyğəmbəri (s) əshabına deyərdi: "Mənim bildiyimi siz bilsəydiniz, az gülər, çox ağlardınız".
İslamda elm əməlsiz təsəvvür olunmur. Ən böyük alim belə bildiyinə əməl etmirsə və başqalarına öyrətmirsə, təbii ki, ziyandadır. Əlbəttə, bəndələrini tuta biləcəkləri yük qədər sınağa çəkən Allah-Təala şübhəsiz ki, başqa nemətləri kimi elm və hikməti də hər kəsə eyni dərəcədə verməmişdir. Birinin çox, digərinin az bilməsi təbiidir. Lakin bilməyən üçün bəraət deyildir. Çünki Quranda buyurulur: "Həqiqətən, onu doğru yola yönəltdik - istər şükür edən olsun, istərsə də nankor" («İnsan», 3).
Allahdan bizə bəxş edilən elmin yalnız Ona xatir sərf edilməsi diləyi ilə....
Allah amanında!

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Təmiz qəlb

Həmd olsun Allaha ki, bizi insan olaraq yaratdı, bizə imanı sevdirdi, bizi İslam dinində etməklə şərəfləndirdi.
Bu bir həqiqətdir ki, 70 il qəflətdə yaşadıq, cəhalətə sürükləndik, özümüzə zülmümüz, azğınlığımız hüdud bilmədi. Dinsiz, asi bir hökumətə müti olub, “ox yayından çıxan kimi islamdan çıxdıq”. Belə ki, Allaha itaət və ibadətdən bixəbər bütöv bir nəsil meydana gəldi.
Yenə həmd olsun, bizə bizdən yaxın Rəhim Allaha ki, bizi özümüzdən qorudu, zalımlardan saymadı. Bəlkə də qəlbimizdə olan Allah sevgisi, islam sevgisi bizi özümüzə qaytardı. Çünki “Allah zalım qövmü hidayət etməz” («əl-Maidə», 51). Bu bir ilahi lütfdür ki, 70 illik qəflətdən sonra yenə ölkəmizdə İslama dönüşün baş verdiyini, namaz qılıb, oruc tutanlarımızın, dini maariflənməyə meyl edən gənclərimizin çoxaldığını, məscid və mədrəsələrimizin artıb abadlaşdığını, uzun illər yasaq olmuş dini ədəbiyyatın yayıldığını görməkdəyik. Həqiqətən, Allahın rəhmətindən ümid kəsilməz.
Lakin təəssüflər olsun ki, həmvətənlərimizdən bu gün də dinin vacib hökümlərinə, o cümlədən namaza, oruca biganə yanaşanlar hələ də var. Belələri bu biganəliyə haqq qazandırmaq üçün belə bir deyimi tez-tez təkrarlayırlar: ”Əsas odur ki, insanın qəlbi təmiz olsun”. Zahirdə təsirli görünsə də, təəssüf ki, imana heç bir aidiyyəti olmayan, dindən uzaqlaşdıran sözlərdir. Qəlbin təmiz ya natəmiz olduğunu Allahdan qeyri bilən kimdir? Özünü təmiz sayaraq ibadətə ehtiyac görməyən insan o bilgiyə sahibdirmi? O, haradan bilir ki, təmizdir? Məsələn, Allah-Təala buyurur: ”Ona (Qurana) yalnız təharətlənənlər (paklananlar) toxunar” («Vaqeə»,79). Paklanmaq üçünsə ən azı Allahın rizasını umaraq dəstəmaz almaq, zəruri hallarda qüsl etmək gərəkdir. İbadət etməyənin qüslə, dəstəmaza əhəmiyyət vermədiyi məlumdur. Beləsi böyük nemətdən, yəni Qurani-Kərimi ələ alıb oxumaqdan özünü məhrum edər. Allahın kitabını oxumayanın “elmi” iblisdən olar. İblis isə yalnız vədə verər, elm verməz, verdiyi vədənin də üstündə durmaz. O, insanı özü-özünə təmiz göstərər, insan da inanar, ”təmizəm” deyib ibadətdən uzaq düşər. Əslində şeytanın istədiyi də budur. Quranda buyurulur: ”Dilədiyini pak edən yalnız Allahdır” («ən-Nisa»,49).
Özünü təmiz sayan insan ilk yaradılışda necə olduğunu düşünməzmi? ”O, sizi torpaqdan yaradarkən və siz analarınızın bətnində döl halında ikən sizi tanıyırdı. Özünüzü təmiz göstərməyin”. («ən-Nəcm»,32)
İbadətin insanı pak etdiyini hədisi-şəriflər də anlatmaqdadır. Bir dəfə sevimli Peyğəmbərimiz (s) əshabından soruşdu: «Sizlərdən birinizin qapısının önündən çay axarsa və o kimsə hər gün beş dəfə o çaya girib yuyunarsa, üzərində kir qalarmı?» Səhabələr “qalmaz” dedilər. Rəsulallah (s) buyurdu: ”Gündə beş vaxt namaz qılanların da kiçik günahları beləcə təmizlənər.”
Ey insan! Qəlbləri təmizləyən Allaha sığın! Onu tap. Onu tanı. Ona qulluq et. O, sənə yetər. Onun sənə ehtiyacı yoxdur, sən ona möhtacsan.

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qadın azadlığı bayrağı altında

Bismilləhir Rəhmanir Rəhim!
İnsan yarandığı dövrdən müxtəlif problemlərlə üzləşməli olur. Bu problemlərin həllində nəinki kişilərin, eyni zamanda qadınların da böyük rolu olmuşdur. Ümumiyyətlə, bəşər tarixində qadınlara müxtəlif nöqteyi-nəzərlərdən yanaşılmışdır. Qadın yaşadığı cəmiyyətdə öz mövqeyi baxımından müzakirə mövzusu olub. Müxtəlif dövrlərdə qadına müxtəlif cür münasibətlər olmüşdür. Onun haqqında gah ziddiyyətli, gah da ifrat dərəcədə danışılıb.
Məsələn, cahiliyyət dövründə qadına çox mənfi münasibət vardı. Hətta onun varlığı belə həqarət sayılırdı. Belə ki, İslamdan öncəki qədim dövrlərdə Çində, Hindistanda, ərəb ölkələrində birmənalı olaraq qadına anormal münasibət olubdur. Bu münasibət insanların cahilliyindən irəli gəlsə də, təəssüflər olsun ki, hal-hazırda da inkişaf etmiş bir çox ölkələrdə hələ də bu adət davam etməkdədir. Belə ki, bir qrup qadına az imtiyaz verərək onun cəmiyyətdə fəaliyyətini məhdudlaşdırır, digər qrup isə onun mövqeyində ifrata varırlar. Bu qrup ümumiyyətlə qadını «azadlıq» bayrağı altında bir alətə çevirərək ona həqarətlə yanaşır. Bir növ alçaldıcı mövqeyə doğru sürükləyir.
Bu gün dünyada minlərlə qadın satılır, təhqir olunaraq əxlaqsızlığa doğru məcbur edilir. Eyni zamanda, "qadın azadlığı" altında minlərlə qadının fəaliyyətini elə hala salıblar ki, sanki bir məhsuldur. Budurmu azadlıq? Əlbəttə ki, yox. Əgər bəzi dövlətlərdə cahiliyyə dövrünün adət-ənənəsi yaşanırsa, bu həmin ölkənin mədəni, sivil, demokratik bir dövlət anlamına gəlmir.
Qadının əsl mövqeyi İslam dini yarandığı andan bəyan olundu. Bəli, qadının dəyəri İslam dinində verilir. Çünki İslam haqq dinidir. Qadına ədalətlə yanaşmağı, onu qiymətləndirməyi bu din bizə aşılayır. Necə ki, Həzrət Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: "Cənnət anaların ayaqları altındadır".
Bəli, bir halda ki, İlahi qadına qiymət verdi, Quranda onu dəyərləndirdi, Peyğəmbəri də bunu təsdiqlədi, elə isə cəmiyyət də qadına necə yanaşmağın aspektlərini bu yolla tənzimləməlidir.
Bəs qadının əsl azadlığı nədir? Bu sualın cavabı çox sadə və təbiidir. Çünki, İslamın qadına buyurduğu əsl azadlıq onun HİCABIdır. O hicab ki, onu vaxtilə Xanım Zəhra (s.ə.), Xanım Xədiceyi-Kubra (r.ə.), Xanım Zeynəb (s.ə.) kimi möhtəşəm xanımlar təcəssüm etdirib. O hicab ki, qadını hər bir cəmiyyətdə düzgün mövqe tutmağa, o hicab ki, qadını azadlıq bayrağı altında addımlamağa yönəldib. Təəssüflər olsun ki, bu nəcib mövzunu hələ də bir çox insanlar dərk etmir. Hicabın vacibliyini dərk etməyənlər Quranu-Kərimin - "Möminə qadınlara de ki, gözlərini haram buyurulmuş şeylərdən çevirsinlər, ayıb yerlərini qorusunlar, öz-özlüyündə görünən əl, üz istisna olmaqla zinətlərini naməhrəmə göstərməsinlər, baş örtüklərini yaxalarının üstünə çəksinlər" («Nur» surəsi,31) ayəsini oxusalar Allahın əmrini çox aydın şəkildə görə bilərlər. Əgər bunu da inkar edərlərsə, əlbəttə ki, özlərini İlahi əzaba düçar edərlər.
Bəli, qadın əxlaqı özündə nümunəvi simvol daşıyır. İlahi də bizə nümunəvi qadınlar bəxş edib ki, məhz onların əxlaqı bir simvol, rəmz kimi bizə yol göstərsinlər. Gəlin Həzrət Zəhra (s.ə.), Xanım Zeynəb (s.ə.) əxlaqını öyrənək, dünya və axirətimiz üçün örnək alaq.
Bütün müsəlman xanımlarına "Həzrət Zəhra (s.ə.) əmanəti olan hicab"a sahib çıxmaq diləyilə!

