среда, июня 11, 2008

GÖZLƏRDƏN SÜZÜLƏN HİSSLƏR

Qonşu otaqdan ikiaylıq körpənin ağlamaq səsi gəldi. Anasına “uşaq deyəsən acıb” deyəndə ana əminliklə “yox, ac olanda belə ağlamır, başının üstündəki oyuncaqlardan qorxub yəqin ki...”- deyə cavab verdi.
Maraqlıdır. Ana asanlıqla uşağın ağlamaq tərzinə görə onun nə demək istədiyini başa düşür. Çünkı, bu onun körpə balasının danışıq dilidir, ətraf mühitə öz ehtiyaclarını catdirması üçün yeganə üsuldur, ilkin kommunikasiya vasitəsidir.
Göz yaşları nədir? Psixoloqlar hesab edirlər ki, ağlamaq emosional müdafiə formasıdır. Göz yaşları insan psixikasını neqativ, bəzən də dağıdıcı zərbələrdən qoruyur. Insanlar hec vaxt səbəbsiz ağlamırlar. Göz yaşları hansısa emosiyanın təzahürü olduğundan, həmin emosiyanın realizə olunmaması insan sağlamlığı üçün təhlükəlidir. Kiçik yaşlarından ailədə, cəmiyyətdə oğlan uşaqlarına ağlamağın yolverilməz olduğunu təlqin edirlər. Buna görə də statistika göstərir ki, kişilər qadınlara nisbətən 4-5 dəfə artıq stress xarakterli xəstəliklərdən əziyyət cəkirlər. Alimlər müəyyən etmişlər ki, ağlamağı bacarmayan insanlar (tibbdə buna “quru göz” xəstəliyi deyilir) göz və dəri xəstəliklərindən əziyyət cəkir, hətta ən kiçik stresləri belə çətinliklə dəf edir, onlarda ağız suyu və tər ifrazı daha cox olur.
İl ərzində insan orqanizmi 1 stəkan göz yaşı istehsal edir. Ağlamaq çox mühüm fizioloji bir prosesdir. Həkimlər bu ağır emosional prosesdə belə düzgün ağlamaq qaydalarına riayət etməyi məsləhət görürlər: üzüqoylu yastığa uzanaraq, gözləri yumaraq və ovxalayaraq ağlamaq olmaz - bu halda baş ağrısı, üzün şişməsi və gözlərin qızarması qaçılmazdır. Yaxşı olar ki, insan təklikdə, hisslərinə azadlıq verərək ağlasın, sonra isə üzünü sərin su ilə yusun.
Göz yaşının kimyəvi tərkibini tədqiq edən bioloqlar belə bir qənaətə gəliblər ki, onda bir çox toksik maddələr vardır ki, bu maddələrin də toplanıb qalması və orqanizmdən ifraz olunmaması sağlamlıq üçün heç də zərərsiz ötüşmür. Baxmayaraq ki, bir çox mədəniyyətlərdə kişilərin ağlaması qəbuledilməz hesab edilir, həkimlər hesab edirlər ki, ağlamaq həm kişilərə, həm də qadınlara lazımdır.

MÜSƏLMANIN GÖZ YAŞLARI
Qeyd etdiyimiz kimi, ağlamaq sadəcə fizoloji proses deyil, hər hansı bir duyğunun, yaşanan hissin maddiyyata cevrilmiş formasıdır. İnsana təsiretmə dərəcəsinə, onu ağlamaga vadar etmə gücünə görə səbəblər də müxtəlif ola bilər. Vay o günə ki, insan heç bir səbəblə ağlaya bilməsin. Əgər tibb elmində buna orqanizmin xəstəliyi deyilirsə, islamda bu qəlbin xəstəliyidir. İmam Əli (ə): “Göz yaşları yalnız qəlbin daşlığı səbəbindən quruyur və qəlblər yalnız günahların coxluğundan daşlaşır”.
Dinimiz belə insanları bədbəxt adlandırır. Allah Rəsulu (s) buyurub: “Bədbəxtliyin əlamətlərindən biri də göz yaşının qurumasıdır”.
İslamda ağlamaq qəlbin diriliyindən, onun mərhamət, şəfqət, sevgi ilə dolu olmasından xəbər verən bir əməl kimi qiymətləndirilir.
Dahi Füzuli Məcnunun doğulan kimi ağlamasına urfani bir rəng verərək belə deyir:
Ol dəm ki, bu xakdanə düşdü
Halını bilib fəğanə düşdü
Axir günün əvvəl eyləyib yad,
Axitdi sirişkü, qıldı fəryad.
Füzuli arifanə bir şəkildə körpələrə xas olan ağlamağın səbəbini uşağın dünyaya göz açan kimi aqibətini düşünüb ağladığı kimi qələmə verir.
Möminin hər bir əməlinin səbəbi dəyərli olduğundan onun göz yaşlarının da səbəbi dünyəvi sıxıntılar deyil, daha yüksək və ali hisslərdir. Müsəlman ya zülmə məruz qalanda Rəbbinə şikayət edərək ağlar, ya günahlarından peşman olaraq istiğfar edəndə ağlar, ya ilahi mərhəməti hiss edəndə kövrələrək ağlar, ya aqibətini düşünüb narahat olanda ağlar. O, İmam Hüseynə (ə) olan sevgisindən, onu qətlə yetirənlərə olan nifrət və qəzəbindən ağlar, zəmanəsinin İmamının (ə.f.) intizarından, həsrətindən ağlar. Onun qəlbini riqqətə gətirən və gözlərini yaşardan emosiyalar əqidəsinin, imanının, qəlbi durumunun təyin ediciləridir.
Odur ki, möminin göz yaşı sadəcə tərkibi, və digər minerallardan ibarət olan məhlul deyil. Möminin göz yaşı gözlərindən süzülən qiymətli, ali, ülvi hisslərin onun ruhunda coşdurduğu dənizin sahilə ötürdüyü damlalardır.

Günel Hüseynli,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

İnformasiya müharibəsində «nou-xau»

" Bey svoix, çtob çujiye boyalis!" - " Özünkünü vur ki, başqaları qorxsun."

Hər bir millətin özünə xas, öz mentalitetinə uyğun xüsusiyyətləri var. Məsələn, Afrika xalqlarından keçmişdə adam əti yeyənləri olub, maraqlıdı indi görəsən necə dolana bilirlər. Təsəvvür edin, həmin qəbilələrdən birinə qonaqsınız və sizi nələr gözləyə bilər. Qoyun əti əvəzinə nəsə onlara məxsus mətbəxin məhsulu, sərin turşməzə ayran, mer-meyvə əvəzinə hər nəsə... Bunlar bir qırağa, məni heyrətləndirən öz millətimizdir. Koroğlular, Cavanşirlər, Cavad xanlar yetişdirən millətimiz, Dədə Qorqud boylarından boylanan Qazan xan, Qaraca Çoban, Beyrək yetişdirən obamızdır. Adlarını çəkdiyim ərənlər indi də görəsən fəxrlə deyərdilərmi: - Biz bu elin, bu obanın övladlarıyıq? Məncə deyərdilər, çünki, onlarla yanaşı keçəl həmzələr, yalıncıqlar da yetişib bu diyarda. Meydanı onlara buraxmazdılar hər halda.
Qədim ərənlər düşmənin basqınını xəbər vermək üçün, ocaq qalayardılar. Günümüzün "ərənləri" müharibənian qızğın yerində məclis qurub çal-çağır düzənləyirlər. Xalqın dar günündə igidlər, əli silah tutanlar yığışıb vətəni müdafiyəyə qalxardılar, düşmənə qan uddurardılar. Günümüzün "igid-ərənləri" yığışıb aldığı pulla qaz, işıq, su pulunu verib dolana bilməyən təqaüdçüləri, haqsızlıqdan cana gəlib başını qaldıranları, qeyrətinə, ismətinə sığınınanları əzməklə qürrələnirlər.
Qoy erməni dığası mavi ekrandan baxıb paxıllıqdan bağrı çatlasın. Hər yerdə su qıtlığı insanları yıxıb sürüdüyü bir vaxtda, Bakı su fontanları ilə yaş su içindədi. Seçmək olmur göz yaşlarından çəkilib, ya Kür suyundan. Qaranlıq dünyanı tutub getdiyi bir vaxtda, nəinki Bakının əsas küçələri, hətta səması da rəngbərəng işıqlarla alışıb yanır. Aldığı təqaüdü yavan çörəyə belə yetməyən vətəndaşlarımız üçün rəngarəng "süfrə" verilişləri. Rəngli televizoru olmayanlar 2 rənglə kifayətlənməli olurlar - ağ-qara. Gündə bir evdə qonaqlıq, yeyib içmək. Qoy partlasın erməni dığası, silah-sursat nəyə lazım, gülləsiz-filansız qırarıq onları. Televizorda kababı onlara göstərib özümüz yeyərik. Acından məcbur olub təslim olarlar.
İşdi birdən təslim olmasalar, kriminal verlişlərimiz işə düşər. Filankəs filanı ona əyri baxdığı üçün 12 dəfə bıçaqlamış, filan yerdə 10 manat pula görə taksi şoferini tikə-tikə doğradılar. Düşmənçiliyimizin amansız olduğunu onlara göstərmək üçün, iki qardaşın dava-dalaşını və ata oğul konfliktlərini yayımlayarıq kanallarımızda. Güc strukturlarımızın gücünü, təqaüdçü qadının qabırğalarından aldığı zərbələrdən ölümü ilə göstərərik. Nə olsun ki, neçə illərdi əməlli-başlı hazırlaşırlar, bizimkilər də boş oturmayıb axı. Vaxtaşırı məşqlər edirlər. Jurnalistlərin başında qoz əkərik, cürbəcür oyunlar, qruplaşmalar düzəldib tutarıq, buraxarıq və s. Necə deyərlər - " Bey svoix, çtob çujiye boyalis! "- " Özünkünü vur ki, başqaları qorxsun". Salam verənə zəhrimar, zəhrimar verənə can deyərək, əl tutana qapaz vuraraq, qapaz vurana baş əyərək strateji gedişlə dığaları çaş-baş edərik. Beləliklə Qarabağda bayrağımızın ucalması xəyallarını ölməyə qoymarıq. Yeri gəlmişkən, dolmanı, küftəni də unutmayaq. Mahnılarımızı mənimsəyirlər, heç qorxusu yoxdu saatda yüzünü yazıb, klipini çəkdirib internet məkanına sızdırarıq.
Bütün sahələrdə dığaları əzirik, maşallah... Qalıb bir müharibə. Ora da gedərik canları üçün. Amma nəsə yolumuz cəbhə bölgəsindən yan keçir hələ ki. Şəhərin yollarını o qədər abadlaşdırıblar ki, adam yoldan çıxmaq istəmir. Gözləyək o yanlara da yol çəksinlər...

Rövşən Fərhadoğlu
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Quran və biz

Vəlisini unudan ümmətə xatırlama

İstər fərdi, istər ictimai, istərsə də ali olsun, ehtiyac dolu varlıqdır insan. Tarix boyu insanların dilindən düşməyən bir mövzu olmuş - "gərəklər"... Filosofların belə nəzər-diqqətindən kənarda qalmayan bir mövzu. Gərəkləri kim müəyyən edəcək? İnsan oğlunu düşündürən suallar: nə etməli, niyə və necə etməli? kimi suallar. İstər fərdi, istərsə də ictimai sahənin "nə etməli"si var. Məsələ burdan başlayır. Nə etməlini kim müəyyən etməli? Allah, yoxsa insan?
İlk öncə insan anlamalı ki, nə etməlini yalnız bir varlıq müəyyən etməlidir. Əgər desək nə etməlini insan müəyyən etməli, onda unutmamalıyıq ki, Məmməd də, Vəli də insandır. Yəni nə? Məmmədin nə etməlisi və Vəlinin nə etməlisi. Təzadın başlanğıcı insanın nə etməlini müəyyən etməsidir. Əgər "nə etməlini" insan müəyyən edərsə, altı milyard yarım «nə etməli müəyyən edən» var. Artıq insanın ictimai varlıq olduğu unudulur. İnsan müəyyən etdiyi halda Epikorosların, Diogenlərin ortaya çıxması təbiidir. Bəzən vicdanın bahasına olsa belə, həzz dalınca, bəzən də sadələşmək üçün "sadə it" həyatını yaşayacaqsan. Yəni unutdun insan oluşunu.
Dəyərlər sistemi insan nə etməlisi baxımından nisbidir. Amma insan olma baxımından dəyərlər nisbi deyil. Çünki insan doğum və ölüm paraleli arasında nə etməliyə sahibdir. İnsan deyərkən bu iki paralel unudulmamalıdır. Nə ilk öncəki paralelin arxasını görmək, nə də sonrakı paralelin arxasına baxa bilmək qabiliyyəti olmayan insan hansı "nə etməli" iddiasındadır?
İnsanın "nə etməli"si, məxluq olduğuna görə, Xaliqindən keçir. Quran toplumun nə etməlisini müəyyən etmək üçün nazil olub. Əfsuslar olsun "İslam toplumu" unudub hətta İslamın sosial nə etməlisini. Dilində hər gün dediyi "biz" kəlməsini belə. Hər gün namazında «biz Sənə ibadət edirik, biz Səndən kömək diləyirik». "Bizi doğru yola yönəlt" - dediyi cümlələrdə olan bizi unutdu. Unutdu "bizin" içində olan Fələstin nə etməlisini. Quranın özü də bilmədən vərəqüstü olduğunu qəbul etdi. Unutdu Quranın həyatiçi kitab olduğunu. Bu unutmalarla nə etməlisini müəyyən etmək üçün Xaliqinin seçdiyi höccəti qeybdə niyə saxladığını belə unutdu. Ümumi insan toplumu Xaliqini, İslam toplumu isə Xaliqinin kəlməsini unutdu.
"Niyə İslam toplumu bəzən dırnaq arasına belə girməkdən çəkinmədi"- sualının cavabı Quranın həyat tərzindən kitab halına keçməsidir. Quran bəzək halında satılmaq üçün deyil, İslam toplumunu formalaşdırmaq üçün nazil olub. İslam toplumu o topumdur ki, Quranın əmrlərinə muxatib ola. Hələ təzə dil açmağa başlayan sosyalogiya elmi İslam haqqında "fakt" kəlməsini işlədir. "İslam" o qədər ümumiləşdi ki, terroristə də, dəvə musabiqəsiylə başı qarışanlara da İslam toplumu deyilir.
Quran İslamı dırnaq arasından çıxartmaq üçün nazil olub. Unutqanlıqla dolu yaşayan toplum altı gün keçməmişdi ki, unutdu Quranın rəhbər anlayışını. Unutdu ona əmanət qoyulan Quranı və Quranın vücuhunu, nəzairini, nəsxini, mənsuxunu, möhkəmini, mütəşabihini anladan «vəli» kəlməsinin mənasını. Unutdu ona əmanət qoyulan Quranın "və"sini.
Əvvəli cəhalət, sonu nisyan olan insan elminin aciz qaldığı Quran həqiqətini kim açıqlayacaq. Quran diliylə desək, "Unutmayanlardan soruşun". İnsan unutqandır. Allah bizə heç vaxt unutmayan itrəti ya lütf etməli, ya da lütfü inkar etməlidir. İkincisi Quran məntiqinə ziddir.
İmamət Allahın lütfüdür. Nə etməlini Allah müəyyən edir. İnsan-Allah rabitəsi Allahın xəbərinə əsasəndir.
Dünya həyatında nə etməli daim var. Yaratdığını yaradılandan gözəl bilən daim məxluqa lütfünə əsasən xəbərini çatdırmalıdır. "Yaradan bilməzmi yaratdığını? O lətif və xəbirdir".
Son demək istədiyim bir söz var: «Ey insan, Quranı həyat tərzindən uzaqlaşdırmaq istəyənlərlə mücadilə meydanında özünü müəyyənləşdir».

Elmin Ağayev,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi



İNSANI MƏHV EDƏN KOLLAR

Sağlamlığımı Rəbbim mənə əmanət vermiş, əmanətə xəyanət yaraşmaz mənə....

Tütünsüz dünya xəyal deyil, sadəcə gələcəkdir.
Gələcək isə mütləq gələcək.

Şimaldan əsən külək sərinlətmişdi hər tərəfi. Evlərin damından çıxan səslər pozurdu ətrafın sakitliyini. Ağaclar öz yarpaqlarını titrədirdi yavaş-yavaş. Ətrafın kimsəsizliyi bir ürpərti verirdi insana. Sanki köçmüşdü bütün insanlar burdan. Sanki yer sakinsiz idi. Sanki əsən şimal küləyi aparmışdı özü ilə insanları, ağacların yerdəki qurumuş yarpaqlarını apardığı kimi. Heyvanlar da küsmüşdü buralardan. Onlar da köçüb getmişdilər sanki. Özü ilə bir səssizlik gətirən şimal küləyi qorxutmamışdı onları. Amma onlar görünmürdü ətraflarda.
Bura bir tarla idi. Kollardan ibarət bir yer. Xain bir meydan. Neçə-neçə insanlara bədbəxtlik gətirən kollar və neçə-neçə insanların həyatının sonuna çıxmış kollar idi bu kollar. Təkcə kollar tək deyildi burada, tanıyırdılar bir-birlərini. Tanıyırdılar bir qatil kimi…
Bəli, tütün kolları idi bu kollar. Bir deyil, iki deyil, milyonlarca idilər. Xain torpaq. Bitirmişdi onları öz sinəsində. Su vermişdi, gübrə vermişdi onlara. Qoymamışdı əsən külək qoparsın onları. Qorumuşdu bu kolları yağışda da, qarda da.
Bəlkə də o, bilmirdi ki, neçə-neçə sinəsində yatan insanları məhz bu kollar öldürmüşdü. Bəlkə də o bilmirdi ki, neçə-neçə ailələri, uşaqları atasız qoymuşdu onlar.
Bu kolların üzərində yarpaqlar var. Yarpaqlar da günahkardır kollar qədər. Məhz onlar öldürür insanları. Kəsirlər insanın ömür lentini. Kəsirlər bu lentin hər tərəfini.
Məhz bu kollar idi günahkar bəlkə də. Çünki onlar idi insanların ürək döyüntüsünü qırıq-qırıq xətlər təki edənlər. Çünki onlar idi ölüm siqnalı verənlər. Çünki onlar idi sağlamlığı baltalayanlar, xain odunçular kimi…
Bəli, qatil məhz bu yarpaqlar idi. Onlar içizdiridilər ölüm şərabını insanlara. Onlar sevdirirdi özlərini insanlara. Onlar sevinirdi öləndə insan.
Nə vaxtsa bu yaşıl yarpaqlar qopardılacaq öz budağından. Qurudulacaq, kəsilib xırdalanacaq, yandırılıb dolacaqlar insanların ciyərlərinə. Kök salacaqlar orda zaman-zaman. Nəhayət tezləşdirəcəklər ürəyin döyüntülərini, kirlədəcəklər insanların qanını öz qanları ilə. Öldürəcəklər insanların ağ ciyərlərini, öldürəcəklər insanların beynini və sonda özünü.
Bəli, günahkar məhz bu yaşıl yarpaqlardır. Kim bilir, bəlkə də amansız olacaq əsən bu şimal küləyi sovuracaq yeri-göyə. Dağıdacaq ətrafı. Tökəcək bu kolların yarpaqlarını. Məhv edəcək onları insanları məhv etməmişdən qabaq…
Bəs külək niyə susur? Nəyə görə lərzələmir bu kolları? Nəyə görə qoparmır yerindən onları? Nəyə görə soyuq əsmir? Nəyə görə?
Bəlkə də günahkar küləkdir. Əvvəlcədən qoparsaydı bu kolları kökündən, bir dənə də kol olmazdı. Yarpaq olmazdı. Tütün olmazdı. Duman olmazdı. B udumandan ölüm olmazdı. Başsız qalan ailələr olmazdı. Atasız qalan uşaqlar olmazdı. Göz yaşı axmazdı. “Sağ ol” deyər küləyə ağlamayan o gözlər. Gülər külək əsən tərəfə. “Sağol” deyər külək sənə.
Yaxşı, torpaq xain çıxdı. Bitirdi bu kolları öz sinəsində. Yaxşı külək xain çıxdı. Əsmədi bərk. Tufan qoparmadı. Yaxşı kollar xain çıxdı. Yetişdirdi yarpaqları öz əli ilə. Bəs günəş? Nəyə görə günəş verdi öz nurunu bu yarpaqlara? Nəyə görə saçdı günəş? Qaralmadı, məhrum etmədi öz işığını yarpaqardan nəyə görə?...
Verməsəydi öz şəfəqin bu kollara, bitməzdi bu kol, bitməzdi yarpaq. Ölməzdi insan qurumuş tütün yarpaqlarından. Qatil günəş! Sənsən qatil! Sənsən cani! Sənsən, sən! Sənin bircə hərəkətin bəs edərdi ölməsin milyonlarca insan. Verməsəydin öz nurundan. Niyə verdin? Sənsən günahkar! Səbəbkar sənsən!
Bat günəş! Saçma bir də! Çıxma bir də dan yerindən! Qatil sənsən! Cani sənsən! Uşaqları gözüyaşlı qoyan sənsən!
Yaxşı, torpaq xain çıxdı, bitirdi kolları öz sinəsində.
Yaxşı, külək xain çıxdı, əsmədi bərk, tufan qoparmadı.
Yaxşı, kollar xain çıxdı,bitirdi bu yarpaqları öz əli ilə.
Yaxşı günəş xain çıxdı, verdi öz işığından bu yarpaqlara.
Bəs insan? Günahkar deyilmi insan? Nəyə görə atır günahları bir başqasına? Sonunda ziyan çəkən insan deyilmi qurumuş tütün yarpaqlarından?
Rəzil insan! Öldürürsən özünü bilə-bilə. Bir tütün yarpağının əsirisən. Yazıq insan, paklığın zirvəsində olan zaman söz vermişdin Rəbbinə sən. Oldun nökər. Bir yarpağın qırıqları ağalıq etdi sənə. Qul oldun sən.
Nə oldu o möhkəm iradənə? Nə oldu o qırılmayan əqlinə? Nə oldu o sağlamlığına? Bir tütün yarpağı qırdı sənin iradəni. Məhv etdi səni.
Bir tütün yarpağı. İradəsiz və gücsüz yarpaq. Etdi bütün bunları iradəli və güclü olan sənə. Nə tez uduzdun bu mübarizəni? Qüvvələr nisbəti açıq-aydın ortada idi. Uduzdun sən, qalib olduğun halda. Uduzdun sən, güclü olduğun halda. Məğlubsan sən bir tütün yarpağına.
Bəli, günahkar insandır. Məğlub insandır. Atır öz günahını günəşin, torpağın üzərinə. Günahkar sənsən, ey düşüncə bataqlığında boğulan insan!
Çıx, ey günəş! Saç nurunu aləmlərə. Əs, ey külək. Bitir, ey torpaq, ver gübrəni. Yetişdir tütün yarpaqlarını. Bit, ey yarpaq! Yaşıllaş sən. Mən səni dərməsəm, qalarsan orda. Mən səni qurutmasam, quruyarsan kolunda. Mən səni yandırmasam, yanmazsan. Mən səni qonaq etməsəm, sən gəlməzsən mənim köksümə.
Çıx, ey günəş! Ver öz şəfəqini yarpaqlara. Bit ey yarpaq! Sənə uduzmaram mübarizədə. Çünki Rəbbimə söz vermişəm mən. Sağlamlığımı Rəbbim mənə əmanət vermiş, əmanətə xəyanət yaraşmaz mənə....

Xəqani Səfərov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qələbə aclığı, aclıq(ın) qələbəsi

Lənkəranın “Xəzər” komandası Azərbaycan kuboku uğrunda final oyununu qələbə ilə başa vurdu. Paytaxt növbəti qələbə sədaları ilə könül oxşadı. Rəbbimiz paytaxtımıza «Qarabağ!» sədaları ilə qələbə nəsib etsin! Amin!
Bakı şəhəri, Gənclik meydanı, 24 may 2008-ci il, saat 21:05. Metronun “Gənclik” stansiyasının girişləri, “Gənclik” meydanı “Xəzər” Lənkəran tərəfdarlarının izdihamına şahidlik edir. Rəqibi “İnter”i məğlub edərək kuboku başı üzərinə qaldıran “Xəzər” Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyilə növbəti qələbəsinə imza atdı.
Metroya daxil oluram. Gənclərin qələbəliyi, qalibiyyətə susamış qaliblərin sevinc sədaları. Kimisi bu sədalara qoşulub, o da bayramlaşır, kimisi sadəcə qatarının yola düşməsini gözləyir. Ətraf həm evinə tələsən və həm də postunda asayişə nəzarət edən polislərlə doludur. Meydandan metronun içinə nüfuz etmiş tərəfdarların qələbəliyi hər kəsin diqqətini cəlb edirdi. Bu səs-küyü qıraqdan sakitcə seyr edən polis nəfərlərinin özünü saxlaya bilməyib təbəssüm etmələri diqqətimi çəkdi. Onların da qalibiyyət ruhunda qərq olub hisslərinə hakim ola bilməmələri açıqca görünürdü. Bəlkə bu səbəbdən də hadisələrə müdaxilə etməyə lüzum görmürdülər (tərəfdarların özlərinin də ciddi və təhlükəli pozuntu törətməmələri də bir başqa mühüm səbəb sayıla bilər). Amma və lakin...
Qatarlar, platformalar, ümumi gediş-gəliş dəhlizi “ağ-yaşıl” rəngli azarkeşlərlə dolmuşdu. “Xəzər”-“Xəzər” sədaları arasında ara-sıra “Neftçi” səslənənlər də tapılırdı. Bu arada bir məqam diqqətimdən yayınmadı. Sıradan olan vətəndaşlar da, hansı ki, bu oyuna tamaşaçı olmadığı aydınca hiss olunurdu, başlarına və qollarına ağ-yaşıl sarqılar bağlamış təssübkeşləri təbəssümlə qarşılayaraq onları təbrik edirdilər. Bu insanların da “Böyük Qələbə”yə teşnəlikləri aydınca hiss olunurdu. Məmləkət insanının məğlubiyyətdən qaçmaq istəyi, bundan doymaları baxışlarından oxunurdu.
Saatlar 21:20-ni göstərir. Metronun qapalı məkanı gənclərin qələbə aurasında lərzəyə gəlir. Adamın damarında qanı donurdu. Ey kaş bu qələbələrə “QARABAĞIN da “QƏLƏBƏ” sədaları” qovuşaydı.
Mən belə fikirlərin həyəcanında ikən ani bir zehni dalğa bu qələbəliyə qələbə çaldı. Elə bu an ölkədə hərə bir həyəcanı yaşamaqda idi. Hər kəsin mənsub olduğu həyat tərzinin həyəcanı ona qələbə çalmaqda idi. Kimiləri kubok, çoxları seçki, kimiləri Evroviziya, kimiləri daha nələr, bəziləri də “ƏYYAMİ-FATİMƏ həyəcanını yaşamaqda idi (bu il 19 may-08 iyun aralığındakı günlər İslam Peyğəmbərinin qızı, 11 İmam anası Xanım Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) şəhadəti günlərinə təsadüf edir. Bu günlərdə əzadar olmaq bəyənilən əməllərdəndir. Əyyami-Fatimə - “Fatimə (s.ə.) günləri” anlamını ifadə etməkdədir).
“ƏYYAMİ-FATİMƏ”(s.ə.). Bu dəyəri tanımaq özü də “anti-dəyərlər” üzərində bir qələbədir. Əksəriyyətə 1 kq ət, hətta 1 ədəd çörək həyəcanı qələbə çalmaqdadır. Bu da anti-dəyərlərin dəyərlər üzərində qələbəsidir. Çün anti-dəyər (kasıblıq, fəqirlik) bir qapıdan girəndə dəyər (iman, inam) bir başqa bacadan çıxır. Bu qələbəyə qələbə çalmaq da olar. Bu öz əlimizdədir. Hər an, hər dəqiqə seçim qarşısında olan insan, seçimini Allaha xatir etməlidir.
Dəyərlərin Qələbəsi ümidilə Allaha əmanət olun!


Mehdi Fərəc
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi



вторник, июня 10, 2008

HAQQI ELƏYƏR BƏRPA


Qəmdən üzülüb canım,
Nahaqq tökülüb qanım,
Qalxıb göyə əfqanım...
Gizlindədir imkanım,
Gəlmir hələ dövranım,
Qopmur hələ tufanım.

Haqqın səsi yüksəlmir,
Məzlum niyə dirçəlmir?
Zalım axı dincəlmir,
Göydən də bəla gəlmir.

Gözlərdən asıb pərdə
Hər yanda durub hərbə.
Heç qayğı olar zərbə?
Kim bunda düşər şəkkə?
Bu mərmidi, bu qəlpə!
Rəhm eyləmədən zərrə
Öldürdü neçə körpə.
Kim etsə buna qibtə
Lənət ona əlbəttə!

Haqqı tanıyan aqil
Zülm etməz, olar adil.
Kim olmadısa qafil
Oldu ona da şamil.
Dəryanı tutar sahil
Dərk etməsə də cahil
Cahil də ora daxil.
Hər bir işi naqabil
Hər yanda ötər dil - dil
Axır gələr Əzrayil(ə),
Surun çalar İsrafil(ə),
Mənsə bir işə mail,
Ol işdə ola təcil.

Mən səslərəm Allahi,
Gizlinlərə agahi.

«Rəbbim, bizə imdad et,
Nadanları bərbad et,
Qəmdən bizi azad et,
Xoş vədən ilə şad et».

Rəbbim əsil Hakimdir,
Hər şey ona təslimdir.
Üsyan eləyən kimdir?
Zalimdir o, zalimdir.

Qəlbimdə qalıb yarə,
Çarə qalıb izharə.
Məlunlara, küffarə
İmkan düşə bir parə
Gündüz də olar qarə,
Aləm də gələr zarə.
Elan olar aşkarə
Zalim çəkilər darə.

Döndükcə duran dünya
Olmaz əbədi əsla.
Haqq qalsa da bir damla
Bir gün daşırar dərya.
Olmaz bu fikir xülya
Gülşən yetirər səhra.
Allah həqiqi əla
Zülmü eləyər ifşa.
Haqq haqqa olub arxa
“Haqqı eləyər bərpa!”


Şahin Qurbanov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi



Роль родительской любви в воспитании детей


Воспитание ребенка, пожалуй, одна из самых главных задач, которые стоят перед родителями и от того, как родитель подойдет к решению этой задачи, зависит вся дальнейшая судьба ребенка.

В первую очередь хочется сказать, почему отсутствие эмоций в воспитании ребенка пагубно сказывается на характере ребенка вообще. С самого рождения ребенок привык все ощущать своими рецепторами, т.е. в первую очередь в младенцах развиваются рецепторы. Если малышу говорить ласковые слова и при этом не улыбаться, то он, скорее всего, испытает дискомфорт, а не удовлетворение, ведь слов-то он не понимает. Не понимая слов, ребенок в первую очередь реагирует на наше выражение лица, на голос, на прикосновения и если все, что он видит, слышит, чувствует – положительно, то и ему спокойно, комфортно. Ведь его окружает любовь, ласка, доброта, понимание, защита и это все он чувствует не через наши слова, а через эмоции, которыми мы его окружаем. Не имея, не чувствуя эти положительные эмоции, ребенок не чувствует себя защищенным, уверенным в себе. Самое важное, что нужно ребенку - это твердое убеждение в том, что его любят, что его принимают таким, какой он есть и любят его только лишь за то, что он есть. Для нормального роста и развития ребенок, кроме витаминов, пищи, крова нуждается в любви, и первую очередь любви матери. В первую очередь от матери зависит вырастет ли её ребенок успешным, свободным не закомплексованным человеком или будет еще одним серым человечком, проживающим свою никчемную жизнь. С самого рождения мы учимся от матери как реагировать на все жизненные ситуации, у неё мы учимся близости, общению. Мать показывает нам как справляться с неудачами и тревогами, несбывшимися ожиданиями, утратами и горем. От отношений с матерью зависит наша способность доверять, любить и принимать любовь. От неё зависит наше понимание безопасности, свободы, самооценки.

Очень легко любить маленького живого человечка и если родители смогут пронести это состояние любви через весь период взросления ребенка, то можно с уверенностью сказать, что их ребенок будет успешным в жизни человеком. Самым главным является сохранение этой любви вне зависимости от поступков ребенка. Это не значит, что надо соглашаться и одобрять все, что бы он ни делал, но он всегда должен знать, что его любят, несмотря ни на что.

Исследователи детской психологии пришли к выводу, что ребенок всегда задает один и тот же вопрос «Любишь ли ты меня?», но они этот вопрос задают не словами, а поведением и ответ на этот вопрос очень важен для них. Если наша любовь является безусловной, то дети никогда не усомнятся в ней, они во всех наших поступках будут видеть проявления этой любви, вне зависимости от того, довольны ли мы их поступками или нет. Но если мы подчеркиваем свою любовь оговорками, претензиями и критикой, то дети не чувствуют себя в безопасности и начинают беспокоиться, и ребенок понимает, что наша любовь – условная!

Как часто можно встретить картину: мать занята своими мыслями, делами, а ребенок крутится рядом и каждый раз пытается обратить на себя внимание матери, а та вся в делах, в своих мыслях или отвечает однотипно или пытается отправить его подальше от себя, чтобы не мешал. А малышу вроде нужно было нечто другое. Ему нужна была ласка, похвальба, чтобы он почувствовал, что им гордятся, что его ценят, радуются его удачам. И тогда любой ребенок, получивший все эти приятные эмоции, будет стараться всеми силами, сделать что-нибудь хорошее, чтобы вновь заслужить все это, увидеть и самому испытать все эти чудесные эмоции.

Как бы ребенок не вел себя, это – следствие родительского поведения. Ребенок всегда старается обратить на себя внимание родителей. Если хорошее поведение будет приносить желаемые приятные эмоции, то он всегда будет стараться получить их. Но если скупость родительских эмоций не позволит удовлетворить свою потребность в положительных эмоциях, он будет всеми способами стараться их получить, совершая при этом не самые приятные поступки.

Недостаток приятных эмоций, материнской любви и материнской ласки может рано или поздно вылиться в неприятные последствия. Очень часто дети, недополучившие материнской любви, не излеченные её силой и лаской, начинают страдать различными комплексами. И как следствие – равнодушие, непонимание, грубость, плохие компании. Материнской любви было мало в их жизни...

Если нет любви, ласки, сочувствия, в особенности со стороны матери, ребёнок начинает заполнять пустоту чем-то другим. В частности тем, что не очень-то хорошо для него. Недоласканный и недолюбленный ребёнок всю жизнь будет ощущать на себе последствия недостатка внимания, которого ему не уделили в детстве. В свою очередь, и он сам уже вряд ли когда-нибудь сможет подарить кому-то ту любовь, какою мог бы. Материнская любовь по сути незаменима.

Почему то очень часто в наших азербайджанских семьях можно увидеть картину: в квартире идеальный порядок (вдруг кто-то случайно зайдет), на кухне готовится вкусный обед, а дети предоставлены сами себе (лишь бы не портили порядок). В лучшем случае дети или перед телевизором, смотрят все подряд, или перед компьютером. Они играют в игры, и весь потенциал, все хорошее, что в них есть, деформируется под влиянием непонятных фильмов, игр, сериалов, родительских необоснованных запретов. В худшем - они весь день на улице и истинными их воспитателями являются такие же, выросшие на улице детки, копирующие свое поведение из сериалов и дешевых боевиков.

Такие родители не хотят заниматься с детьми. Основную потребность ребенка видят в еде, одежде и игрушках (и то – необязательно), а потребность ребенка в общении именно с ними расценивают как капризы, докучания и стараются всячески отдалить от себя «назойливых» отпрысков, применяя при этом не самые дозволенные методы, вроде шлепка, ругани, в крайнем случае, или зовут старших детей на помощь, или же если нет таковых, соизволяют обратить свое внимание на орущего ребенка всем своим видом, давая ему понять, как они им недовольны.

Получив в будущем равнодушных, грубых, непослушных подростков, очень удивляются: «Почему они такие, мы сил не жалели, все для них делали, а они –неблагодарные!». Родители предпочитают разговоры по телефону, просмотры телевизора, походы в гости, по магазинам – одним словом, занятия любыми делами, только не общению с детьми, и даже не задумываются над тем, насколько они необходимы своим детям.

Да и отношения между родителями оставляют желать лучшего. Отец, будучи весь день на работе, придя домой, требует полной тишины: мол устал, получает еду и вытянув ноги, располагается перед телевизором. Если кто-либо нарушает его идиллию, то закатывается скандал, мол, я весь день на работе, устал, а дома и отдохнуть не дадут. А разговоры между родителями сводятся к тому, что дай денег - надо купить, в итоге в семье развиваются купи-продайные отношения «ты - мне, я - тебе». А чадо, которое кряхтит поблизости, незамеченный, ненужный загнан куда-то, чтобы не мешал «интеллектуальным беседам» и отдыху родителей, вместо любви и всяких ласк чувствует свою ненужность самыми близким ему людям, чувствует недовольство им, его существованием. А вроде должно быть наоборот…

Ребенок выросший в такой семье, создаст такую же семью, с такими же порядками и всю свою жизнь будет страдать, и злиться от нехватки положительных эмоций, пусть даже на подсознательном уровне. Он будет стараться жить чужой жизнью, радоваться их радостям, печалиться их бедам – пусть даже это герои сериалов или других фильмов. А то, что является истинной радостью, счастьем, то, что очень нуждается в его участии - так и останется им незамеченным. Не получивший эти эмоции в детстве и не научившийся их генерировать сам, что он может дать окружающим его людям?

На Западе давно стоит проблема воспитания детей. Существует ряд передач, где пытаются объяснить родителям, что ребенок - это не безмозглый комочек, который нужно вовремя накормить, помыть, одеть, несправедливо наказать, отпихнуть, а - личность, с которым нужно общаться, с которым нужно играть, которому нужно знать, что его любят и что только от родителей зависит, вырастит ли из этого человечка личность, выявится ли тот гений, который дремлет внутри или все это так и умрет, не проснувшись и в лучшем случае вырастит серая, безынициативная личность, не имеющая собственного мнения, голоса и всю жизнь, поддакивающая тупым, безмозглым своим ведущим. В худшем случае, это - преступники, наркоманы, алкоголики.

Есть передачи, где, понаблюдав за родителями несколько дней, им прямо указывают на их ошибки, недочеты, где родителям объясняют, что с детьми надо быть открытыми, добрыми, внимательными, чтобы и дети выросли бы такими же.

Ошибка многих родителей еще состоит в том, что они покупают дорогие, умные игрушки и, подарив их ребенку, даже не соизволяют посидеть, показать механизм игры, заинтересовать детей и не понимают что для развития ребенка не нужны дорогие, сложные игрушки, а нужен сам родитель, его внимание, его интерес и тогда даже с малым количеством игрушек ребенок будет развитым и умным. И вовсе не дорогая игрушка является свидетельством любви и, даря игрушки - главное донести до малыша как сильно его любят, что доставлять ему удовольствие и есть основная задача в вашей жизни.

Получая игрушку и эти эмоции, которые родитель подарит своему малышу, тот почувствует глубочайшую радость признательность, а если еще с ним и поиграют – так чего же желать еще?

Чтобы быть хорошим родителем, нужно только лишь действительно любить своего ребенка и все свои силы направить на то, чтобы сделать его счастливым. Чтобы вырастить хорошего человека, надо вырастить счастливого человека и без родительской любви это невозможно!

Наргиз Гусейн

«Дейерлер» - «Ценности»

понедельник, июня 09, 2008

Şuşamın arzuları

İstəyir ki, salam desin Azərbaycan əsgərinə. Müjdə versin dörd tərəfə. Qələbəni müjdələsin. “Əhsən!” desin Azərbaycan əsgərinə bizim Şuşamız!!!

8 May! Bu tarix təqvimə qara rənglə həkk edilib. Azərbaycan tarixində böyük bir itki. Sağalmaz yara. Alınmaz qala Şuşanın alınması tarixidir bu tarix.
Şuşa. Bu Şuşa bizim Şuşadır. Bu torpaq bizim torpaqdır. Bizim, yəni hamımızın. Hamımızın dərdidir bu dərd. Bəlkə elə ona görə də hammız bu dərdi çəkməliyik. Hər dəfə 8 may gələndə utanmalıyıq özümüzdən. Tarixdəki 8 maydan. Ona görə ki, qəriblikdə olan Şuşa, bizim Şuşa, bizi axtarır, səsləyir bizi. Bizim körpələrin səslərini eşitmək istəyir. Bizim əkməyimizi istəyir öz torpağını, bizim sevməyimizi istəyir öz dağını, öz daşını.
Bezib Şuşa, səssizlikdən bezib Şuşa. İstəyir ki, tufan qopsun, mərmilərdən leysan olsun ətəyində. Topların gurultusunu, tankların xırıltısını, Azərbaycan əsgərinin “İrəliyə!” səsini eşitməyə həsrət qalıb Şuşa.
İstəyir ki, salam desin Azərbaycan əsgərinə. Müjdə versin dörd tərəfə. Qələbəni müjdələsin. “Əhsən!” desin Azərbaycan əsgərinə. Yəni bizim əsgərlərə. Çünki bizim Şuşadır O. Orda olan Cıdır düzü bizimdir. Torpağında bitən gül və tikan bizimkidir. Ovuclasan torpağını yerə töksən əlindəki qalan torpaq qalıqları bizimkidir. Ətəyindən axan bulaq bizimkidir. Göylərindən yağan yağış bizimkidir...
Budur yenə, xain tarix! Dövr elədi, gəldi çatdı 8 maya. Bizi Şuşanın bizsizliyi biz vurubdur ürəyimə. Utanıram mən özümdən. Qorxağam mən?! Axı gəl-gəl deyir 16 il həbsdəki bizim Şuşa. Qulağımı bağlayıram eşitməyim o səsləri. Gözlərimi yumuram ki, görməyəm mən anaların fəryadını, oxumuram tariximi. Utanıram kitabdakı o cümlədən, o tarixdən, 8 maydan...
8 mayda otururam öz evimdə, çıxmıram mən şəhərə. Utanıram üzərində şəkil olan reklam lövhəsindən, utanıram parkda gəzən bixəbər millətimdən. Utanıram musiqini “Şuşa” adlı kafelərdə eşidəndə. Utanıram özümüzdən.
“Bizim Şuşa” deyəndə də utanıram həm Şuşadan, həm də onun önündəki “biz” sözündən. Bizdə olmayana “bizim” deyib toxdadırıq özümüzü. Bu yolla da, keçiririk 8 mayda günümüzü. Xatırlamaq istəmirik biz bu günü. Məhz bu gündə bağlayırıq qulağımızı, eşitməyək biz Şuşanın “gəl” səsini.
Amma vicdan! Vicdan öz nəğməsini çalır bizə həzin-həzin. Layla deyir könlümüzə - Qorxmazlığın laylasını. Qulağımız duymasa da vicdan duyur Şuşamızın “gəl” səsini.
İstəyirəm od qalayım. Gəlsin bura görən odun tüstüsünü. Onlarla verəm əl-ələ. Sipər olaq, birlik quraq. Eşitdirək mərmilərin səsini Şuşamıza. “Salam” desin bizə Şuşa. Qələbəni müjdələyək. Qırmızı rəngdə yazaq 8 mayı təqvimimizə. Sevinək gələndə bu gün. Qələbə günü olsun bizə. Utanmayaq 8 maydan, utanmayaq özümüzdən...
İstəyirəm ki, “çıx!” deyək erməniyə. Qovaq onu Şuşamızdan. Elə qovaq, qaçanda da özü ilə aparmasın bir daşı da, ayaqqabısını altında qalan quru torpağı da. Havanı da aparmasın. Udmasın heç Şuşamızın havasını...
Bunlar mənim istəyimdir, arzumdur ki, belə olsun. Gücüm çatmır mənim arzum reallaşsın. Dostum çatmır mənim arzum reallaşsın. Necə deyim parkdakı camaata mənim dostum, necə deyim kafelərin sahibinə mənim dostum…
Nə olaydı, 8 mayda hər yerdə olaydı Şuşa. Təkcə bugün lövhələri Şuşadakı məscidlərin, qalaların şəkilləri bəzəyəydi. Nə olaydı, dost olaydı. Nə olaydı, Şuşamızı qaytaraydıq. Nə olaydı, Şuşamızın havasını biz udaydıq... “Nə olaydı” dediklərim kaş olaydı...

Xəqani Səfərov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

«YAŞILA YOX DEYƏK!»

(Düşüncəsiz düşüncələr silsiləsindən)

Salam. İcazə verin, özümü təqdim edim. Mən bu dövlətin vətəndaşı əsl demokrat bir adamam. Adım da Dünyəvi Sekulyarzadədir. Bütün həyatımı adımın mənasını öyrənməklə kecirmişəm. Valideyinlərim uzaqgörən olublar, çünki mənə elə ad qoyublar ki, bu dəqiqə bütün dünya bu adın üzərində mübahisələr aparır. Bəlkə də valıdeynlərimə bu uzaqgorənlik adını soyad kimi götürdüyüm Sekulyar babamdan keçib. Dəqiq bilmirəm. Amma onu bilirəm ki, dünyəviliyi mən səhv başa düçmüşəm. Bu fikrə düşməyimə səbəb üç-dörd ay əvvəl hazırladığım “konsepsiya” oldu.
Son zamanlar öz adıma layiq bir fikrə düşmüşdüm. Fikirləşməşmişdim ki, bu ölkə dünyəvi dövlətdir. Ona görə də burada olan və din adına çıxış edən və onu xatırladan hər bir rəmzdən qurtulmaq lazımdır. Elə adıma layiq hərəkət edərək mənim adıma ləkə gətirən ilk rəmzi tapmişdım - Yaşıl rəng! Bu rəng islamçılıq rəngidir. Ona görə də ölkədə olan yaşıl nə varsa onların yox edilməsi üçün bir konsepsiya hazırladım. Adını da qoydum, “Yaşıla yox deyək!” Düşdüm bu ölkənin küçələrinə ki, bütün yaşıl olan əşyaları qaraldım. Qarşıma çıxan ilk yaşıl rəng də maşınlar oldu. Başladım onları qara rəngə boyamağa. Nə başınızı ağrıdım, maşınların sahibləri mənim gözümün altını qaraldanadək hər şey əla idi. Nə isə...
Başa düşdüm ki, bu cür olmayacaq. Gömrük komitəsinə yazılı müraciət etdim ki, heç olmasa bundan sonra ölkəyə yaşıl rəngli maşınların gətirilməsinə embarqo qoysunlar. Onlar da mənim bu ciddi müraciətimi zarafat qəbul edib güldülər. Axı onlar nə bilir ee dünyəvilik nədi?
Həvəsdən düşmədim. Amma başa düşdüm ki, səhv yerdən başlamışam. Gərək ilk əvvəl özümüzdən başlayaydım. Elə belə də etdim. Evimə əl gəzdirməyə başladım. Bu yolla da bir neçə yaşıl paltarımı yandırdım. Evdəki yaşıl rəngli kafelləri çıxartdım. Hətta iş o yerə çatdı ki, televizorda olan yaşıl rəng effektini də sıfır dərəcəsinə endirdim. İndi mənim televozorum bütün yaşıl rəngləri çəhrayı rəngdə göstərir.
Konsepsiyanın ilk mərhələsini tamamladığıma inanıb ikinci mərhələyə, yəni ətrafın yaşılsızlaşdırılması mərhələsinə keçdim. Əlimdə bir ağ rəngli boya bütün küçələri gəzdim, yaşıl rəngli hər nə gördümsə, ağ rəngə boyadım...
Artıq xeyli müddət keçmişdi. “Demək olar ki, ətrafımda yaşıl rəngdə heç nə qalmamışdı” fikrinə düşmüşdüm ki, birdən gördüm ki, ay qardaş, axı bütün ağaclar, otlar, meşələr, kolluqlar və s. yaşıl rəngdədir və onun yaşıl olmasını dəyişdirmək qeyri-mümkündür. Bunu fikirləşib lap pərt qaldım. Dövlət orqanlarına yazdım ki, bütün bitkiləri çıxardıb yerinə xaricdən süni, başqa rəngli bitkilər gətirsinlər. Axı bunlar dünyəviliyə ziddir. Ordan da bir cavab gəlmədi! Gərək göndərməyəydim. Nə isə...
Həm də “Dövlət Yaşıllaşdırma Komitəsi”nin adında yaşıl rəng olduğuna görə məhkəməyə vermək istəyirdim. Amma vermədim. Çünki konsepsiyamın reallaşmasının qeyri-mümkünlüyünü anladım. Fikirləşdim ki, bu cür konsepsiya ancaq Absurdustan ölkəsində mümkün ola bilər.
İndi mən bir az ağıllanmışam. Yaxşı başa düşürəm ki, dünyəvilik nə imiş. Ancaq heç də peşman deyiləm. “Tikmişəm izim qala!” misalı məni toxdadır. Ona görə də mən də bu dünyadan köçükdən sonra izim qalacaq və nə vaxtsa bunu həyata keçirən olacaq deyə çox sevinirəm. Hətta bəlkə mənim adıma bir akademiyadan-zaddan da açdılar. Nə bilmək olar? Amma bir şeyi bilirəm. O da çətin deyil - kimdi bu konsepsiyanı oxuyanlar? Bilirsiniz kimdi onlar? Absurdstan ölkəsindən köçüb gələnlər...

Xəqani Səfərov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Tarixin nadir incilərindən biri

Ruhullah Musəvi Xomeyni (r.ə)… Elə bir şəxsiyyət ki, həyatının bütün səhnələri başdan-başa insanlığa nümunə olan, islamı qəriblikdən və tənhalıqdan çıxarıb dünyəviləşdirən, yüksək idarəetmə qabiliyyətinə malik olan, sahib olduğu vəzifəyə vicdanla əməl edən...
Ruhullah Musəvi Xomeyni (r.ə) 1902-ci il sentyabr ayının 24-də İranın mərkəzi əyalətinə aid olan kiçik Xomeyn şəhərində anadan olmuşdur. Atası Ayətullah Seyyid Mustafa Musəvini kiçik yaşlarında ikən itirmişdir. Atasının şəhadətindən sonra anası Hacər xanım və bibisi Sahibə xanımın himayəsi altında qalaraq böyümüşdür. Lakin 15 yaşında onları da itirdi. Elə həmin vaxtda yetimliyin ağrı-acılarını hiss edən İmam (r.ə), ata-ana nəvazişlərindən məhrum olaraq həyatını sərt sıxıntılar içində keçirməyə başladı. Həyatında baş verən acı hadisələrə baxmayaraq, kəramətli əxlaqını, təhsilə marağını, zirəkliyi və şücaətini heç vaxt tərk etmədi. O, üsul, fəlsəfə, fiqh, ürfan və digər elmlərə dərindən yiyələnmişdir.
Bir çoxları İmam Xomeynini (r.ə) İran İslam İnqilabı ilə xatırlayır. Elə bir inqilab ki, dünya tarixində özünəməxsus iz qoydu, düya ölkələrinə İranın strateji kimliyini tanıtdı. 1978-1979-cu illərdə baş verən bu inqilab sayəsində 2500 illik tarixi olan mütləq monarxiya üsulu devrildi, ölkə tarixində ilk dəfə prezident seçildi. Qeyd edək ki, monarxizmin son nümayəndəsi M.Rza Pəhləvi olmuşdur. Keçirilən ümumxalq referundumu nəticəsində İran islam dininin prinsiplərinə və şəriət qanunlarına əsaslanan İslam Respublikası elan olundu.
İmam Xomeyni (r.ə) bütün müsəlmanlara müraciətlə demişdir: "Bizim proqramımız islam proqramı olub, məqsədi müsəlman xalqlarının birgə ittifaqını və bütün islam ölkələrinin birliyini təmin etməkdən ibarətdir. İslam proqramı bütün müsəlman xalqlarının qardaşlığından, bütün dünya müsəlmanlarının sionizmə qarşı vahid birliyindən ibarətdir. Bizim məqsədimiz istismarçı dövlətlərə qarşı müsəlman xalqlarının birliyini yaratmaq, ona qarşı vahid cəbhədən çıxış etmək, islam dünyasının var-yoxunu talan edən soyğunçulara qarşı birgə mübarizə aparmaqdır."
Həyatını islami prinsiplər üzərində quran bu şəxsiyyət nəinki siyasi-ictimai sahədə, yaşamının hər sahəsində bu prinsiplərlə addımlamışdı. Sadə həyat tərzinə malik olan İmam (r.ə), mənəviyyatı zəngin, təvazökar, hamıya qarşı diqqətli, evdə və cəmiyyətdə nizam-intizama riayət edən və lətif təbiətə malik bir insan idi. Onun tələbələrinə olan nəsihətlərinin birində rast gəlinir: "Siz öz vəzifənizi yerinə yetirin, öz şəhərlərinizə gedərkən Allahın dinini təbliğ edin, bir-birinizin əleyhinə mövqe tutmayın, dünyəvi, nəfsani və var-dövlət cəhətlərini rədd edin. Siz yalnız belə olduqda ulu və mübarək Yaradanın qarşısında əziz ola bilərsiniz. Siz belə olsanız, eyni zamanda xalqın ürəyində özünüzə yer tapa bilərsiniz. Nəfsani istəklərdən doğan mövqe seçməkdən uzaq olun. Bilmədiyiniz şeyləri din adından danışmaqdan çəkinin. Allahın dinini bildiyiniz qədər izah edin. Çalışın ki, olan şeyi və gerçəkliyi danışasınız".
"Adi adamların dilində danışan Xomeyni özünün yoxsul və məhrum tərəfdarlarına özlərinə qarşı etimad, özünə inam və ehtiram hissi bəxş etdi. Bu hiss onları yolları üstündə duran hər kəsi öz güclü yumruğu ilə aradan qaldırmağa qadir etdi. O, yoxsul insanlara göstərdi ki, hətta Amerika kimi qüdrətli dövlətlərin də qarşısında dayanmaq və qorxmamaq olar. İslami İranın rəhbəri İmam Xomeyni dünyanın siyasi səhnəsində əsas qüvvə idi. - "Nyu Yorkun "Times" qəzetindən.
Bu dahi şəxsiyyət barəsində bu cür möhtərəm fikirlərin səslənməsi əlbəttə ki, təsadüfi deyil. İmam Xomeyni (r.ə) həqiqətən qibtə olunmalı şəxs idi. İmam Xomeyni (r.ə) 1989-cu il iyunun 2-də dünyasını dəyişmişdir. Yataq xəstəsi olduğuna baxmayaraq ömrünün son saatlarında belə Allahı zikr edir, qollarına bir neçə sistem qoşulduğu halda gecə namazının nafiləsini qılır, Quran oxuyurdu. O, öz vəsiyyətnaməsində bu cür yazmışdır: "Aram ürək, arxayın qəlb, şad ruh və Allahın fəzlinə ümidvar olan bir batinlə bacı-qardaşlarımın xidmətindən mürəxxəs oluram, əbədi məkanıma doğru səfər edirəm. Sizin xeyir-duanıza çox-çox ehtiyac duyuram. Rəhman və Rəhim Allahdan istəyirəm ki, xidmət göstərməkdə qüsur və təqsirli olduğuma görə üzrümü qəbul etsin. Millətə ümidvaram ki, xidmət göstərməkdə təqsirli və qüsurlu olduğuma görə üzrümü qəbul etsin, qüdrət, iradə və qətiyyətlə irəli getsinlər". Allah ona rəhmət etsin!

Zemfira Nəsrullayeva
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Xəbərlər

Dəhşət ssenaristi danışdı

Zeyno Baran bu dəfə də ABŞ-ın PKK-ya qarşı göstərdiyi rəftarı Türkiyənin əl-Qaidəyə qarşı göstərmədiyini qarşıya qoydu.
ABŞ-da Hudson İnstitutunda müzakirə edilən Türkiyəni qarışdıracaq "dəhşət ssenarisinin baş aktyoru Zeyno Baran" yenə maraqlı bir çıxış etdi. Terror təşkilatı PKK ilə əl-Qaidə arasında müqayisə aparan Baran, ABŞ-ın PKK-ya qarşı göstərdiyi rəftarı Türkiyənin əl-Qaidəyə göstərmədiyini ifadə etdi. Baranın adı 22 iyul seçkilərindən əvvəl mətbuata sızan dəhşət ssenarisinə də qarışmışdı. Haqqında danışılan yığıncaqda Konstitusiya Məhkəməsinin eks-başqanı Tülay Tuğcuya sui-qəsddən tutmuş, çevriliş ssenarilərinə qədər uzanan müzakirələrin aparıldığı ortaya çıxmışdı.
5 noyabr zirvəsi təklif olundu
ABŞ Konqresində edilən yığıncaqda Hudson İnstitutunun eksperti Zeyno Baran Türkiyənin "Əl-Qaidəni Türkiyənin düşməni" olaraq görmədiyini iddia etdi. Türk-Amerikan əlaqələrinin müzakirə edildiyi Potomac İnstitutu tərəfindən ABŞ Konqressində təşkil edilən yığıncaqda, əlaqələrin son vəziyyətini izah edən Baran 5 Noyabrda Baş nazir Tayyib Ərdoğan ilə ABŞ prezidenti Corc Buş arasındakı görüşməyə aid təklif də səsləndirmişdir.
Türkiyə eyni rəftarı göstərmədi.
Baran, Buşun PKK-nın həm terrorist, həm də "ABŞ-ın düşməni" olaraq tanındığını, ancaq Türk tərəfinin əl-Qaidə mövzusunda belə bir rəftar sərgiləmədiyini bildirdi. "Türk perspektivindən əl-Qaidənin "Türkiyənin düşməni" olaraq adlandırıldığına hələ şahid ola bilmədik" deyən Baran, Türkiyənin bənzər bir arqumenti Avropa ölkələrini tənqid etmək üçün istifadə etdiyini iddia etdi.



Narkoman vəhşiliyi: Qurbanın cəsədini parçalayıb ətini qəsssaba satdılar

Narkotiklərin bəşəriyyətə vurduğu ziyanlar barədə çox yazılıb və deyilib. İnsanı insanlıq sifətindən çıxarmağa, ən vəhşi heyvan vəziyyətinə salmağa qadir olan bu bəşəri mərəzin fəsadları misilsizdir. Amma narkotik aludəçisinin Honq Konqda törətdiyi tükürpədici cinayət isə tamamilə fövqəladə xarakter daşıyır.
11 gündür itkin düşən qızın izinə düşüldü. Hong Konqlu narkotik satıcısı həddindən artıq dozadan ölən qızın bədənini parçalayıb ətini qəssaba satdı.
Hong Kongda 11 gündür itkin olan 16 yaşındakı Vonq Ka Muy adlı qızın izi tapıldı. Hong Kongda nəşr olunan "The Sun" qəzetinin xəbərinə görə, ailəsinin şikayəti üzərinə araşdırmaya başlayan polis, itkin qızın son günlərdə tez-tez getdiyi bir evə basqın təşkil edib. Nəticədə burada nəzarətə alınan Ting Kai Tay adlı adamın ölən qıza narkotik satdığı müəyyən olunub.
Araşdırmaya görə, həddindən artıq dozada narkotik aldığı üçün ölən qızın cəsədi narkotik satıcısı tərəfindən tikələrə bölünüb. Satıcı bədənin bir qismini tualetə atıb. Kəllə və ayaq sümüklərini isə divara vura-vura qırdıqdan sonra bir paketin içində dənizə atıb. Narkotik alverçisi qızın qalan ətini məntəqədəki qəssaba verib. Qəzet ətlərin yeməklik yağa çevrilərək satılmış ola biləcəyini yazdı. Vəşhi narkotacir gec də olsa, həbs edilmişdir.



"Narkotikayla mübarizə təyyarələri casusluq edir"

CNNTürk-ün xəbərinə görə, Venesuela prezidenti Huqo Çaves ABŞ-ın Karib adaları ətrafında narkotikayla mübarizədə istifadə edilən uçuşları Venesuela üzərində casusluq məqsədiylə istifadə etdiyini bildirib. H.Çaves keçən həftə ABŞ donanmasına aid bir təyyarənin narkotikayla mübarizə adı altında Venesuela hava sahəsində uçduğunu və əslində kəşfiyyat apardığını söylədi. O, "Casusluq edirlər" dediyi çıxışında "Vaşinqtona Amerika hərbi təyyarələrinin bir daha Venesuela hava sahəsini pozacağı halda döyüş təyyarələrini göndərəcəyi" xəbərdarlığını edib.
ABŞ da təyyarələrinin bir daha Venesuela hava sahəsinə səhvən girməməsi üçün lazımlı addımları atacağını ifadə edir.



Uşaq Teatrı zorla binasından çıxarıldı

Dənizkənarı Bulvar İdarəsi Bakı Uşaq teatrını yerləşdiyi binadan zorla çıxarmağa nail oldu.
«Bir neçə gün öncə Bakı Bulvar İdarəsi heç bir rəsmi sənəd, o cümlədən, teatrın binadan çıxarılması ilə bağlı heç bir sərəncam təqdim etmədən binaya hücum etdi və içərisində dövlət əmlakı olan binanı sökməyə başladı. Teatr rəhbərliyi teatrın əmlakını qorumaq və işçiləri təhlükə ilə üz-üzə qoymamaq üçün binanı boşaltmağa məcbur oldu», - deyə Bakı Uşaq Teatrının ədəbi hissə müdiri Arzu Soltan bu haqda bildirmişdir. Daha sonra o, baş verən hadisə ilə bağlı aşağıdakıları bildirmişdir: "Bir gün ərzində teatrın 15-20 maşına zorla sığışan əmlakı hissə-hissə H.Sarabski adına Mədəniyyət Evinə və başqa mümkün ünvanlara daşındı. Ertəsi gündən etibarən isə Bakı Uşaq teatrı H.Sarabski adına Mədəniyyət Evində fəaliyyətini davam etdirir və tamaşalar göstərir. Bu günlərdə narkomaniya və QİÇS xəstəliyinin cəmiyyətdə doğurduğu problemlərə həsr olunmuş "Xaşxaşın göz yaşı" tamaşasının premyarası olacaq. Əslində hücum günü tamaşası nəzərdə tutulmuş premyera məlum hadisələr ucbatından başqa günə keçirilib.
Mədəniyyət Nazirliyi Bakı Uşaq Teatrını münasib yerlə təmin edəcəyini vəd edir. Teatr binanı boşaldandan sonra isə, Dənizkənarı Bulvardakı binanın sökülməsi dayandırılıb. Hazırda Bulvar İdarəsi rəhbərliyinin orada restoran yaratmaq istədiyi barədə söhbətlər gəzir".


Xəbərləri hazırladı:
Mehdi Fərəc
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Risk etməyə dəyərmi?

“Ölü (kəsilmədən ölüb murdar olmuş) heyvan, qan, donuz əti … sizə haram edildi. Bu əməllərin hamısı Allaha qarşı itaətsizlikdir…” (Maidə surəsi, ayə 3)
Məhz bu ayəyə əsaslanaraq bütün müsəlmanlar öz qidalarında Allahın haram buyurduğu donuz ətindən qətiyyən istifadə etmirlər. Çünki hər bir İlahi qadağa İlahi bir məsləhətə və hikmətə söykənir. Etiraf olunmalıdır ki, bu qadağalara əməl olunmaması bütün bəşəriyyət üçün çox təhlükəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. Donuz ətinin çox dadlı, faydalı olduğunu iddia edənlər əslində bu İlahi qadağanın mahiyyəti barədə ciddi düşünməlidirlər. Artıq bu gün donuz ətinin insan orqanizminə zərərlərinə dair inkaredilməz elmi-tibbi faktlar mövcuddur. Bu faktlardan bəzilərini sizin nəzərinizə çatdırırıq:
1. Məlumdur ki, donuz əti çox yağlıdır və yeyilərkən bu yağ qana keçir. Qandakı artıq yağ isə arteriya damarlarının sərtləşməsinə, qan təzyiqinin yüksəlməsinə “infarkt” xəstəliyinin yaranmasına səbəb olur. Bundan başqa, donuz yağının tərkibində “sutoksin” deyilən zərərli maddələr mövcuddur. Orqanizmə daxil olan bu zərərli maddələrin xaric olunması üçün limfa liflərinin həddindən artıq fəaliyyətdə olması lazımdır. Lakin bunun nəticəsində, xüsusilə, uşaqlarda limfa düyünlərinin iltihabı və şişməsi halları müşahidə olunur. Xəstə uşağın boğaz hissəsi qeyri-normal (anormal) bir şəkildə şişərək, “donuz”a bənzəyir. Bu səbəbdən də həmin xəstəliyə “donuz xəstəliyi (svinka)” adı verilib.
2. Donuz ətində həddindən artıq kükürd vardır. Yeyilərkən orqanizmin artıq miqdarda qəbul etdiyi kükürd qığırdaq, oynaq və sinir hüceyrələrinə təsir edərək oynaqlarda iltihaba, kirəcləşməyə və onurğa sütununun iltihabı kimi xəstəliklərə, bir sözlə dayaq-hərəkət aparatının sıradan çıxmasına səbəb olur.
3. Donuz əti ilə qidalanmaq həddindən artıq böyümə və inkişafla nəticələnir. Çünki donuz ətində böyümə hormonu vardır və yeyilərkən bu hormon toxuma şişləri və iltihablarına səbəb olur. Nəhayət, burun, çənə, əl-ayaq sümüklərinin qeyri-normal (anormal) şəkildə böyüməsinə və orqanizmin yağlanmasına səbəb olur.
Donuz ətinin insanda yaratdığı xəstəlikləri araşdırarkən məlum olub ki, donuz ətində yüksək dərəcədə böyümə hormonu, histamin, imidoval, xolesterin və s. zərərli maddələr vardır ki, bu da “dermatit” (dəri iltihabı) və digər iltihab prosesləri, ürək-damar xəstəlikləri, dayaq-hərəkət aparatının sıradan çıxması və s. xəstəliklərə gətirib çıxarır. Böyümə hormonun ən mənfi təsiri “xərçəng” xəstəliyinin inkişaf etməsinə zəmin yaratmasıdır. K.V. Bobrişevin “Tak leçit Boq” (“Allah bu cür müalicə edir”) adlı kitabında nəşr edilmiş elmi arayışda donuz əti ilə qidalanan insanların “xərçəng” kimi dəhşətli bəla ilə xəstələnmə mexanizmi barədə belə məlumat verilir:
“Dünya alimləri donuz hüceyrələrini əsaslı surətdə tədqiq etdikdən sonra belə bir yekdil rəyə gəlmişlər: yağlı donuz hüceyrəsi mədə şirəsində həll olmur, lakin insan orqanizmində yığılaraq sonradan bədxassəli şişə çevrilən yad cismi təşkil edir” (K.V. Bobrişev “Tak leçit Boq”,Kiyev “A.S.K”, “Kniqa-servis”, 1996).
Digər bir xəstəlik “ensefalit” (baş beyin iltihabı) xəstəliyinin virusu qansoran həşəratlar vasitəsilə donuzlardan insanlara ötürülür. Yoluxucu ensefalit virusu üz və ətraf əzələlərinin qıc olmasına, iflicə, udma və tənəffüs pozuntularına, huşun itirilməsinə, psixi pozuntular və s. kimi ağırlaşmalara, əksər hallarda ölümə səbəb olur.
Donuzlar barəsində tibbi-bioloji məlumatlar
Alimlərin çoxsaylı tədqiqatları nəticəsində donuzların öyrənilməsi ilə əlaqədar tibb-biologiya elmlərinə aid məlumatlar olduqca maraqlıdır. Hüceyrə və molekulyar səviyyələrdə aparılan müasir tədqiqatlarda sübut olunub ki, donuz toxumalarının strukturu (kimyəvi tərkibi) insan toxumalarının strukturlarına çox yaxındır. Bu cür bioloji yaxınlıq meymunlarla da əlaqədar müşahidə olunur. Lakin məsələ burasındadır ki, başqa heyvanlarla müqayisədə insanla donuzun qan tərkibi, həzm fiziologiyası, hər şeylə qidalanma mexanizmi və s. çox oxşardır.
Müasir tibb elmi sübut edir ki, doğuşdan sonra qadının süd vəzlərindən xaric olan və uşağın immun sisteminin formalaşmasında mühüm rol oynayan süd, balaverən donuzun südü ilə, demək olar ki, eyni aminturşu tərkibinə malikdir. Donuzlar insanlara xas olan xəstəliklərlə xəstələnir və elə insanları müalicə etmək üçün istifadə olunan təxminən eyni dozalı dərman preparatları ilə müalicə oluna bilərlər. Buna görə də yeni yaradılan dərman preparatlarının ilk dozasını donuzlar üzərində sınaqdan keçirirlər.
Donuz ətinin zərərləri barədə daha dolğun təsəvvürə malik olmaq üçün “Lekarstva iz Bojyey apteçki” (“İlahi əczaxanın dərmanları”) adlı kitabda nəşr edilmiş təmiz (pak) və natəmiz (murdar) ətlər barəsində müasir elmi məlumatları əhatə edən informasiyanı qeyd etmək lap yerinə düşərdi. Amerikalı alimlər təcrübə məqsədilə əvvəlcə təmiz (pak) heyvanların, sonra isə donuzun əzələlərindən ətdə olan bütün substansiyaları (əsas maddələri) çıxararaq acıpaxla əkinlərini gübrələmişlər. Təcrübə nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, pak heyvanların ətindən çəkilmiş şirə bitki əkinlərinin artımına mane olmamışdır, donuz ətindən elə həmin texnologiya əsasında çəkilmiş şirə isə əkinlər üçün zərərli olmuşdur (Jan Şuls, Edita Uberquber “İlahi əczaxananın dərmanları”, MÇP “Anfas”, Kiyev, 1994) .
Bu sahədə tədqiqat aparan alimlər təcrübələrə əsaslanaraq belə qənaətə gəliblər ki, insanlara donuz əti ilə qidalanmaq, donuzların orqan və toxumalarının transplatasiya etmək qəti qadağan olunmalıdır, çünki bu zaman gen mutasiyası təhlükəsi qaçılmazdır. İnək, qoyun, toyuq və s. ətlərdən fərqli olaraq donuz ətindəki parazitlər hətta emal prosesində belə məhv olmurlar. Əgər məhv olsaydılar belə, transplantasiya prosesində praktik olaraq canlı toxumalar köçürüldüyündən donuz orqanlarının köçürülməsi zamanı donuz parazitləri məhv olmurlar. Bu cür əməliyyatlar nəticəsində insanlarda “hannibalizm” yarana bilər. Bu, həm də ona görə təhlükəlidir ki, bir fərdin özünəbənzər digər bir fərdi yeməsi ilə həzmetmə prosesində xromosomlar qida məhsullarının mənimsənilməsi nəticəsində ötürülürlər. Bu zaman irsi əlamətlər ötürülür, yəni aydın olur ki, donuz ətini yeməmək kimi İlahi qadağaya əməl etməmək insanların genetik kodunda müəyyən dəyişikliklər və mutasiyalar yarada bilər.
Əslində, bu, bütün bəşəriyyətin böyük bir təhlükə altında olması deməkdir. Lakin təəssüflə qeyd etmək lazımdır ki, yuxarıda sadalanan elmi-tibbi faktlara insanlar nədənsə etinasız yanaşır və müxtəlif növlü qidaların hazırlanmasında donuz ətindən geniş surətdə istifadə edirlər. Hal-hazırda donuz əti istehsalı Birləşmiş Ştatların iqtisadiyyatının həyati əhəmiyyətli bir hissəsidir. Amerikanın donuz ətlərinin ən müvəffəqiyyətli satış bazarı Yaponiya, Meksika, Kanada və Karib hövzəsi ölkələridir. Amerika donuz əti istehsalçılarının bu qədər böyük nailiyyətləri digər tərəfdən bütün insanlığın təhlükədə olması deməkdir. Etiraf olunmalıdır ki, donuz əti yeməklə insanlığa, mənəviyyata vurulan zərbə sağlamlığa dəyən zərbədən qat-qat artıqdır. Belə olan təqdirdə ağıllı insan donuz ətindən yeməklə əldə etdiyi ötəri ləzzət naminə öz həyatı ilə oynayarmı? Necə fikirləşirsiniz, həyatımızla bu cür risk etməyə dəyərmi?

Nübar Lalayeva
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Xəbərlər

"Azərbaycan xalqının şəhidlərinə qarşı hörmətsizlıyə son qoyulsun!"
Miili-Mənəvi Dəyərlər İctimai Birliyi BMM-də dəyirmi masa keçırmişdir.

Sionist İsrail-Azərbaycan Dostluq parkının torpaqlarımızın işğalı və xalqımızın şəhidlər verdiyi günlərdə açılmasına etiraz edən təşkilatlardan biri Miili-Mənəvi Dəyərlər İctimai Birliyi bununla əlaqədar BMM-də "Azərbaycan xalqının şəhidlərinə qarşı hörmətsizlıyə son qoyulsun!" adlı dəyirmi masa keçırmişdir. Dəyirmi masada "bu "dostluq" parkının Azərbaycan xalqının mənafelərinə zidd olduğu, belə parkın yaradılması əslində dostluq deyil, sionizmin ölkəmizdə görünən tərəfidir, biz yəhudi xalqı ilə düşmən deyilik, yalnız sionizm vandallığını pisləyir və xalqımıza, ölkəmizə hörmətlə yanaşılmasını istəyirik" kimi fikirlər səslənmişdir. Miili-Mənəvi Dəyərlər İ.B.-in yaydığı bəyanatda deyilir;
"Sionist İsrail rejimi Azərbaycanlıları təhqir etməkdə davam edir. Belə ki, İsrail rejiminin Şuşanın işğalı günü bayram tədbirləri keçirmək istəyi və xalqımızın təzyiqini gördükdə vaxtını digər ağrılı-acılı tarixinə - Laçının işğalı gününə təyin etməsi buna açıqca misaldır. Şuşanın işğalı günü özlərinin işğal ilə qurduqları İsrail rejiminin 60 illik yubileyinə həsr olunmuş bayram tədbirini keçirtmək istəyi sonra 18 maya kimi təxirə salınması xalqımıza olan düşmən mövqe və hörmətsizlik deməkdir. Məhz İsrail qəsdən bizim digər ağrılı-acılı Laçının işğalı günündə üzdəniraq dostluq parkının açılışını çal-çağırla qeyd etmək istəyi xalqımıza qarşı böyük təhqirdir.
Biz İsrail səfirliyindən xalqımıza qarşı etdikləri təhqirlərə görə Azərbaycan xalqından rəsmən üzr istəməsini tələb edirik!
Əks təqdirdə biz də bu təhqirlərə cavab olaraq sivil yollarla tədbirlər örəcəyik!" - deyə bəyanatda bildirilir.
Sonda erməni və sionist terrorundan video fakların toplandığı "60 yaşlı quduz rejim" adlı VCD dəyirmi masa iştirakçılarına paylanmışdır.

Mehdi Fərəc
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi


Qazaxıstanda mənzillərin qiyməti niyə ucuzlaşır?
Qazaxıstan höküməti biznesə əlverişli şərait yaratması ilə diqqəti cəlb edir. Bu ölkədə maliyyə-nəzarət orqanlarının iş adamlarından rüşvət tələb etməsi praktikasına çox nadir hallarda rast gəlmək mümkündür.

BMT-nin Qadınlar üçün İnkişaf Fondu (UNİFEM) regional ofisinin təşkilatçılığı ilə Almatı şəhərində təşkil olunmuş konfransda Türkmənistan, Özbəkistan və Ermənistan istisna olmaqla MDB-nin bütün dövlətlərindən səhiyyə, əmək və sosial müdafiə, maliyyə nazirliklərinin büdcə planlaşması və tərtibi ilə məşğul olan hökümət nümayəndələri, qeyri-hökümət təşkilatlarının təmsilçıləri və UNİFEM regional ofisinin işçiləri iştirak edib.
Müzakirələrdə milli səviyyədə büdcə işi və şəffaflığı, büdcənin formalaşmasında gender məsuliyyəti, gender büdcəsinin tərtibi üçün situasiyanın təhlili, gender büdcəsinin təhlili məsələlərinə daha çox diqqət yetirilib. Tədbirlə bağlı konfransın iştirakçısı Q.İbadoğlundan götürülmüş müsahibəni diqqətinizə çatdırırıq.
- Qubad bəy, konfransda müzakirə olunan mövzu daha çöx büdcə işi və büdcə şəffaflığı ilə əlaqədardır. Bu istiqamətdə MDB ölkələrinin təcrübəsindən hansı dərslər götürmək mümkündür?
- Əvvəla, qeyd edim ki, konfransın Qazaxıstanda keçirilməsi təsadüfi xarakter daşımırdı. Belə ki, dövlət büdcə işinin hüquqi-normativ bazasının mükəmməlliyi və beynəlxalq standartlara uyğunluğu baxımından Qazaxıstan digər MDB dövlətləri ilə müqayisədə daha irəli gedib. Bu ölkədə, eləcə də Qirğızıstan və Moldovada büdcə proqramlar üzrə təsnif edilir və formalaşdırılır. Hər bir istiqamət üzrə təsdiq olunmuş müxtəlif proqramlar büdcə ilə əlaqələndirilir. Büdcənin proqram təsnifatı zamanı gender məsuliyyəti də nəzərə alınır. Lakin bütün bu üstünlüklərə baxmayaraq, Qazaxıstanda bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən vətəndaş cəmiyyəti bizimlə müqayisədə passivdir. Belə ki, Azərbaycanda Milli Büdcə Qrupu artıq 3-cü ildir ki, fəaliyyət göstərir, lakin Qazaxıstanda anoloji qrup bu ilin may ayının 12-də təsis olundu və biz bu istiqamətdə onlara institutsional-metodiki dəstək vermək niyyətindəyik. Əslində qazax həmkarlarımızın yaratdığı qrup Azərbaycanda fəaliyyət göstərən Milli Büdcə Qrupunun təcrübəsinə əsaslanaraq fəaliyyət göstərmək niyyətindədır.

- Qazaxıstanda neft gəlirlərinin şəffaflığı istiqamətində vəziyyəti Azərbaycanla müqayisə edəndə hansı nəticələrə gəlmək olar?
- Ümumiyyətlə, bu ölkədə kontraktlar barədə məlumat tapmaq olmur. Kontraktın şərtləri ilə nəinki sıravi vətəndaşlar, hətta bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən vətəndaş cəmiyyəti institutları belə tanış deyil. Odur ki, onun necə reallaşdırılmasına ictimai nəzarət imkanları da məhduddur. Elə bəlkə də bu səbəbdən də şirkətlər xüsusilə də hasilata vaxtında başlanılması ilə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirmir.
Məsələn, Kaşaqan yatağında (bu yataqda 4,8 milyard ton neftin olduğu proqnozlaşdırılıb) neftin sənaye hasilatına 2008-ci ildən başlanılmalı idi, lakin sonradan texniki çətinliklər əsas göstərilməklə bu müddət 2010-cu ilə qədər uzadıldı. Hazırda isə yatağın istismarı ilə məşğul olan Konsorsiuma daxil olan şirkətlər tərəfindən hasilata başlanılması müddətinin 2012-2013-cü ilə qədər uzadılması xahişi ilə hökümətə müraciət edilib. Beləliklə də həm yataqda hasilatın başlanması vaxtının uzanması və həm də xərc komponentlərinin artması nəticəsində bu yataqda hasilat layihəsinin smeta dəyəri əvvəl nəzərdə tutulduğu 57 milyard dollardan 136 milyard dollaradək bahalaşıb və deyilənlərə görə, bu hələ son qiymət deyil. Bu bahalaşmaya prezident səviyyəsində etiraz bildiriləndən sonra yaranmış konfliktin tənzimlənməsi məqsədilə yatağın işlənməsi ilə məşğul olan Konsorsiumda təmsil olunan dövlət şirkəti "Kazmunayqaz"ın payi 2 dəfə artırılaraq 16,8 faizə çatdırıldı. Lakin yenə də layihənin icrasına əməliyyat nəzarəti "Eni" şirkətində saxlanıldı və sənaye hasilatını ləngitdiklərinə görə konsorsiuma daxil olan investorların razılıq əsasında Qazaxıstan hökümətinə dünya bazarında neftin qiymətindən asılı olaraq 2,5 milyarddan 4,5 milyard dollarədək kompensasiya ödəmələri qərara alındı. Dünya bazarında hazırda müşahidə olunan yüksək qiymətlər səbəbindən şirkətlərin Qazaxıstana 4,5 milyard dollar məbləğində kompensasiya ödəyəcəkləri gözlənilir.
Qazaxıstanda neft sektorundan daxilolmalar, bütün ödənişlər Mərkəzi Bank tərəfindən idarə olunan Milli Fondda yığılır. Son məlumata görə, Fondda 32,8 milyard dollar vəsit toplanıb ki, bu da ölkədə formalaşmış ÜDM-in təxminən üçdə biri qədərdir. Neft gəlirlərinin idarə olunması 01 sentyabr 2005-ci ildə prezident fərmanı ilə təsdiq olunmuş "Qazaxıstan Respublikasında orta müddətli dövrdə Milli Fondun vəsaitlərinin formalaşması və istifadəsi Konsepsiyası" ilə tənzimlənir. Bizdəkindən fərqli olaraq, dövlət büdcəsinə yönələn sabitləşdirmə transfertlərinin hesablanması mexanizmi və metodikası da konsepsiyada öz əksini tapıb. Nəticədə konsepsiya bu istiqamətdə transfertlərə məhdudiyyətlər qoyur. Belə ki, 2007-2009-cu illər üçün transfertərin məbləğı, onun ÜDM-dəki payı da bu konsepsiya ilə tənzimlənir. Konsepsiyaya müvafiq olaraq bu ölkədə sabitləşdirmə transfertinin ÜDM-də payı 3 faiz ətrafindadır və getdikcə azalan tendensiyaya malikdir.

- Qazaxıstan iqtisadiyyatında müşahidə etdiyiniz başqa hansı tendensiyalar bizim üçün daha çox maraq doğurur?
- Qazaxıstanda ən maraqlı proseslər əmlak və ərzaq bazarında gedir. Belə ki, əmlak bazarında bizdəkindən fərqli olaraq ucuzlaşma, ərzaq bazarında isə bizdəki kimi bahalaşma müşahidə olunur. Əmlak bazarında ucuzlaşma təklifin artımı, əsasən də istifadəyə verilən mənzillərın çoxalması ilə paralel gedir. Belə ki, bu ilin aprel ayında ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə Almatıda yeni mənzillərin satışının 15 faiz artmasına baxmayaraq, bu şəhərdə 2008-ci ilin aprel ayında 2007-ci ilin aprel ayı ilə müqayisədə qiymətlər 12,7 faiz ucuzlaşıb. Almatıda ərzaq məhsullarının qiymət isə demək olar ki, Bakıda olduğu kimidir. Lakin bu ölkədə orta aylıq pensiya 150 dollar (Azərbaycanda 75 dollar), orta aylıq əmək haqqı isə 533 dollar (Azərbaycanda 280 dollar) təşkil edir. Eyni zamanda Qazaxıstanda qadınların orta aylıq əmək haqqı kişilərin orta aylıq əmək haqqının 65 faizni təşkil etdiyi halda Azərbaycanda bu göstərici 54 faizdir.
Onu da qeyd edim ki, Qazaxıstan höküməti biznesə əlverişli şərait yaratması ilə diqqəti cəlb edir. Odur ki, bu ölkədə Azərbaycan mənşəli kapıtalın həcmi artmaqdadır. Xüsüsilə də tikinti sektorunda fəaliyyət göstərən azərbaycanlı iş adamları ilə tez-tez rastlaşmaq mümkündür. Bu ölkədə tikintiyə başlamaq xərcləri minimuma qədər azaldılıb, kreditə çıxış imkanları xeyli artırılıb, vergilər də öz növbəsində aşağı salınıb. Ən başlıcası da budur ki, bu ölkədə maliyyə-nəzarət orqanlarının iş adamlarından rüşvət tələb etməsi praktikasına çox nadir hallarda rast gəlmək mümkündür. Bu isə qeyr-neft sektorunun, xüsusilə də maliyyə-bank kapitalının genişləndirilməsinə və inkişafına şərait yaradıb. Ölkədə çoxsayli maliyyə-innovasiya və vençur institutları yaradılıb ki, onlar da nəinki ölkə daxilində və hətta xaricdə də investisiya qoyuluşunda əhəmiyyətli rol oynayırlar. Qazaxıstanda hökümətin əsas hədəfinə əhalinin sosial rifahının, iqtisadiyyatın isə rəqabət qabliyyətinin yüksəldilməsi daxildir.
Ölkədə əmanətlərin qaytarılması, ipoteka kreditləşdirilməsi, aztəminatlı təbəqəyə ünvanlı sosial yardım göstərmək sahəsində konsepsiyalar çoxdan tətbiq olunmağa başlayıb və bu istiqamətlərdə nəzərəçarpacaq dəyişikliklər də əldə olunub. Ölkə prezidentinin təsdiq etdiyi uzunmüddətli proqram əsasında 2030-cu ilədək Qazaxıstanın 50 ən yüksək rəqabətqabliyyətli dünya dövlətlərinin siyahısına daxil edilməsi nəzərdə tutulub. Umumiyyətlə, Qazaxıstan Respublikası siyasi-iqtisadi kursunu Sinqapur modeli əsasında qurub. Avtoritar siyasi rejim, iqtisadi azadlıq və liberal maliyyə bazarı üçbucağı formatında görülən işlər hələ ki, müsbət nəticələr verməkdədir.

Mehdi Fərəc
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

суббота, июня 07, 2008

Xəbərlər

Bu «əmi» hara gedib?
Sovet dövründə Gəncə çayının sahilində ucaldılmış Qatır Məmmədin heykəli yoxa çıxıb.

Bəzi sakinlərin fikirincə heykəlin "getməsinə" səbəb respublikada mövcud olan infliyasiyadır, bəziləri problemi Qatır Məmmədin adını daşımış yarmarkanın dağıdılmasında, bəziləri isə bütün günahları heykəlin ətrafında məskunlaşmış "Fantaziya" sirkində görür. Belə ki, onların fərziyyəsi ilə sirkdə işləyən gözbağlayıcı əmək haqqı almadığından Qatır Məmmədi "yox" etmişdir, - deyə gəncə.az olayın davamında yazır: «Bərəkallah belə gözbağlayıcıya, deyəsən, bu zalım dünyada məşhur olan Devid Kopperfildi belə kölgədə qoymaq arzusundadır».
Bütün bu faktları nəzərə alaraq, kiçik bir jurnalist araşdırması apardıq. Bilsəydik ki, bu araşdırmanın axırı heç bir nəticə verməyəcək, heç yerimizdən belə tərpənməzdik. İş burasındadır ki, əlaqə saxladığımız sirk nümayəndələri, Gəncə şəhər Mədəniyyət və Turizm idarəsinin nümayəndəsi Bəxtiyar Muradov, Gəncə şəhər Polis İdarəsinin rəis müavini İlqar Balakişiyev baş verən hadisə haqda heç nə bilmədiklərini söylədilər. Gəncə Ş.İ.H.-nin başçının müavini Akif Ələkbərovla əlaqə saxlamaq istəsək də, buna nail olmadıq (O, telefonun dəstəyini qaldırmırdı). Kor-peşman Qatır Məmmədin bir nezə gün əvvəl durduğu "kütüyün" yanında dayanıb, gəlib-gedənin atmacalı sözlərini eşitməkdən başqa bizə bir şey qalmadı: "Ayə, dağ boyda kişini nətər götürdülərsə, heç kəs bilmədi". "Qatır Məmməd də dözmədi belə bir vəziyyətə". "Ay mama, burada bir əmi dururdu, o, hara gedibdi?"
Bizim üçün də çox maraqlıdır: görəsən, doğurdan da "əmi" hara gedibdir?
Bir də ki, əhalidən bircə xahişimiz var, "əmi"ni, yəni Qatır Məmmədi gürən olsa, bizə xəbər versin, çünki bizdən başqa görünür bu heykəl heç kəsi maraqlandırmır…


Azyaşlılar arasında narkotik istifadəziləri artır

Bu mərəzə aludə olanlar əsasən 20-25 yaş həddindədirlər.
Bu barədə Gəncə şəhər Narkoloji Dispanserin baş həkimi Sahil İsmayılov məlumat verib. Onun sözlərinə gürə, bir neçə il bundan əvvəl narkotiklərlə bağlı 25-35 yaş arasında olanlar idilərsə, indi qeydiyyata düşənlərin əksəriyyəti 24-25 yaşındakı gənclərdir. Bu göstəricilər gənc nəslin bu maddələrə alüdəçiliyinin artdığından xəbər verir. Ümumiyyətlə, bu gedişlə narkomanların sayının ilin sonunandək bir neçə dəfə artacağı ehtimal olunur.
Qeyd edək ki, ötən il ərzində dispanserdə 378 nəfər xəstə qeydiyyatda olub. Onların 36 nəfəri həmin il müayinə üçün müraciət edib. 19 nəfər isə qeydiyyatdan çıxıb. Hazırda isə 383 nəfər qeydiyyatdadır və bu ilin 5 ayı ərzində Gəncədə 9 nəfər ağır dərəcəli narkotik maddə istifadəçisi kimi qeydiyyata alınıb, cəmi 2 nəfər isə qeydiyyatdan çıxıb.
Belə bir artımın olmasının gələcəkdə fəlakətdən xəbər verdiyini söyləyən baş həkim, apardığı təxmini araşdırmalara əsasən, müraciət edənlərin hazırda narkomanların çox az bir faizini təşkil etdiyini, həqiqətdə bu kimi xəstələrin sayının qeydiyyata alınandan azı iki dəfə çox olduğunu deyir: «Cəmiyyətdə belə xəstələrə qarşı yaranmış təsəvvürlər mənfi olduğundan belə şəxslərdə təcrid olunma qorxusu yaranır. Sonralar onların vəziyyətləri ağırlaşanda bunu həkimlərə, hətta yaxınlarına belə deməyə çəkinirlər. Bu kimi səbəblər onları müayinədən kənarda qoyur. Lakin qeyd edək ki, bizim dispanserdə hər bir xəstənin anonimliyi qorunur. Hazırda qeydiyyatda olanlar arasında azyaşlılar yoxdur. Lakin artıq narkotik vasitələrdən istifadə halları günbəgün artdığından, yaxın gələcəkdə onların da bu bəlaya düzar olacağını ehtimal etmək olar».
Məlumat üçün bildirək ki, dispanserdə müayinə olunan xəstələrə göstərilən psixoloji və digər növ tibbi xidmətlər pulsuzdur. Sahil İsmayılov bu il süzügedən xidmətlərin səviyyəsinin daha da yaxşılaşdırılması üçün dövlət büdcəsindən ayrılacaq vəsaitlərin məbləğinin artırılacağının gözlənildiyini bildirdi.



Bigənəlik tarixi abidələri məhvolma təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub

160 hektarlıq sahədə inşası bərpa olunan Tovuzçay su anbarının ərazisinə düşəcək abidələri suyun altında qala bilər.
Çayla həmsərhəd Öysüçlü kəndi ərazisindəki orta əsrlərə məxsus məscid-türbə kompleksi və XVIII-XIX-cu əsr qəbirüstü türbələr və son tunc, ilk dəmir düvrünə aid nekropolların (kütləvi qəbirstanlıqlar) baxımsızlıqdan məhv olmaq təhlükəsi ilə üzləşməsi azmış kimi, onların darmadağın edələcəyi gözlənilir. Gəncə şəhər Regional Elm Mərkəzin Arxeologiya və Etnoqrafiya şöbəsinin müdiri, tarix elmləri dokoru, professor Arif Məmmədov XIV-XIX-cu əsrə qədər olan qəbir abidələri və üzərində ərəbcə yazılmış qəbir daşlarının bərbad vəziyyətdə olduğunu deyir: «Türbələrin izərində qəbir kameraları və daşları olmalıdır, ancaq onlar içərisindən çıxarılıb. Bir türbə tamamilə dağıdılıb, ikisi isə olduqca yararsız və dağıdılmış hala düşüb. Bu dəryaça tikiləndə əlbəttə, məlum oldu ki, bütün bu abidələrin su altında qalmaq təhlükəsi var. Ona görə, bu abidələrin məhvinə yol verməmək üçün, heç olmazsa, onların başqa əraziyə köçürülməsini təmin etmək lazımdır».
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun nümayəndələri 1 hektara yaxın ərazidə 2 türbə,13 türbə qalığı, 36 yazılı epitafiya, 20-yə yaxın dağılmış və kitabəsi olmayan başdaşları aşkar etmişlər. Arxeoloqlar burada Gəncə orta əsr memarlıq üslubunda inşa edilən məscid-türbə kompleksinin olmasının ərazidə tarixi eramızın birinci minilliyinədək gedib çıxan yaşayış məskənin olmasından xəbər verdiyi qənaətindədirlər. Bu məscidin ətrafındakı hücrələrin və kitab rəflərinin olması ondan mədrəsə kimi də istifadə edildiyini göstərir.
Arif Məmmədov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun süzügedən abidələrin təhlükəsiz əraziyə köçürülməsi ilə bağlı artıq bir sıra işlər gördüyünü bildirdi. İlkin olaraq türbələrin eskizləri və qəbir abidə daşlarının eksştampları çıxarılıb və bütün abidələrin şəkilləri çəkilib: «Lakin onların təhlükəsiz əraziyə köçürülməsi üçün Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi göstəriş verməli və maliyyə vəsaiti ayırmalıdır. Ancaq məscid və türbələrin başqa yerə köçürülməsinə də onun hal-hazırkı dövrdə qorunması kimi yanaşılacaqsa, o zaman ya su altında qaldı, ya köçürüldü - heç bir fərqi yoxdur. Onda heç köçürülməsə daha yaxşı olar. İstənilən halda abidələr məhv olacaq» - deyə, A.Məmmədov öz nigarançılığını bildirdi.
Rayon Mədəniyyət İdarəsinin rəisi Aydın Qasımov birmənalı olaraq süzügedən abidələrin dağıdılmayacağını desə də, buna necə nail olunacağı haqda izah vermədi. O, qeyd etdi ki, abidələrin köçürülməsi barəsində isə ümumiyyətlə düşünülmür. Su anbarının tikintisini icra edən «Azərkörpü» ASC-dən aldığımız məlumata görə, süzügedən abidələr və nekropollar həqiqətən də dəryaçanın ərazisinə düşür və onlar köçürülməzsə, suyun altında qala və yaxud da anbarın hövzəsi genişləndirilərkən dağıdıla bilər. Qurumdan o da bildirildi ki, abidələrin başqa ərazilərə köçürülməsi ilə dövlət məşğul olmalıdır. Tovuz rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Tofiq Zeynalov nəinki məsələyə aydınlıq gətirmək istəmədi, o, abidələrin məhv olmasının rayon rəhbərliyini heç narahat etmədiyini deməkdən belə çəkinmədi. Onu da xatırladak ki, 1948-50-ci illərdə Mingəçevir su-elektrik stansiyası tikilən zaman Qırmızı Samux deyilən ərazidə 20-dən artıq kənd ən qədim abidələri ilə birgə suyun altında qaldı. Lakin o vaxt Sovetlər dövrü idi. İndi isə müstəqil Azərbaycan Respublikasında milli-tarixi dəyərlərə bu cür münasibət heç cür anlaşılan deyil. (ganca.az).

Mehdi Fərəc
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi