Sevməyi öyrənmək istəyirəm…

(Teymur Zahidoğlunun “ÖZÜMLƏ MÜSAHİBƏ”sinə cavab)

- Kimsən sən?
- Düşünən varlıq. Saatın nazik əqrəbindən belə sürətlə fikir edən, məlumdan məchula, məchuldan məluma daim əcələ edən varlıq.
- Əminsən ki, sənə kimsə nekroloq yazacaq?
- Bəlkə də, tələsənlər var.
- Niyə?
- Bəlkə də, insanları daha çox düşünməyə çalışdığım üçün. Hər kəsin öz yeri var bu dünyada, ölənədək gəmi kapitanı kimi orada möhkəm dayanmalıdır.
- Haradan bilirsən?
- Düşünməyə çalışıramsa deməli, belədir, mütləq belədir. Çalışmayanlar və düşünməyənlər canlı ölülərdir.
- Qəribə adamsan. Ölməkdən belə çox danışırsansa, dünyaya niyə gəlmisən?
- Allahla görüşə getmək üçün... Daim soruşan insanlar dünyaya niyə gəldiyini bilir. Yəqin mən də kamilləşmək üçün gəlmişəm. Onun yanında isə mən yox, mənə sual verəcəklər. Amma O lütf edib soruşmağa imkan verərsə, niyə mənim kimi zəif bir varlığa tayı- bərabəri olmayan Özünü zikr etməyi lütf etməyinin səbəbini soruşacam. İslam fəlsəfəsində belə bir fikir var: niyə yaradıldığını və bu gün nə ertdiyini günün sonunda özündə hesabat etməyən, özünü sorğu etməyən yaşamır, deməli.
- Daha nə soruşacaqsan?
- Əgər imkanım olarsa, Onun səbri barədə soruşacam. Allah çox səbrli və rəhmlidir. O, bütün yaratdıqlarını sevir. Əgər bizlər hər səhv etdikdə, O sadəcə rəhmət nəzərin bizdən çəksəydi, indi nə mən vardım, nə sən. O, bizə ölənə kimi vaxt verir ki, biz səhvimizi düzəldək. Əsl sevgi də məhz budur. Əsl sevgi biz səhv edən kimi bizi cəzalandırmır, bizə çıxış yolu verir, qapılar göstərir, imkan yaradır həqiqəti tapaq. Allah cəza vermir. Lakin insanlar qanunauyğun olaraq öz əməllərinin sonucunu, layiq olduqlarını dadırlar. Necə ki, narkotik qəbul etmiş bir insan öz əməl və iradəsinin nəticəsi olaraq pis vəziyyətə qalır. Bir tip əməllər də vardır ki, biz öləndən sonra onların nəticəsi ilə qarşılaşacağıq.
- Görəsən, Allah niyə bəndələri bu qədər sevir? Əgər (səbri) özünə oxşatmış olsa, qarşı çıxacaqsan?
- Bu qədər cavabdan sonra çox məntiqsiz sualdır.
- Niyə?
- Çünki o sifətlər Allahın zatındadır. Onları özünə oxşatmayıb, onlar Onun özüdür.
- İdealın varmı?
- Var, sevməyi bacaran insanlardır mənim idealım. İnsanlığı sevən insanlar. Allah onların üzünə dünyanı ayaqda saxlayır. Çünki çox sevir həmin insanları. Və həmin bəndələrini göstərəcək hamıya.
- O, kimə hesabat verəcək? Xaliq odur axı, ondan başqa yaradan yoxdur!
- O, insanlığı sevən bəndələrini mələklərinə göstərəcək. Çünki yer üzünün canişinini yaradan zaman mələklər demişdilər: “Biz Səni daim zikr etdiyimiz halda fitnə çıxarıb qan tökən bir varlıqmı yaradırsan?” Allah öz bəndələrini çox sevir.
- Məhəbbətin də gözü kor olur...
- Bu belə deyil. Sadəcə əsl məhəbbət budur. Yuxarıda qeyd etdim. O, bizə imkan yaradır, törətdiyimiz xəta və səhvlərə görə möhlət venrir bizə. Əgər hər səhv edəndə bizə bir kiçicik zərbə dəysəydi, nə mən vardım, nə sən.
- Tələsən adama oxşayırsan. Gedəcək yerin var?
- Yox, tələsmirəm. Sadəcə bir neçə ilahi dünyagörüşü barədə kitab və bir dənə də çələng alıb dostumla göndərəcəm.
- Kimə aparacaq?
- Bu barədə sualları olan dostlarıma.
- Bir çələng az deyil, kimə çatacaq?
- Adi sevməyi öyrənənlər mücərrəd və tanımadıqları sevgini necə bölüşürlərsə, onlar da Allahı tanıyanların dostluq çələngini elə bölüşəcəklər.
- Sən nə qazanacaqsan?
- Mənim Allah qarşısında vəzifə və borcum var. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi gəmi kapitanı kimi hərə öz vəzifəsində ayıq olarsa, hər şey düzələr. Və məntiqsiz olaraq hər şeyi öz üzərindən atan körpə uşaqlar kimi Allahı günahkar saymarıq. Bağışlayın, bu qədər bəsdir, görməli olduğum o qədər iş var ki.
- Müsahibəyə görə çox sağ ol

Eynal Qardaşov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Özümlə müsahibə

- Kimsən sən?
- Özüm haqda nekroloq oxumamışam hələ…
- Əminsən ki, sənə kimsə nekroloq yazacaq?
- Bəlkə də tələsənlər var.
- Niyə?
- Bəlkə də artıq yer tuturam dünyada, ona görə.
- Haradan bilirsən?
- Ölməmişəmsə deməli, belədir, mütləq belədir.
- Qəribə adamsan. Ölməkdən belə çox danışırsansa, dünyaya niyə gəlmisən?
- Allahla görüşə getmək üçün… Guya məndən özgə kimsə dünyaya niyə gətirildiyini bilir ki? Bəlkə də mən yer üzünə ancaq hansısa bir günahı törətmək üçün gəlmişəm. Hər halda, gedəcəyəm də Tanrıyla görüşə. Onda soruşmaq imkanım olar, yəqin. Hind fəlsəfəsində belə bir fikir var: niyə yaradıldığını Tanrısından hesabat etməyən bəndə yaşamır, deməli.
- Daha nə soruşacaqsan Ondan?
- Ədalətin nə olduğunu. Deyirlər, Tanrı adildir, rəhmdildir. Amma yer üzündəki ədalətin gözləri bağlı, bir əlində qılınc, bir əlində tərəzi var. Axı o, kimi görür, kiminsə günahını-savabını tərəzisinə necə qoyur, kimisə öz əməlinə görə necə qılınclayır? Görəsən, Tanrı o ədalət deyilən qüvvəni yaradanda özünə oxşadıb? Bunu bilmək istəyəcəm.
- Əgər özünə oxşatmış olsa, qarşı çıxacaqsan?
- Yox.
- Niyə?
- Onsuz da O, öz bildiyini eləyib. Məncə, çox gecdir.
- İdealın varmı?
- Var, sevməyi bacaran insanlardır mənim idealım. Hər kəsi, hər şeyi sevən insanlar. Dünya onların üzünə baxıb ayaqda durur. Yoxsa, çoxdan yuvarlanmışdı yoxluğun girdabına. Tanrının çəkindiyi yer məhz həmin insanlardır. Bilir ki, bir gün o da hesabat verməli olacaq.
- O kimə hesabat verəcək? Xaliq odur axı, ondan başqa yaradan yoxdur!
- O da öz Sevgisinə hesabat verəcək. Mələklər demirlərmi, Tanrı Sizləri və hər şeyi sevə-sevə yaratdı…
- Məhəbbətin də gözü kor olur…
- Amma əlində nə qılınc var, nə də tərəzi!
- Tələsən adama oxşayırsan. Gedəcək yerin var?
- Yox, tələsmirəm, şeirlərimin sətirləri arasında gəzmək istəyirəm bir az. Ruhuma sevgi çələngi hörəcəm.
- Kimə aparacaq?
- Sevməyi öyrənənlərə.
- Bir çələng az deyil, kimə çatacaq?
- Adi bəndələr tanımadıqları Allahı necə paylaşa bilirlərsə, sevməyi öyrənənlər də Sevgi çələngini elə bölüşəcəklər.
- Sən nə qazanacaqsan?
- Mənə insan olmağı öyrədən adamlara bir minnətdarlıq borcum var! İndi onlara əlim çatmır, ona görə də öyrənmiş olduğum qanunları başqalarına öyrətməliyəm. Bağışlayın, bu qədər bəsdir, görməli olduğum o qədər iş var ki.
- Müsahibəyə görə çox sağ ol!

Teymur ZAHİDOĞLU
LENT.AZ

ADSIZ DƏYİRMANDA XORUZ OLER

və ya arxamızdan vurulan zərbə

Hər bir normal vətəndaşı Azərbaycanın bu günü və gələcəyi çox maraqlandırır. Bəndə də belələrindən biridir. Elə onun üçündür ki, gördüyüm hər bir şeydə bağlantı qurmağa çalışıram. Örnəyi, Azərbaycan filmlərinə baxan zaman yaxından-uzaqdan əlaqəsi olan hadisələr arasında analoji bağlantılar qurmağa çalışdım. Maraqlı olar deyə sizlə də bölüşmək istədim. Ən azı Azərbaycanı düşünənlər üçün “Bəndə prodakşın” təqdim edir.
Yadınızdadırsa (yaddan çıxan şey deyil) bir nezə həftə öncə BMT-də Azərbaycanın xeyirinə müzakirəyə çıxarılmış qətnaməyə ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olduğu ölkələr direkt əleyhinə səs verdilər. Bu hadisədən sonra Azərbaycan QƏMLO-su ( Qarşılıqlı Əlaqələri Məhdudlaşdırma və Legitmləşdirmə Orqanı) sərt reaksiyasını bildirdi. Bundan sonra Kərbəlayi işə qarışıb Azərbaycan QƏMLO-suna dedi ki, axmaqlama, mən həmsədrlərlə bir ton duz-çörək kəsmişəm. Bu sözlərdən sonra da məsələ həllini tapdı. Əsası da bu oldu ki, heç kimin qəlbini yenə qırmadılar. Sizi bilmirəm mənə elə gəlir ki, həmsədrlər Qarabağ məsələsinə gecə pambıq yığmaq kimi baxırlar. Ona görə də bunlara “ yaxşı yol ” deməyin vaxtı çatıb. Əlqərəz, bu məsələ burda qalsın, keçək digərinə.
Yaxınlarda televizoru açanda bir jurnalistin guyamış qeyri-əxlaqi əməllər etdiyini bildirdilər. Və dediklərini təsdiqləmək üçün “sübutlar” da gətirməyə çalışdılar. Bu şouların səbəbini araşdıranda məlum oldu ki, nədi-nədi bu adam öz hüququnu tələb edib, nə bilim “zeytunluq” adlanan yerdən reportaj hazırlayıb. Adamda fərasətə bax, ha, məmur obyektini araşdırır. Əəə, neynirsən haqq-hüquq, işin qurtarıb yazı-pozuyla məşğulsan? Get özünə bir iş tap, işlə. Məsələn, yeni tikililərin birində kərpici kərpicin üstünə qoy. Sonra qazandığın pulu bir azını xərclə, bir azını ailənə göndər, sonra yıxıl yat. Səhər yenidən qalx işinə get. Beləcə günün keçsin. Ayda - iki ayda bir dəfə də bulvarda müftə konsertə get, qulaq pərdələrin partlayınca «super manıslara» qulaq as, televizoru aç, qiymətlərin dşməsini, həyatın günbəgün çiçəklənməsini eşit, kef elə özün üçün. Həyatın olsun “zor”, ömrünü şad, xürrəm vur başa. Özü də bu işdən şəhərimizin hər tinində, dalanında doludur. Nədən narazısan? Yarım milyondan artıq iş yeri açılıb. İnanmayan daşa dönsün.
Yoxsa haqq belə gəldi, filankəs filan elədi. Nəyinə lazım? Bilmirsən ki, bu ölkədə belə işlərlə məşğul olanların sonu pis olur. Deyəsən, heç “ Kişi sözü” filminə baxmayıbsan. Orda da Qasım haqqını tələb edib aksiya keçirmək məqsədi ilə ağaca çıxmışdı. Elə buna görə də atası yuxarıda qeyd etdiyimiz təhlükələrdən oğlunu qorumaq üçün onu xəbərdar edib demişdi: “Ay oğul, düş bu ağacdan yerə. O qədər ağacda qalacaqsan ki, axırda sənə quş Qasım deyəcəklər“. Hə, dünya görmüş kişidir də.
“Kişi sözü” filmindən danışdım yaralı yerimə toxundu. Filmə baxanlar bilir ki, Qasım bir gün bütün fermanın işçilərini mavi ekranın qarşısına yığıb bildirir ki, indi onu göstərəcəklər. Elə bu sözləri söyləyər-söyləməz mavi ekranın bütün fonunu tutan ala inək var gücü ilə bağırır. O zaman filmdəki iştirakçıların üzündə bu hadisə acı gülüş yaradır. Əlbəttə təəccüblüdür. İnək hara, mavi ekran hara. Amma bu gün üçün heç də təəccüblü deyil. Çünki, artıq günün istənilən saatında mavi ekranlardan inək, keçi, qoyun, ulaq və s. bunlara bənzərlər səs-səsə verib bağırışırlar. Lakin bəzi şeylər bir qədər yenilənib, müasirləşib. Məsələn, indi adını çəkdiklərimiz müxtəlif dekorasiyalı məkanlarda, rəngli işıqlar və musiqi sədaları altında mələşirlər. Heç Avstraliyada inəklərə belə qayğı yoxdu. Deyirlər, artıq dünyada qıtlıq yaranacaq. Yəni, Qərb üçüncü ölkələrə bundan sonra təkcə “demokratiya” deyil, qıtlıq da ixrac edəcək. Yerlilərimizin verdiyi xəbərə görə Azərbaycan bütün il boyu bu ixracatı yüksək səviyyədə idxal etməyə hazırlaşıb. Bu da ona gətirəcək ki, “Şərikli çörək” filmi nəinki ölkəmizdə, hətta dünyada ən baxımlı film olacaq. Hələ, bəlkə, “Osqar” da aldı. Sevinin, camaat, gözünüz aydın! Aclıq dünyaya dərd, bizə isə “Osqar” gətirəcək. Və biz gələcəyə iri addımlarla “ çörək verənin özü çıxsın, verməyənin gözü çıxsın “ şüarı ilə irəliləyəcəyik.
Qısası, əzizlərim, bəxt üzüyümüz itib. Daha doğrusu bəxt üzüyünü oğurlayıblar. Ən pisi də budur ki, oğurlayanlar bizim məhəllədə yaşayırlar. Jurnalistiləri şillə-təpik altına basan, min yeyib birini özgəsinə qıymayan, cınqırını çıxarana dağ basan. İndi isə siz deyin, belələrini bağışlamaq olarmı?

Eynal Qardaşov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

XOCALI SOYQIRIMI

VƏ YA ERMƏNİLƏRİN ÜZƏ ÇIXARDIĞI «QƏHRƏMANLIQ»

Həyat çox ikiüzlüdür, əslində. Gah yaxşı, gah da pis anlarla qalır yaddaşlarda. Möqeyini müəyyən etmək çox çətindir. Əslində mövqesizdir. Daha doğrusu güclünün və ya gücün tərəfindədir. Qoca tarixsə çox müdrikdir. Sakit, vüqarlı, yaxşı dinləyən, hadisələri aydın təhlil edən və yekunda hər bir şeyə lazımi qiymət verən və hər nəticəni yerli-yerində yerləşdirəndir. Bu düşüncəyə çox inanıram nədənsə. Belə bir fikirlərlə başlamağının səbəbi hər hanfsı fəlsəfi (burada düşünürlərdən üzr istəyirəm) bəhs açmaq deyildir. Sadəcə, çox sadə, sadə olduğu qədər ağrılı, ağrılı olduğu qədər məsuliyyətli, məsuliyyətli oldğu qədər vətəndaş mövqeyi tələb edən bir hadisədən danışmaq isətyirəm.

ÇOX SADƏ:
26.02.1992… Səkkiz rəqəm. Qeyd etdiyim kimi çox sadə, lakin sadə rəqəmlərin mürəkəb taleyindən söhbət açacağıq.

SADƏ OLDUĞU QƏDƏR AĞRILI…
26.02.1986-cı il. Bu tarixdə qədim dünyaya. Paradoksal həyat məni bu tarixdə bir anaya sevinc olaraq gətirdiyi halda bu tarixin başqa ilində anamın anasına - Ana Vətənə qara libas geydirdi. Dünyaya göz açar-açmaz, sanki, körpə məsumluğundan doğan hisslə düz altı il sonra baş verəcək hadisəni duyurmuş kimi ağladım. Xocalıda həmvətənlərimin İlahi qiyamətdən öncə qopmuş qiyaməti üçün ağladım. Bəlkə, Xocalıda olub soydaşlarımızın taleyini yaşamaq da keçmişdi qəlbimdən. İndi də o kadrlar yadıma düşəndə nələr hiss etdiyim, yəqin, azacıq insanlıq hissi olanlar yad deyildir. Təhqir olunmuş cəsədlər, qoca, cavan, uşaq, bətnində körpə gəzdirən ananın vəhşiliklə öldürülməsi heç birinizin yadından çıxacaq bir şey deyil ki! İnsanlıq bu vəhşilik üzüncən hələ çox utanacaq. Yer üzündəki bu vəhşiliyin ləkələrini, bu faciənin qan izini aparmaqda buludların ağlaması yetməyib və yetməyəcək. Bu ləkəni yalnız, sən - AZƏRBAYCAN VƏTƏNDAŞI, yalnız sən - DÜNYA VİCDANLISI, apara bilərsən! Və o zaman qoca tarix həyatın ikiüzlülüyünü bir daha faş edəcək və gələcəyə yeni bir ibrət dərisi verəcək.

AĞRILI OLDUĞU QƏDƏR MƏSULİYYƏTLİ
Erməni ideoloqlarından biri Zori Balayan «Ruhumuzun dirçəlməsi» kitabında yazır: «Biz Xaçaturla ələ keçirdiyimiz evə girərkən əsgərlərimiz 13 yaşlı bir türk uşağını pəncərəyə mismarlamışdılar. Türk uşağı çox səs-küy salmasın deyə Xaçatur uşağın anasının kəsilmiş ətini onun ağzına soxdu. Daha sonra 13 yaşlı türkün başından, sinəsindən və qarnından dərisini soydum. Saata baxdım: türk uşağı 7 dəqiqə sonra qan itirərək dünyasını dəyişdi. Ruhum sevincdən qürurlandı. Axşam eyni şeyi daha 3 türk uşağına etdik. Mən bir erməni kimi öz vəzifəmi yerinə yetirdim. Bilirdim ki, hər erməni hərəkətlərimizlə fəxr duyacaq».
Bu yazılanları oxuyarkən nələr yaşadığınızı, hansı məsuliyyəti hiss etdiyinizi anlayıram. Elə bu şölənənən vətənpərvərlik, vicdan, qorxmazlıq duyğularınızdan cəsarət taparaq bütün dünyaya və özlərini «mütləq hakim» hesab edən firfonlara çatdırıram: «Bu millətin fərdlərini aradan aparmaq olar, lakin bu millətin ruhunu aradan arapmaq olmaz». Məhz bu millət öz rühünü şəhidlərindən alır.

VƏTƏNDAŞ MÖVQEYİ:
Mən Türkiyəli dindaş və dildaşlarımızın nə vaxtan bəridir ki, «erməni soyqırımı» məsələsi ilə nə qədər məşğul olduğunu gördükcə bu erməni ünsürlərinin həyasızlğına sadəcə təəccüb edirəm. Amma bizim MƏCLİSDƏ Xocalı qırğının soyqırım olması barədə rəsmi sənəd qəbul etdilməməsi məni bir vətəndaş kimi çox narahat edir. Doğrudur, hər şeyin dəqiq qiymətini Allah verəcək. Amma bizim də məsələlərə dair doğru qiymət verməyimiz lazımdır ki, həm Mütləq Haqq sahibinin qarşısına üzü ağ çıxaq həm də ŞƏHİDLƏRİMİZİN ruhunu şad edək.
Həyat öz siyətsizliyini davam etdirməkdədir. Fələstində, İraqda bu daha qabarıq görünür. Gözüyaşlı körpənin valideyinin soyuq cəsədi kənarında oturması, uşaqların əllərinə oyuncaq deyil, silah alması, hər xəbər bülletenində «İraqda bu gün partlayış nəticəsində 21 nəfər öldü …» deyilməsi və bü xəbərdən sonra şou tipli və ya hava məlumatı kimi məlumatın verilməsi və onu dinləyənlərin bu acı faciəyə və təzadlı xəbər düzümünə, hətta üzünün mimikasının belə azacıq dəyişməməsi həyatın paradoksal gerçəkləridir. Qoca tarixsə bir gün müdrik hakimlər kimi öz ədalətli hökmünü verəcək. Mən buna inanıram nədənsə. Bu çox uzaq və ya yaxın olsa da belə.

Eynal Qardaşov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

İÇƏRİSİ SÖKÜLƏN ŞƏHƏR

və ya merə ilgili məsləhətlər

“Biri var idi, biri yox idi. Mənim balam, gördüyün bu yerdə İçərişəhər adlı qədim yaşayış kompleksi var idi. ”
Yəqin, bir müddət sonra biz övladlarımıza İçərişəhəri bu cür nağılvari cümlələri özündə əks etdirən sözlərlə anladacağıq. Ya da təmirə dayandırılmış hər hansı yerin ətrafına çəkilmiş qoruyucu lövhələrin üzərinə vurulu iri şəkillərdə eyni yuxarıda qeyd etdiyim cümlələri, yəqin, başqa formada yeritməyə çalışacağıq. Yazıq uşaq da bilməyəcək babasının, ya valideyninin anlatdığı İçərişəhər, doğrudan da, olubmu? Çünki ona məktəbdə nağılları şifahi xalq ədəbiyyatının və xalqın görmək istədiyi utopik düşüncə tərzinin nümunəsi olduğunu öyrədirlər.
Üstəlik 21-ci əsr texnologiya əsridir. Bu dövr uşağını nağıllar deyil, reallıqlar maraqlandırır. Yəqin ki, biz bu nağılları uşağa danışdığımız, hələ lovğalanaraq özümüzü tarixin canlı arxivi hesab etdiyimiz və qəlbimizdə qururlandığımız anda uşaq bizim danışdıqlarımıza gülünc, özümüzə isə kəmağıl kimi baxacaq. Bu cür kinayəli baxışların ağırlığını üzərimdə hiss edib üzümü tez İçərişəhərə tutdum ki, vəziyyətin reallığını öyrənim.
Məni ilk qarşılayan “Qız qalası” oldu. Ona baxar-baxmaz beynimdən dərhal “bunun yerində yaxşı “novostroyka” çıxar “ fikirlərini keçirdim. “Üstəlik ponoraması da dənizə. Amma içərisinə bir qədər əl gəzdirib səfirliklərə vermək də pis olmazdı. Mən ölüm, bilirsən nə pul qazanmaq olar? Sonra da get nə bilim Avropanın harasında istəsən yaşa. Lap, istəsən Kanadanın buz otellərində sakin ol. ”Lənət şeytana, axı, mən bura başqa məqsədlə gəlmişdim. Məni qınamayın. Lətifəsi bizdən uzaq “atı atın yanına bağlasan həmrəng olmasa da, həmxasiyyət olar” deyib atalarımız. Bu fikirləri başımdan atıb bir qədər də irəlilədim. İçərişəhərin dalanları, qədim küçələri ilə dolaşdı. Uzun illərdən bəri bağlı olan memarlıq abidəsinin açılmaması səbəbini soruşduqda, bildirdilər ki, Sakit okeandakı Marian çökəkliyindən çıxarılacaq mərmərlə bəzənəcək deyə, təmir qurtarmır ki, qurtarmır. Yenə qədim bilgilərimi saralmış beynimdə işə salıb dedim ki, a kişi, Marian çökəkliyinə exolotla səs göndərib güclə dərinliyini ölçürlər. Göndərəndə də səs “geri qayıtmır”. Cavab verdi ki, sən yaman əlləm-qəlləm adama oxşayırsan ha. Elə bil, orta əsrlərdən qalmısan (halbuki, özü V.Hüqonun “Səfillər”indəki küçə qəhrəmanlarına bənzəyirdi). Sənin xəbərin yoxdurmu ki, neftçilərimiz uzunmüddətli müqavilə şərti ilə artıq Marian çökəkliyindən neft çıxaracaqlar? Di, get başımdan.
Bu qocaya matdım-matdım baxıb “bərəkallah”- dedim. Bəlkə, bu xəbərlərdən heç Azneftin də xəbəri yox idi. Ayrıldım. Beynim yaman qarışmışdı. Sən öləsən, mən qalım bu fransızlardır, firənglərdir, nə bilim daha kimlərdir bunların, deyəsən, başı xarab olub. Əəə, bu informasiya əsrində bizimkilərdən niyə xəbər tutmayıblar? Niyə əlaqə qurmurlar ki, bizimkilər gedib Bastiliyanı-zadı abıra salsınlar? Hələ, bəlkə, neft də taparlar orda. Sonra Bastiliyanı söküb yerində qosqoca qüllə ucaldarlar. Bu yarışülküt kişi mənə bizimkiləri elə bəlağətlə təbliğ etdi ki, beynimə “ağıllı” fikirlər gəlməyə başladı. Hələ qeyd etdiklərim də son deyil. İçərişəhəri dolandıqca ağlıma maraqlı bir sual da gəldi. Nə əcəb balam, qədimdən yerə döşənmiş bu daşları çıxarıb yerində palma, banan ağacı əkmirlər? Üstəlik, neftimiz də var. Olardıq banan ölkəsi, Afrika ölkəsi, ərəb ölkəsi, nə bilim daha nə?
Sonra özümü dümsükləyib ayıltdım ki, axı, biz Avropaya inteqrasiya edirik. Elə o səbəbdəndir ki, köhnələri söküb təzələri ilə əvəz edirik. Necə deyərlər, yevrostill tikililərlə. Ona görə də İçərişəhəri başdan ayağa ispan parketi ilə döşəmək, məncə, pis olmazdı. Artıq sürətini ölçə biləcək cihaz olmadığı dərəcədə modernləşirik. Hətta firənglərdən də sürətlə. Mən bizim bu mədəni inkişafı bilmirəm hansı səviyyəyə qoyum. Yüz faiz postmoderni geridə qoymuşuq. Biz artıq post-postmoderni yaşayırıq. Hətta sürət o qədərdir ki, yazıq dilçilərimiz hələ bu mərhələyə imkan tapıb ad verə bilmirlər. Ona görə «post»u iki dəfə işlətməyə məcburuq. Əziz dilçilər, bəlkə, vaxtdır, siz də öz tövhənizi dünya linqvistikasına verəsiniz. Nə vaxta kimi sözləri də alacağıq? Bu da iqtisadiyyatla, sənayenin inkişafı ilə bağlı deyil ki, kənardan alaq. Amma deyirəm, nə yaxşı oldu, bizim indiki mədəni inkişaf mərhələmiz dünyanın heç bir ölkəsində yoxdur. Bəlkə, indi dəbərib bir şey edəsiniz. Öz aramızdı, bu kişilər də (kişi sözünü mətndə ancaq cins mənasında işlətmişəm) bilir necə hərəkət etmək lazımdır, ha. Görürsən, elə addım atıb Bakının anası ağlayıb. Həəə, yaman «rovzəxandı» bizim mer.
Əlqərəz, bu modernləşməni gördükcə daha da həvəsləndim, ürəyim dağa döndü və ruhən modernləşməyə doğru irəlilədim. Yenə beynimə düşdü ki, merə modern üstü bir ideya yazım. İstədim yazım ki, cənab mer cənabları, (özü bu tipli sözləri kiməsə dalbadal düzməyi sevdiyi üçün mən də hörmətən belə etdim. Atalar demiş: “Nə tökərsən aşına, o da çıxar qaşığına”. Həə, çox mərifətli adamdı) siz belə bir yenilikçi təfəkkürlə, nə əcəb, İçərişəhəri əhatə edən qala divarlarını nəzərdən qaçırıbsınız? Əminəm ki, deyəcəyim sözlər sizin fikrinizdə çoxdan var. Sadəcə təvazörkalığınız imkan verməyib ki, həyata keçirəsiniz. Ay meeer, gəlsənəm, qala divarlarının üstündə elə bir yaşayış kompleksi, yəni “novostroyka” demək istəyirəm tikək ki, dünya tamaşaya dursun. Möhkəmliyinə görə “Ginessin rekordlar kitabı”na da düşər. Həm ev satıb pul qazanmaq olar, həm də dünya gəlsin seyrinə pul qazanmaq olar. Həm də bununla hökumətə sübut etmək olar ki, iş necə olur, iqtisadiyyat necə qaldırılı. Təqaüdə də göndəriləndə, səfirdən-zaddan edərlər.
Bu fikirləri beynimdə çeynəyə-çeynəyə çıxdım düz şəhərə. Amma daxilimdə bir narahatlıq var idi. Dədə-babası belə bir mədəniyyət yaratmış xalqın yenidən öz tarixinə, kimliyinə, genofonduna qayıtması problemi məni yaman düşündürürdü. Elə bu pessimizmin təsiri altında həmin o fikirləri əks etdirən məktubu yazmaq fikrindən vaz keçdim. Amma düşündüm ki, başqa bir məzmunlu məktub yazım. İstəyirəm yazım ki, a kişi, nə özünü həlak edirsən bu millətin yolunda! Onsuz bunlar yaxşılıq-zad başa düşən deyil. Bunlar nə bilir «yevrostil» nədir! Öz soyuna-kökünə bağlıdır eee bunlar, heç nəyi və heç kəsi unutmurlar. Geci-tezi var, hər şey öz yerini tutacaq. Sən öz sağlamlığının qeydinə qal.
P.S. Bizlərdən hər birimiz bir gün keçmişə çevriləcəyik. Ən azı özümüzə hörmətimiz varsa, keçmişimizə hörmət edək. Çünki, biz insanlığımızla necə davranıb miras qoyacayıqsa, onlar da bizim miraslarımızla o cür davranacaqlar.

İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi
Eynal Qardaşov

MƏHƏRRƏM AYI XATİRƏLƏRDƏN BU GÜNƏ

"Bir gecə təkbaşına yazı yazarkən bir təqvim üzərindəki rəsmə gözüm dikilmişdi. Rəsmdə tamamən qara bir sahənin ortasinda kicik şam yanırdı. Və şamın alovu qaranlıqla müqayısədə cox kicikdi. Bu rəsmin altında isə ərəbcə bir şeir yazılmışdı: "Mənim bu qaranlığı aradan aparmağım mümkün olmaya bilər. Fəqət bu kiçicik işıq ilə qaranlıqla nurun, haqq ilə batilin arasındakı fərqi göstərə bilərəm. Nə qədər kiçik olsa da işığı axtaran kəslərin qəlbində bu işıq böyüyəcəkdir". O gecə bu şer və rəsmin təsiri altında qalmışdım. Çox keçmədən rəsmi çəkən və şeri yazanla qarşılaşdığımda heyrətimi gizlətmədim. O adam Mustafa Çamrandan başqası deyildi".

Xanım Qatə Çamran. "Yarı gizli ay"

Hər daşı bir naməlumdur bu dünyanın. Gündüzü alatoran, gecəsi zulmət dünya. Göz-gözü görməyən bu aləmdə insan oğlu daim bir çıxış yolu axtarmış, gecənin yırtıcılığından qorunmaq üçün bir sığınacaq yeri ummuşdur. Fəqət yorulmamış insan həyatını qaranlıqlardan və ya qara ləkələrdən təmizləmək üçün. Bu zaman ideallar axtarmış, şüurlu, ya da kortəbii şəkildə təqib etmiş onları. Kiminin idealları onun həyatına gecəyarısı dənizin tən ortasında hökm sürən uğultulu, qorxunc bir səssizliyi çökdürmüş, kimininkisə gecəyarısı ucu-bucağı görünməyən səhrada sanki ona ay işığı tək yol göstərmişdir.

Bu fitri təlatümlər məndən də yan keçmədi. Hər kəsdə olduğu kimi, məndə də bu sahədə xəyallarımın mənə bəxş etdiyi, hətta bir çox hallarda utopik həddə qədər yüksələn ideal anlayışları yarandı. Bu ideallar məni zabit, hüquqşünas, politoloq və ucqar bir yerdə kənd müəllimi də etmişdi desəm inanın ki, yalan danışmış olmaram. Və xoşbəxt günlərin biridə mən İmam Hüseyni (ə) ideal olaraq tapdım. Əslində heç indiyə qədər də bilmirəm İmam Hüseyni (ə) tapdımmı, yoxsa bu İlahinin bir hədiyyəsi idi. Dünyada 6 milyard əhali olduğu halda mənim də Hüseyni (ə) tanıma şərəfinə layiq olmağım, əlbəttə ki, sual doğurmamış deyil. Bilmirəm, bu anamın kiçikkən Məhərrəm ayının 10-da əlimdən tutaraq, hətta dərs olduğu halda İmamla əlaqəli məclislərə aparmasının məntiqi nəticəsi idi və ya başqa səbəbi var, bilmirəm. Başqa vaxtlar öz diliylə desək (əslində bütün mətn onun dilindədir) "dərsdən qalsan gözünü çıxararam" deyən anamın bu gün, məhz İmam Hüseynin (ə) şəhadətə çatdığı gün məni məclis-məclis gəzdirməsi o zaman mənim üçün çox təəccüblü idi və nə baş verdiyini anlamırdım.

Elə bəlkə də, o vaxtlar məsələnin mahiyyətini başa düşmədiyim üçün dərsə getməməyim səbəbindən İmam Hüseyni (ə) çox sevirdim. İllər keçdi və mənim üçün ideallaşan İmam Hüseyn (ə) bir zamanlar dərsdən qaldığım üçün sevilirdisə, bu dəfə dərsi, elmi, kitabı sevmə səbəbinə çevrildi. Hələ o vaxtlar iki ay müddətində anam bir qədər saralmış vərəqlərdə köhnə kiril əlifbası ilə yazılı mərsiyələrini oxuyar, mən də onun dizi kənarında kiçik və ətli əllərimlə mərsiyə sədaları altında dizimə və ya sinəmə vurardım. Bu mərsiyələri deyə-deyə anam kövrəlib ağlayar, mənsə duruxmuş baxışlarla anamın yaşlı gözlərini min bir sual içimdə doğaraq seyr edərdim. Əslində məni anamın həzin və kövrək səsi cəlb edirdi. Körpəykən bu səsin həzin laylaları altında çox uyumuşdum. İndi isə o səsi yenidən tapmışmış kimi mərsiyələrin sədaları altında sanki körpələşirdim. Bu laylaların sevimliliyi məni bir neçə il sonra Kərbəla səhnələrini özündə əks etdirən mərsiyələrə qulaq asmağa "məcbur"edirdi. Və o zaman heç vaxt düşünmürdüm ki, bu səs bir zamanlar layladan mərsiyə dinləməyə "məcburən" götürdüyü kimi bu "məcburiyyət" mənə illərdən sonra dünyanın bir çox dahilərinin dərs götürdüyü İmam Hüseyn məktəbini tanıdacaq ilk mənbə olacaq. İmam Hüseyn mənə öz şəxsində, hətta xəyllarımın belə yarada bilmədiyi ideal şəxsiyyət obrazını verdi.

Dəhşətlər baş verən İmam Hüseynin Kərbəla məktəbində götürülməli olan nələr yox ki? Bir tərəfdə qana susamış yırtıcılar, digər tərəfdə bir içim su tapmayan insanlıq şahzadələri, bir tərəfdə Ömər b.Sədin "Peyğəmbər(s) nəvəsi üzərinə mən getməsəm də, onsuz başqasını göndərəcəklər" -deyən rəzil bir sifəti, digər tərfdəsə İmam Hüseynin altıaylıq Əli Əsğərini başı üzərinə qaldıraraq, sanki «Allahla mənim aramda heç bir pərdə ola bilməz» deməsini, bir yanda suyu çaqqal tək ciyərlərinə dolduran məlunlar, digər yanda Fəratın yanında dodaqları istidən partlamış, lakin sudan imtina edən Həzrət Əbulfəzlin timsalında hürrüyətin, azadlığın özündən başqa bir şey görmürük.

Azadlığa, hürrüyyətə, məhəbbətə İmam Hüseyn məktəbinin şagirdlərindən gözəl kim tərif verə bilmiş ki! Kərbəla müsibətinin tərifini isə "mən (Kərbəlada) gözəllikdən başqa bir şey görmədim" sözləri ilə xanım Zeynəb vermişdir. Həzrət Zeynəb Kərbəladan Şama dək Əli(ə) nitqi ilə danışmış, lənətlik Yəzid xanədanını Əli (ə) cəsarəti ilə silkələmişdir. Həzrət Zeynəb xanım Fatimə həyası ilə yeri gələndə susmuş, yeri gələndə Həzrət Əli qeyrəti ilə danışmışdır.

ALLAH, bizlərə haqqın memarı İmam Hüseynin (ə) yolu ilə getməyi nəsib et!!! Amin!

İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi
Eynal Qardaşov