Allah amanında!

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qəlbin meyvəsi.

Bismillahir rəhmanir rəhim!

Təlim və tərbiyə bir-birindən fərqli anlayışlardır. Təlim hər hansı bir elmi başqasına öyrətməkdir. Tərbiyə isə birmənalı olaraq yalnız şəxsiyyəti formalaşdırmaq məqsədini irəli sürür. Tərbiyə düzgün bir proqram üzrə aparılmalıdır ki, istənilən yaxşı nəticəni versin. Bunun üçün təkcə öyüd-nəsihətdən istifadə etmək kifayət etmir.
Tərbiyə etmək üçün ən yaxşı vaxt üşaqlıq dövrüdür ki, uşaq hələ formalaşmayıb. Bu həssas və əhəmiyyətli işin məsuliyyəti ilk növbədə ata və ananın öhdəsinə düşür. Tərbiyə etmək heç də asan iş deyil, əksinə çox həssas və çətindir. Düzgün tərbiyə etmək üçün kifayət qədər təlimat, bacarıq, təcrübə, dözümlülük və qətiyyət lazımdır. Təəssüflər olsun ki, ata və anaların əksəriyyəri tərbiyə etmək üsullarını bilmirlər. Bu səbəbdən uşaqların böyük əksəriyyəti valideyn tərbiyəsi almadan böyüyüb boya-başa çatırlar.
Şərq və Qərbin inkişaf etmiş ölkələrində tərbiyə məsələsinə geniş yer verilir, bu barədə çoxlu tədqiqat işləri aparılır. Həmin ölkələrdə tərbiyə haqqında çoxlu faydalı kitablar yazılmışdır və bu sahənin mütəxəssisləri çoxluq təşkil edir. Lakin bizim ölkəmizdə bu sahəyə yüksək maraq göstərilməmişdir və bunun sahəsində mütəxəssislərimiz və kitablarımız azlıq təşkil edir. Xaricdə çap olunan kitabların çoxu isə natamamdır. Belə ki, bu kitablarda təqdim olunan Qərbin tərbiyə üsullarının heç birində dini cəhəti yoxdur.
Uşaq dünyaya gəldiyi vaxt çox aciz bir mövcuddur. Ağlı var, amma çox şeyi anlamır, düşünə bilmir. Buna baxmayaraq kamilləşmə və dərk etmə qüvvəsinə malikdir. Tədriclə təcrübə edə-edə öyrənir. Qurani-Kərimdə belə buyurulur: "Allah sizi analarınızın bətnlərindən heç bir şey bilmədiyiniz halda çıxartdı. Sonra sizə qulaq, göz və ürək verdi ki, bəlkə şükr edəsiniz".
Yenicə dünyaya gəlmiş uşağın bir müddət gördüyü iş yalnız yeyib-içmək, yatmaq, ağlamaq və ifraz etməkdən ibarətdir. Uşağın bu yaşda gördüyü işlər, az da olsa, onların vasitəsilə başqaları ilə əlaqə yaradır, təcrübə edir, adət və biliyini artırır. Elə bu ilk təcrübələrin nəticəsində uşağın gələcək əxlaqi-ictimai şəxsiyyətinin təməli qoyulur.
Uşağın cismi sağlamlığı və yetişdirilməsi valideynlərin öhdəsində olduğu kimi, onun əxlaqi, ictimai, hətta dini cəhətdən tərbiyə alması və inkişaf etməsi də valideynlərin rəftarından alınır. Bilikli və məsuliyyətli ata-analar düzgün və hesablanmış rəftarları ilə uşağın ehtiyacını ödəyə bilərlər və həm cismi, həm ruhi baxımdan inkişaf etməsi üçün ən uyğun mühiti yarada, yaxşı adət və əxlaqın toxumunu onun həssasə ruhuna səpə bilərlər.
Aydındir ki, yenicə dünyaya gəlmiş uşaq kəlmələrin mənalarını anlamır və gördüyü şeylərin xüsusiyyətlərini dərk etmir. Lakin səsləri eşidir və onlardan təsirlənir. Dindar bir ailədə böyüyən uşaq yüz dəfələrlə Qurani-Kərim tilavətinin xoş ahəngini eşidir və gözəl Allah sözünü duyur. Həmçinin ata və anasının namaz qilmalarını müşahidə edir. O, dinsiz bir mühitdə böyüyən, qulağı fəsad nəğmələrinə, gözləri isə pis mənzərələrə öyrənmiş uşaq ilə tam fərqli bir şəraitdə böyüyür.
Məsuliyyətli və bilikli valideynlər uşaqlarına tərbiyə vermək üçün onları hətta gözəl səs və mənzərələrə öyrəşdirmək fürsətini də əldən verməzlər. İslam peyğəmbəri (s) də bu həssas tərbiyəvi nöqtəni vurğulamış və ardıcıllarına əmr etmişdir ki, uşaq dünyaya gələn kimi sağ qulağına əzan, sol qulağına isə iqamə deyilsin. Körpə bu kəlmələrin mənasını başa düşmür, lakin bu kəlmələrin onun ruhuna böyük təsiri vardır.
Uşağa tərbiyə verməkdə gecikməyək. Bəli, uşağın qəlbi münbit torpağa bənzəyir. Valideyn ona nə desə, hansi əməli qadağan etsə, o, bunu anlayıb dərk edəcək. Çünki övlad ata-anasını sevir və onların narahat olmasını istəmir. Əlbəttə, bu o demək deyildir ki, valideynlər buna etinasız yanaşmalıdırlar. Önlar öz növbəsində uşağa dediklərini əməllərində təsdiq etməlidirlər. Məsələn, əgər valideyn uşaqdan söyüş söyməməsini tələb edirsə, o zaman özü də bu əməli qəti surətdə tərk etməlidir. Eyni zamanda yalan danışmamaq, əhdə vəfa etmək və s. məsələlərdə valideynlər övlada ən yaxşı nümünə olmalıdırlar. Çünki üşaqlar valideynlərinin hər bir hərəkətini diqqətlə izləyirlər. Xüsusən də oğlan atası, qız anası kimi olmaq istəyir.
Ümumiyyətlə, övlad tərbiyəsində hər bir yaş dövrünün özünəməxsus xüsusiyyətləri vardır. Hədislərimizdə də bu barədə tövsiyyələr edilib. Peyğəmbər (s) bu haqqda belə buyurub; "Uşaq 7 il evin şahı, 7 il nökəri, 7 il isə vəziridir".
Doğrudur ki, bu hədisə əsasən uşaq 7 il şah rəftarı görməlidir, amma bu, uşağın tamamilə özbaşına buraxılması mənasına deyildir. Təbii ki, valideyn oyun əsnasında övladına bəzi tərbiyəvi, əxlaqi məsələləri aşılaya, onun üçün tərbiyəedici əhvalatlar oxuya, yaxud film və ya cizgi filminə tamaşa etdirə bilər, ona oyun vasitəsilə böyüklərə hörmət etməyi, kiçikləri vurmamağı, valideynə ehtiram göstərməyi öyrədə bilər.
Bəli, övladın tərbiyəsində insan özü düşünməli, mütaliələr etməli və bu sahənin mütəxəssisləri ilə məsləhətləşməlidir. Amma unutmaq lazım deyil ki, əsl təbiyəedici Allahdır. Onun izni və lütf-nəzəri olmasa, heç kəs nə özünün, nə də özgələrinin tərbiyəsində müvəffəq ola bilər. Buna görə də Yaradana etimad və imanı olan müsəlman bu işdə Allaha təvəkkülü və bu haqda gəlmiş duaları oxumağı da unutmamalıdır. Necə ki, İmam Sadiq (ə) öz dualarında "İlahi, məni övlad tərbiyə etməkdə özbaşına buraxma və mənə kömək ol",- deyə davamlı olaraq istəmişdir.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurub; "Hər bir ağacın meyvəsi var, qəlbim meyvəsi də övladdır".
Bütün valideynlərə bu qəlbin meyvəsini dadmaq diləyilə! Allah amanında!

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

İnsan nəyə dəyər?

BİSMİLLƏHİR RƏHMANİR RƏHİM.
İnsan! Bu ad - özü bir dəyərdir. Elə bir dəyər ki, dünyanın heç bir neməti ilə bərabər deyil. Yaradanın verdiyi bütün bu nemətlərə xilqətinin əvvəlindən malik olan bir vücuddur ki, İlahi bu vücudu ona bəxş etdiyinə görə özünə "ƏHSƏN!" deyir. («Mominun», 14). Bəs insanı bu qədər dəyərləndirən nədir? Əlbəttə ki, onun əqli. Çünki Yaradan ona məhz bu varlığı bəxş etdiyinə görə insanı "məxluqatln əşrəfi" adlandırdı. Onu özünün yer üzündə xəlifəsi etdi. Yaratdığı bu varlığın hər bir cəhətdən dəyərli olduğu kimi mənəvi cəhətdən də dəyərli olmasını istədi. Bunun üçün də insanlara istedadlar verdi, məsuliyyətlər və vəzifələr qoydu. Peyğəmbərləri vasitəsilə insan həyatının hər bir sahəsinə aid olan qanunlar toplusu göndərdi. Göndərdi ki, insanlar insan kimi yaşasınlar. Bu nemətlər Allahın lütfü, mərhəməti, insana verdiyi dəyərdir ki, insan bir bəşər kimi bütün məxluqatdan üstün hesab edilsin. Lakin bütün bu istedadlardan istifadə etmək insanın öz öhdəsinə qoyuldu.
Yəni onları oyadıb hərəkətə gətirmək və yaxud əksinə - insanın özündən asılıdır. Bu o deməkdir ki, insan Allaha doğru addımını icbari olaraq yerinə yetirmək məcburiyyətində deyil. Bəli, bu da bir İlahi lütfdür, insanın iradəsilə bağlı məsələdir. Bütün bunlarla bərabər Yaradan öz yaratdığı qarşısında vəd qoydu: "Qanunlara əməl etməyin müqabilində böyük mükafatlar, qanunlara qarşı olanlara isə əməllərinin müqabilində əzablar".
Bəli, məsuliyyətli br insan bu vəzifələrə əməl edərək mələklərdən də üstün bir dəyərərə çata bilir. Bəs görəsən özünün dəyərini bilməyən, məsuliyyətli bir varlıq olduğunu dərk etməyən insan buna necə reaksiya verdi? Görəsən düşündümü ki, Allah nəyə görə bu qədər vəzifələr qoyub? Əlbəttə düşünsəydi öz dəyərini anlayardı və bu qədər cinayətlərə əl atmaz, haqsızlıqlara, zülmə əl uzatmazdı.
Bütün bunlar hamısı nəfsi istəklərdən gələn ziddiyyətləri nəticəsidir. Əgər bu hal davam edərsə və o, bu istəklərinə tabe olmaqdan başqa bir iş görməzsə, o zaman onda bir İlahi mərifət, üstün əxlaq və saleh əməl görünməz. Lakin əgər Peyğəmbərlərin (ə) təlimi və alimlərin, tərbiyəçilərin təsiri nəticəsində insan tədricən peyğəmbər və övliyaların tərbiyə gücünə təslim olarsa, mümkündür ki, ona fitri olaraq bağışlanmış insaniyyət qüvvəsi yenidən fəaliyyətə keçib kamilləşsin, batildən haqqa doğru addımlamağa vasitəçi olsun. Bünün üçün öz ağlına arxalanıb şəriətə uyğun hərəkət etməlidir.
Əlbəttə, insan kimi yaşamaq, dəyərli olduğumuzu dərk etmək istəyiriksə, insanlığın ən yüksək zirvəsini fəth edən, bütün əxlaqi dəyərləri özündə cəm edən, atdığı addımda da belə Allah rizayətini (Allahın razılığını) düşünən, bir sözlə ideal şəxslər adını qazanmış Peyğəmbər (s) və Əhli-beytini (ə) özümüzə nümünə kimi götürməliyik. Bu yolun yolçusu olmaq üçün insanlığa, müsəlmanlara, vətənə, xalqa məhəbbətlə yaşamağı, milli-mənəvi dəyərləri qorumağı bacarmalıyıq. Budur əsl həqiqət, budur əsl dəyər!
Allahın insana bəxş etdiyi hər bir nemət dəyərdir. Sadəcə bu dəyərlərdən bəhrələnmək, faydalanmağı bacarmaq lazımdır. Bacarmaq insanlıq məktəbinin şagirdi olmaq deməkdir. Şagird məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirməyə can atdığı kimi, biz də ağlımıza, iradəmizə arxalanaraq bu dəyərlər məktəbini layiqincə bitirmək üçün addımlamalıyıq. Unutmamalıyıq ki, hər bir səhv addım bizi üçüruma doğru apara bilər. Hər an Rəbbimizdən kömək diləməkdə səhlənkarlıq etməməliyik. Necə ki, Qurani-Kərimdə buyurulur; "Bizlər yalniz sənə ibadət edir və yalnız səndən kömək istəyirik."( «Fatihə» 5-6 ).
Elə isə bacardığımız qədər səhvlərimizə, çətinliklərimizə qarşı biganə yanaşıb "inşaallah yaxşı olar" deməklə mətləbdən uzaqlaşmayaq. Hər bir saatımız, dəqiqəmiz, saniyəmiz belə Allah yolunda xidmət etmək, yalnız savab əldə etmək üçün bir fürsətdir.
Bütün insanlara bu fürsəti əldən verməmək diləyilə! ALLAH AMAMNINDA!

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi