AXTARIR

Göstərir həddən ziyadə təkid, israr axtarır.
Zülm edənlər özləri, gör kim günahkar axtarır.

Zümreyi nadan bu gün danlaq vurur ariflərə
Öz gözündə tiri görmür, haqqı da var axtarır?!

Hamıya məlum olan mətləblərə don geydirir,
Sonradan da car çəkir ki, guya əsrar axtarır.

Bir səbəb yaxud bəhanə qan tökən, evlər yıxan.
Doldurub partlatmağa əvvəlcədən şar axtarır.

Harda Quranın sədasın duysa, əhvalın pozur,
“Birtəhər əcdadına” hər yerdə oxşar axtarır.

Altımış il bədxahın iştahına qurban gedən
Əl üzübdür hər ətəkdən, indi qəmxar axtarır.

İndi ümmət bir zaman “soysuzları” xar eyləyən
Xeybəri fəth etmişi təkrar və təkrar axtarır.

Sən ədəblə söyləyirsən biədəblər anlamır,
Yəni ki, öz təbiriylə ayrı rəftar axtarır.

Eşqidə qərq olmuşu cəzb eyləyən məna nədir?
Ta əzəl gündən bəri öz məşuqun yar axtarır.

Qəm, kədər, hicran içində aşiqin həsrət çəkir,
Hər Cümə haqqın bəyanın gözlər izhar axtarır.

Şahin Qurbanov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

DÜŞÜNCƏSİZ DÜŞÜNCƏLƏR

Insan beyninin mükəmməliyi haqqnda çox danışırlar. Ən qədim filosoflardan tutmuş müasir dövrün alimlərinə qədər. Hər biri bu obyektin mücərrədliyini və hələ də tam öyrənilmədiyini vurğulamiş və bu haqda müəyyən fikirlər söyləmişdir.
Onları ən çox maraqlandıran isə ağlın olmasıdı. Çünki insanın baş hissəsinində ağıl deyilən bir orqan yoxdu. Olmuyan bir şeyin var olmasi çox qəribədir. Heç kim görmür, amma var...
Ən azından insan düsünə bilir. Düsüncə isə ağlın məhsuludu. Məhsul varsa, deməli istehsaçı da var.Məyvə varsa ağac da var. Nəticə varsa, səbəb də var.
Heç bir istehsaçı zay məhsul istehsal etmək istəmədiyi kimi, ağıl da "zay düşüncə" istehsal etməz. Zay məhsul müəssisəni məhvə aparar…
Əgər ətrafımıza diqqət yetirsək, bəzi insanlarin ağlının "düşüncəsiz düşüncə" istehsal etdiyini görə bilərik. Özüdə bu cür insanların sayı heç də az deyil. Nəinki az deyil, hətta normal düşünənlərdən çoxdu. Ən azi iki dəfə.
Fikirlərimin aydın olması üçün bütün dediklərimi konkret misallar üzərində göstərim.
Ən bəsit misal - zərərli vərdişlər.
Məni həmişə uşaqlıqda maraqlandıran bir sual olub. Nəyə görə zərərli vərdişi olanların əksəriyyəti onu tərgitməyə can atır? Bəlkə də bunu başa düşmək olar. Səhv etdiyini anlayan insan səhvini düzlətməyə cəht edir. Bəs yaxşı, nəyə görə belə vərdişin olmadığı insanların əksəriyyəti bunu əldə etməyə meyilidir? Bax bunu isə anlamaq mümkün deyil. Özü də vərdişkar olanlarin tərgitmək istədiklərin bilə-bilə, özü də zərərli olduğun bilə-bilə, özü də ölümü tezləşdirdiyini bilə-bilə, özü də dünyada bu kimi vərdişlərin nəticəsində hər saniyədə nə qədər insanın ölduüyünü bilə-bilə, özü də...
Maraqlı orasıdır ki, gecə-gündüz belə vərdişlərin ziyanı barədə 4 tərəfdən xəbərdarlıqlar edilir. Bütün bunlara baxmayaraq yenə də bunlara meyl zəifləmir ki, güclənir...
Hər hansı vərdişin insanda suni səkildə yaradilmasi öz-özlüyündə cətin bir prosesdir. Amma sonralar bu vərdişlərin dərin fəsadların - sağlamlığa, maddi duruma vurduğu ziyanları görə-görə, bunlardan əl götürməmək - başa düşülən deyil.
Göründüyü kimi çətin keçilən bir yoldu bu yol. Çətin yolu keçmək yaxşıdı o halda ki, hədəf mükəmməl olsun.
Bu çətin yolu keçdikdən sonra zərurətdən ikinci çətin yol meydana gəlir. Onu necə tərgitməli...
Vərdişi başlanandan onu tərgidənədək çəkilən parabola əyrisi hansı ağlın məhsuludu, hansı meyarlara əsaslanan addımlar siyahısıdır?
Yaxşı bəs nətiçə nədir? Başladığın yerə geri dönmək, nəsə qazanmamış və çox şey itirmiş halda. Sağlamlığın, zamanın itkiləri ilə...
Başqa bir "düşüncəsiz düşüncə " rüsvət. Rüsvət almaq və rüşvət vermək. Heç bir məntiqə siğmayan düşüncə. Ən əsası da, təhsil sistemindəki rüşvət. Çox acınacaqlıdı. Acınacaqlı olduğu qədər də düşüncəsizlikdir. Düşüncəsiz olduğu qədər də düşünməli məsələdi.
Bir müəllimin tələbədən nəyisə alması və onun müqabilində nəsə etməsı gələcəyimizi baltalamaq demək deyilmi? Bəlkə bu gün məvacibin az olması bəhanəsı ilə öz vicdanını rahatlatdın. Bəs sabah...?
Sabah bir vaxtlar nəyisə alıb qiymət yazdığın "həkim" tələbənin yanina xəstə halda getsən necə olacaq? Nələr baş verəcək? Heç düşünmüsənmi düşüncəsiz düşüncənlə ?
Və ya sabah nəvənin əlindən tutub aparsan məktəbə ki, elm öyrənsin. Müəlimi isə odur, sənə rüşvət verib sənədən qiymət alan. Indi övladına, nəvənə savad verəcək. Oxumadıqlarını oxutmaqla, öyrənmədiklərini öyrətməklə ...
Sonra nəvən böyüyəcək. Bilmədiklərinə görə müəllimini qınayacaq, heç özü də bilmədən, səni qınamalı olduğu halda…
Beləcə hər yanımız düşüncələr dənizidi. Hərədə də bir ağıl var. Kimisi bu ağıl ilə gəmi düzəldıb üzür burda. Kimisi daş düzəldib batir suda. Düşünməyin köməyi ilə biri ölür, biri qalır. Qalan görür düşüncənin qüdrətini, ölənsə görmür. Bəlkə də görmək istəmir. Gözünü yumur və hey düşünür düşüncəsiz düşüncəsini...
Yaşamaq, ya yaşarkən ölmək. Seçim sənin əlindədir. Seç indi birini...
Amma düsün və seç. Düşüncənin köməyi ilə düşün. Düşüncəsiz düşüncəni qoy kənara. Səni öldürən odur. Səni yaşarkən öldürən…
Yaşamaq da əlindədi. Seç onu düşüncəli düşüncənlə…

Xəqani Səfərov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

VƏHDƏT

Birləşək yumruq kimi, peyğəmbər onda şad olar
Ümmətin torpaqları vəhdət ilə azad olar.

Xətt çəkib incikliyə, tərk eyləsək küskünlüyü
Dirçələr viranələr, viranələr abad olar.

Qüvvəmiz birlikdədir, tutsaq əgər iman yolun
Bir daha olmaz zalim, nə də bir cəllad olar.

Malu-sərvət, varu-dövlət çarə olmaz, dərd olar,
Hər nə cür abad olarsa, bir o cür bərbad olar.

Düşmənin çoxdur xəbis, nadan, ləyaqətsiz işi
Gər ayılmazsa müsəlman hər günü fəryad olar.

«Ey Hüseynim!» söyləyən, lap müşkülün dağ olsa da,
Məhzəri-Zəhradan istə yəqinən imdad olar.

Ömrü misradır ki, misralarda məna xalidir,
İnşaəllah, gün gələr misralara məna dolar.

Şahin Qurbanov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qəlbin meyvəsi.

Bismillahir rəhmanir rəhim!

Təlim və tərbiyə bir-birindən fərqli anlayışlardır. Təlim hər hansı bir elmi başqasına öyrətməkdir. Tərbiyə isə birmənalı olaraq yalnız şəxsiyyəti formalaşdırmaq məqsədini irəli sürür. Tərbiyə düzgün bir proqram üzrə aparılmalıdır ki, istənilən yaxşı nəticəni versin. Bunun üçün təkcə öyüd-nəsihətdən istifadə etmək kifayət etmir.
Tərbiyə etmək üçün ən yaxşı vaxt üşaqlıq dövrüdür ki, uşaq hələ formalaşmayıb. Bu həssas və əhəmiyyətli işin məsuliyyəti ilk növbədə ata və ananın öhdəsinə düşür. Tərbiyə etmək heç də asan iş deyil, əksinə çox həssas və çətindir. Düzgün tərbiyə etmək üçün kifayət qədər təlimat, bacarıq, təcrübə, dözümlülük və qətiyyət lazımdır. Təəssüflər olsun ki, ata və anaların əksəriyyəri tərbiyə etmək üsullarını bilmirlər. Bu səbəbdən uşaqların böyük əksəriyyəti valideyn tərbiyəsi almadan böyüyüb boya-başa çatırlar.
Şərq və Qərbin inkişaf etmiş ölkələrində tərbiyə məsələsinə geniş yer verilir, bu barədə çoxlu tədqiqat işləri aparılır. Həmin ölkələrdə tərbiyə haqqında çoxlu faydalı kitablar yazılmışdır və bu sahənin mütəxəssisləri çoxluq təşkil edir. Lakin bizim ölkəmizdə bu sahəyə yüksək maraq göstərilməmişdir və bunun sahəsində mütəxəssislərimiz və kitablarımız azlıq təşkil edir. Xaricdə çap olunan kitabların çoxu isə natamamdır. Belə ki, bu kitablarda təqdim olunan Qərbin tərbiyə üsullarının heç birində dini cəhəti yoxdur.
Uşaq dünyaya gəldiyi vaxt çox aciz bir mövcuddur. Ağlı var, amma çox şeyi anlamır, düşünə bilmir. Buna baxmayaraq kamilləşmə və dərk etmə qüvvəsinə malikdir. Tədriclə təcrübə edə-edə öyrənir. Qurani-Kərimdə belə buyurulur: "Allah sizi analarınızın bətnlərindən heç bir şey bilmədiyiniz halda çıxartdı. Sonra sizə qulaq, göz və ürək verdi ki, bəlkə şükr edəsiniz".
Yenicə dünyaya gəlmiş uşağın bir müddət gördüyü iş yalnız yeyib-içmək, yatmaq, ağlamaq və ifraz etməkdən ibarətdir. Uşağın bu yaşda gördüyü işlər, az da olsa, onların vasitəsilə başqaları ilə əlaqə yaradır, təcrübə edir, adət və biliyini artırır. Elə bu ilk təcrübələrin nəticəsində uşağın gələcək əxlaqi-ictimai şəxsiyyətinin təməli qoyulur.
Uşağın cismi sağlamlığı və yetişdirilməsi valideynlərin öhdəsində olduğu kimi, onun əxlaqi, ictimai, hətta dini cəhətdən tərbiyə alması və inkişaf etməsi də valideynlərin rəftarından alınır. Bilikli və məsuliyyətli ata-analar düzgün və hesablanmış rəftarları ilə uşağın ehtiyacını ödəyə bilərlər və həm cismi, həm ruhi baxımdan inkişaf etməsi üçün ən uyğun mühiti yarada, yaxşı adət və əxlaqın toxumunu onun həssasə ruhuna səpə bilərlər.
Aydındir ki, yenicə dünyaya gəlmiş uşaq kəlmələrin mənalarını anlamır və gördüyü şeylərin xüsusiyyətlərini dərk etmir. Lakin səsləri eşidir və onlardan təsirlənir. Dindar bir ailədə böyüyən uşaq yüz dəfələrlə Qurani-Kərim tilavətinin xoş ahəngini eşidir və gözəl Allah sözünü duyur. Həmçinin ata və anasının namaz qilmalarını müşahidə edir. O, dinsiz bir mühitdə böyüyən, qulağı fəsad nəğmələrinə, gözləri isə pis mənzərələrə öyrənmiş uşaq ilə tam fərqli bir şəraitdə böyüyür.
Məsuliyyətli və bilikli valideynlər uşaqlarına tərbiyə vermək üçün onları hətta gözəl səs və mənzərələrə öyrəşdirmək fürsətini də əldən verməzlər. İslam peyğəmbəri (s) də bu həssas tərbiyəvi nöqtəni vurğulamış və ardıcıllarına əmr etmişdir ki, uşaq dünyaya gələn kimi sağ qulağına əzan, sol qulağına isə iqamə deyilsin. Körpə bu kəlmələrin mənasını başa düşmür, lakin bu kəlmələrin onun ruhuna böyük təsiri vardır.
Uşağa tərbiyə verməkdə gecikməyək. Bəli, uşağın qəlbi münbit torpağa bənzəyir. Valideyn ona nə desə, hansi əməli qadağan etsə, o, bunu anlayıb dərk edəcək. Çünki övlad ata-anasını sevir və onların narahat olmasını istəmir. Əlbəttə, bu o demək deyildir ki, valideynlər buna etinasız yanaşmalıdırlar. Önlar öz növbəsində uşağa dediklərini əməllərində təsdiq etməlidirlər. Məsələn, əgər valideyn uşaqdan söyüş söyməməsini tələb edirsə, o zaman özü də bu əməli qəti surətdə tərk etməlidir. Eyni zamanda yalan danışmamaq, əhdə vəfa etmək və s. məsələlərdə valideynlər övlada ən yaxşı nümünə olmalıdırlar. Çünki üşaqlar valideynlərinin hər bir hərəkətini diqqətlə izləyirlər. Xüsusən də oğlan atası, qız anası kimi olmaq istəyir.
Ümumiyyətlə, övlad tərbiyəsində hər bir yaş dövrünün özünəməxsus xüsusiyyətləri vardır. Hədislərimizdə də bu barədə tövsiyyələr edilib. Peyğəmbər (s) bu haqqda belə buyurub; "Uşaq 7 il evin şahı, 7 il nökəri, 7 il isə vəziridir".
Doğrudur ki, bu hədisə əsasən uşaq 7 il şah rəftarı görməlidir, amma bu, uşağın tamamilə özbaşına buraxılması mənasına deyildir. Təbii ki, valideyn oyun əsnasında övladına bəzi tərbiyəvi, əxlaqi məsələləri aşılaya, onun üçün tərbiyəedici əhvalatlar oxuya, yaxud film və ya cizgi filminə tamaşa etdirə bilər, ona oyun vasitəsilə böyüklərə hörmət etməyi, kiçikləri vurmamağı, valideynə ehtiram göstərməyi öyrədə bilər.
Bəli, övladın tərbiyəsində insan özü düşünməli, mütaliələr etməli və bu sahənin mütəxəssisləri ilə məsləhətləşməlidir. Amma unutmaq lazım deyil ki, əsl təbiyəedici Allahdır. Onun izni və lütf-nəzəri olmasa, heç kəs nə özünün, nə də özgələrinin tərbiyəsində müvəffəq ola bilər. Buna görə də Yaradana etimad və imanı olan müsəlman bu işdə Allaha təvəkkülü və bu haqda gəlmiş duaları oxumağı da unutmamalıdır. Necə ki, İmam Sadiq (ə) öz dualarında "İlahi, məni övlad tərbiyə etməkdə özbaşına buraxma və mənə kömək ol",- deyə davamlı olaraq istəmişdir.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurub; "Hər bir ağacın meyvəsi var, qəlbim meyvəsi də övladdır".
Bütün valideynlərə bu qəlbin meyvəsini dadmaq diləyilə! Allah amanında!

Yeganə Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Müsəlmanı tanımayan dünya

"Göylərin və yerin yaradılışı, dillərinizin və rənginizin müxtəlifliyi də Onun qüdrət nişanələrindəndir. Şübhəsiz ki, bunda ağıl sahibləri üçün nişanələr var" («Rum», 22). Bu ayənin zahirinə nəzər yetirsək, izahı çox aydındır. Harada dünyaya gəlməsindən, hansı rəngdə olmasından, hansı dildə danışmasından asılı olmayaraq, insan insan olaraq mövcuddur. Lakin bu gün dünya yaradılışının hədəfini unutmuşdur.
Müsəlman - yəni təslim olan. Elə bir Varlığa ki, hər an, hər saniyə Ondan vücud alır. Amma çox təəssüf ki, bu şərəfli ada layiq olmayan söz ünvanlayanlar heç də az deyil.
Götürək elə Azərbaycan toplumunu. İslama təzə gəlmiş və yenicə hidayət olmuş məktəbli bir qız vicdan azadlığı olan və islamda ona vacib buyurulan hicab bağlamış, amma bunu normal olmayan hal kimi qəbul edən müəllim eynəyinin altından ona tərs-tərs baxaraq: "Sən həmişə belə gəzəcəksən?" və ya "Bura səninçün mədrəsə, məscid deyil ki başını bağlayırsan?"
Ay əzizim, heç xəbərin varmı ki, müsəlman xanım təkcə mədrəsədə, məsciddə yox, hər yerdə hicab bağlamalıdır?! Sənin başa düşdüyünə görə məsciddə, mədrəsədə bağlamaq lazımdır. Bəs heç onların mənasını, niyəsini, fəlsəfəsini bilirsənmi? Əlbəttə yox. Bilsəydin, bu cür yersiz sullarla insanın əhvalına soğan doğramazdın ki.
Yaxud da başqa bir misal: «geridə qalmış müsəlman», «müsəlmanın sonrakı ağlı» və s. İnsanlar bu cür sözləri heç, bəlkə də, kökünü, məntiqi əsasını özləri də bilmədən işlədirlər. Məgər müsəlman ümmətinin əxlaqın kamil nümunəsi və insanlığın iftixar tablosu olan Muhəmmədi (s), bütün məqamlarda ədalətlə qərar verən Əlisi (ə), Allahı, dini yolunda hər şeyindən keçən Hüseyni (ə)... müsəlman deyilmi?
Əgər bu cür sözlərin işlədilməsinin səbəbi özümüzdəndirsə, təqsirkar elə özümüzük ki, örnək götürəcək, əxlaq öyrənəcək sadalanan bu kimi şəxsiyyətlərdən düzgün tərbiyələnməmişik. Yaxud da daha acınacaqlısı, islamdan islamın olduğu kimi xəbərimizin olmamasıdır. Yox əgər səbəb biz deyiliksə, onda müsəlmana "əyri gözlə" baxanın özündədir ki, islamla tanışlığı yoxdur. Niyə dini insanda axtarır, dinin özündə yox.
Əgər müsəlmanın əvvəlki ağlı olmasaydı (" müsəlmanın sonrakı ağlı" ifadəsinə istinadən), tarixə düşmüş şəxsiyyətlər gərək olmayaydı:
İmam Sadiqin (ə) şagirdi və elmi şəxsiyyətlərdən biri olan Cabir ibni Həyyan bütün dünyada ərəb kimyasının atası sayılır. Onun 100 cildə yaxın kimya elminə dair kitabı hələ də əllərdədir və həmin kitabların müasir kimyaya nüfuzu çox güclüdür. Avropa alimləri ona "hikmət ustadı" ləqəbini veriblər. ( Maks Hofun sözlərinə görə).
Riyaziyyat, astronomiya sahələrində misilsiz xidmətləri olan N.Tusinin rəhbərliyi ilə Yerin fırlanma oxunun presessiyası (51"4) tapılmışdır.(müasir qiyməti 51"2) N.Tusinin vaxtilə verdiyi "ədəd" anlayışı bu sahədə Avropa riyaziyyatçılarını qabaqlayır.
Hələ XIX əsrdə L.Tolstoy islam dininin şəriəti haqqında bu cür buyurmuşdur: «Muhəmməd (s) üçün təkcə geridəqalmış və qaniçən bir milləti yüksək tərəqqi və mədəniyyətə çatdırmaq işi kifayət qədər iftixarlı hesab edilə bilər. Muhəmmədin (s) şəriəti ağıl və hikmətlə uyğun olduğundan gələcəkdə bütün dünyada hökmranlıq edəcək».
Müsəlmanların elmə olan əhəmiyyəti haqqında doktor Qustav Loben isə bu cür söyləmişdir: «Müsəlmanların müxtəlif elmləri öyrənməyə yüksək əhəmiyyət göstərməsi doğrudan da, çox heyrətamizdir. İslam fəthləri zamanı onlar tutduqları hər bir şəhərdə birinci olaraq məscid və mədrəsələr inşa edirdilər».
XII əsrin alimlərindən olan Bencamen Tuvel yazırdı: «Mən təkcə İskəndəriyyə şəhərində 20 elmi laboratoriya görmüşdüm. Bağdad, Qahirə və başqa müsəlman şəhərlərində çoxlu elmi mərkəzlər, laboratoriyalar, kitabxanalar və rəsədxanalar mövcud idi. Halbuki Avropada ilk kitabxana bundan 400 il sonra Parisdə təsis edilmişdi».
Nümunələr çoxdur. Sadəcə həqiqəti dərk etmək lazımdır.
Bəs müsəlmanı tanımayan, tanımaq belə istəməyən dünya, görəsən, özü necədir? Müsəlman "geridə qalıbsa" onun inkişafı necədir? Bayaq qeyd olunan ayəyə istinadən demək istərdim ki, hal-hazırda dünyanın bir çox maddi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrində hələ də irqçilik problemindən əziyyət çəkmə, diskriminasiya halları var.
İnkişaf rəqabətdirsə, bu gün dünya nəyin rəqabətini aparır? Müasir texnologiyalara və nüvə silahlarına malik olaraq elmin qüdrəti ilə bəşəriyyəti qan və fəlakətlərə doğru sürükləməyinin və abadlıqları viran qoymağının planlarınınmı, minlərlə insanın acından ölməsininmi, günbəgün artan xəstəliklərinmi, müharibədə qırılan məzlumların sayınınmı?!
Hara gedirsən, dünya? Özü də hədəfi məlum olmayan bir yolla. Yox, yox hədəfin məlumdur. Lakin bu hədəflər səni dərinliyi bilinməyən uçuruma doğru aparır.

Zemfira Nəsrullayeva,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Zülmətdən işığa

Dayanmaq - çətinliklərə sinə gərib hər acıya dayanmaq. Dünya yaranandan insanların qarşısına gözləmədikləri qədər tez-tez çıxan və bəzilərinin nail olduqları, bəziləri üçünsə əl çatmaz hal olmaqda qalan bir durum.
Hər kəs isti bir ocaq, qorxusuz-hürküsüz yaşaya biləcəyi bir yer, sevgisini paylaşdıra biləcəyi bir ailəyə sahib olmaq arzusundadır. Lakin bu hər kəsin nəsibidirmi? Nəsibidirmi deyəndə ki, bunu hər kəs yaşaya bilirmi? Bunu hər kəsə yaşadırlarmı?…
Xoşbəxtlik üçün bir çox insana bunlar kifayətdir. Bu arzuların insanların ürəyində arzu olaraq qalmasının ən böyük və danılmaz səbəbi zülmdür. Birisinin özü kimi başqa birisilə haqsız-ədalətsiz rəftarı. Var-dövlətinin çoxalması üçün başqalarının malını mənimsəmək, yaşayış sahəsini genişləndirmək üçün özgəsinin ərazisinə soxulmaq, özünün rahatlığı üçün başqalarının əməyinin istismarı və s . Bu kimi insanlığa xələl gətirən əməllər.
əbii fəlakətlərin bəşəriyyətə vurduğu zərbələrin təsiri, nəticələri bir müddət keçəndən sonra aradan gedir və qlobal baxımdan bərpası o qədər də çətin olmur. Lakin insanların törətdikləri fəsadlar əsrlər boyu qəlblər yandırır, ürəklər dağlayır. Tarixdən görürük ki, hansısa bir “tarixi şəxsiyyət”in səhvi və ya xəyanəti günlərimizə qədər bəşəriyyəti incitməkdədir. Planetin hər hansı bir yerində baş vermiş zəlzələ, sunami və yaxud hər hansı bir digər təbii fəlakət, Xirosima və Naqasakiyə atılan bombalar qədər yaddaşlara həkk olmayıb. Qanlı terrorun günümüzdə sadə insanlara yaşatdığı acilar hansı tufanın şiddəti ilə müqayisə oluna bilər?
Haqqin batil ilə mübarizəsi,yaxşınin pisə dayanışı tarixin ən çox şahid olduğu səhnələrdir. O vaxt ki, zülm qol-budaq atır, başqa bir yandan haqq bağında şəhadət ətirli güllər qönçələnir. Zülm ağacı öz pöhrələrini verməmiş qönçələnmiş şəhadət gülləri açılaraq qan rəngli ləçəkləriylə aləmi al rəngə boyayırlar.
Günümüzdə Məhərrəm-Səfər əyyamının ab-havası yaşanır. Haqq-ədalətin zülmlə mübarizəsinin dərsi keçilən, əyilməzlik, məğrurluq, sadiqlik, aşiqlik imtahanı verilən günlərdi.
O vaxtlar da xilafət hərislərinin hiyləgərliklərinə tuş gələn günahsız insanlar zülmün qurbanları idilər. İndi də hökümranlıq hərisləri zülm miniyinə minib meydan sulayırlar, günahsız insanları öz çirkin planlarının qurbanlarına çevirirlər. Nəfsani maraqlarına sərhəd qoymayanların əməlləri o qədər həddini aşmışdı ki, hətta Həzrət Peyğəmbərin (s) onlara qoyduğu əmanətlərə alçaqcasına xəyanət etdilər. Bu xəyanətin qarşılığında Əhli-beyt (ə) Mədinədən Məkkəyə, Məkkədən Kərbəlaya, Kərbəladan Şama uzanan yolları göz yaşlarıyla suvarmışdır. Bu mübarək bağbanların becərdikləri bağ saysız-hesabsız güllər bitirmiş və bu güllər dünyanı öz ətirlərinə qərq etmişlər.
Sınmazlığın qılınca qarşı qələbəsi, haqqın Qiyamətədək yaşaması həmin günlərdə reallaşdı.
Yeri-göyü titrədən körpə nalələri, ana-bacıların ağıları, yetim qalmış uşaqların sızıltıları, İraq, Əfqanıstan, Qarabağ faciəsinin, Xocalı qətliamı qurbanları yaxınlarının gözlərindən axan yaşlar Şam xarabalıqlarında Kərbəla əsirlərinin göz yaşlarına qarışmazmı? Quantanamo, Əbu-Qureyb zindanlarından ucalan nalələr, oradakı əsirlərin qəlblərinin sıxıntıları Kərbəla əsirlərinin nalələrinə calanmazmı ?
Dünyanı zülmdən azad edəcək bir kəs, necə ki, Kərbəlanın qisasını alacaq, o cür də bütün məzlumların qisasını alacaq.
Ey dünya məzlumlarının pənahı, ya Mehdi (ə.f) gəl ki, üzümüz gülsün. Gəl ki zülmün yaratdığı zülmət aradan getsin. Gəl ki , dünya nura qərq olsun. Amin!

Rövşən Fərhadoğlu,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qurd dəymiş alma?

Salam olsun sizlərə ey əməlində Rəbbinə təvəkkül edənlər.Söhbətimin əvvəlində sizə İmam Əli (ə) buyurduğu: «İmanın dörd sütunu var: Allaha təvəkkül, işləri Allaha tapşırmaq, Allahın təqdirinə razı olmaq və Allahın əmrinə təslim olmaq» kəlamını diqqətinizə çatdırmaqla bənədlik eşqinizi şölələndirib, dönürəm ötən günə.
Ötən günlərdə eşitdiyim olaylardan biri gənc yazar Aqil Xəlillə bağlı idi.Vaqeə zeytunluq bağı deyilən bir məkanda baş vermişdi.Müasir qəzəlxanların təhri ilə desək ilkin deyişmədə mövzu "ev tapşırığından"gedib. Növbəti "al gəldi" mərhələsində isə qafiyə dəyənəkdən çıxıb-"dappa-durup". Nəticədə isə yazarın barmağı qələmi tuta bilmir.
Və ən nəhayət insanları malları, mülkləri,övladları və canları ilə imtahan edən bizi Yaradan gənc yazara növbəti dəfə yazmaq və yaşamaq şansını verib.
Deyirəm ki, bu yazarlar da heç də dinc durmurlar. Hey arayırlar, axtarırlar və birdən məlum olur ki, bizim keçmiş müdafiə nazirimiz R.Qazıyev vaxtilə əskərlikdən yayınıb. İndi viran qalmış,o
zaman isə "qüdrətli sovet ordusundan"yayınmaq özü də böyük "şücaət"deyilmi?. Ancaq can sahibi deyib ki, onun bu müşkülü ikinci övladı dünyaya gələnə qədər olub. Bundan sonra isə "şanlı ordu"onu necə deyərlər xidmətə tam yararlı bilməyib.
Bu yerdə gənc çağırışçılarımızın diqqətinə çatdırım ki,dinin kamilləşməsi üçün evlənməyi tövsiyə edən Peğəmbərimiz (s) «Vətəni sevmək imandandır» deyə buyurub.
Əlqərəz, ötən gündə eşitdiklərim, gördüklərim və baxdıqlarımın içərisində hafizəmdə qalan "DAHA DOĞRUSU"oldu. ANS teleməkanında bu verlişin əsas mövzusu orta məktəblərdə islamın tədrisi ilə bağlı idi. Təbii ki, müzakirələr də bunun ətrafında idi. Mövzuya münasibət bildirən tərəflərdən biri DEVAMM -ın sədri Hacı İlqar İbrahimoglu "Haradan gəlməyiniz, harada olmağımız, hara gedəcəyimiz kimi fundamental suallar əgər digər fənlərdə özünə yer tapmırsa, bununla bağlı dünyagörüşü və mənəviyyatla bağlı məsələlər «Həyat bilgisi» fənni daxilində ayrıca və yaxud hansısa fənn daxilində daha çox yer verilməsi ilə bağlı ciddi iş getməlidir və müzakirə olunmalıdır" deyə qeyd etdi.
Qonaqlardan təhsil işçilərinin məsul nümayəndələri isə islam fənninin ayrıca tədris olunmasına ehtiyac görmədilər. Dedilər ki, onsuz da biz milli və mənəvi dəyərlərimizi eyni zamanda vətənpərvərlik ruhunu "Həyat bilgisi" şəklində şagirdlərimizə aşılayırıq. Hər halda ehtiyatlı mövqe hiss olunurdu. Düzdür ki, bu sahədə kadr və vəsait problemi var. Deyirəm ki, lap elə kadr da tapıldı vəsait də. Bu zaman yeni suallara kim cavab tapacaqdır? Halal-haramı dərk edən şagird müəllimindən sormazmı ki, ay müəllim şagirdlərdən yığılan pulla alınan süpürgələrə xums-zəkat düşür ya yox? Düşürsə əgər təhsil süpürgəsinin xums-zəkatı kimin boynundadır? Suala aydınlıq gətirmək deyəsən təkcə müəllimin işi olmayacaq.
Müzakirələrdən beynimdə qalan söhbətlərdən biri də Dini qurumlarla iş üzrə Komitədən Gündüz bəyin misalı idi. Gündüz bəy bu mövzuda nədənsə daha çox alma saplağı misalı üzərində dayanmışdı. "BİZƏ ALMA LAZIMDIR YOXSA SAPLAĞI?" - deyə her sorurdu.
Qənaətimcə, əgər söhbət nəhayi-kamaldan gedirsə, alma saplağı misalı çox uğursuz misaldır. Yox, əgər söhbət mədənin sinxiyyətindən gedirsə, bizim uşaqlar - "saplaqsız alma qurd dəymiş olar" - deyib ələ götürmürlər.

Təbiət Hüseynov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

QURBANVERMƏ

Bəşər tarixinə nəzər saldıqda əldə olunan nailiyyətlərin kökündə birbaşa və ya dolayısı yolla müəyyən çalışqanlıq, fədakarlıq, qurban vermə və s. ali insani keyfiyyətlərin durduğu görünür.
Bunu gündəlik məişət həyatından ta tarixin bir çox dönüş nöqtələrində qəbul olunmuş qərarlaradək müşahidə etmək olar.
Mühitimizdə möhkəm, dayanıqlı ictimanın möhkəm və sağlam ailədən başlanması mərkəzi mövzuya çevrilmişdir. Bəs ailə həyatında nə baş verir, hansı proseslər gedir ki, özündə bu qədər ağır yükü daşıyır? Nəyi bilmək və nəyə riayət etmək lazımdır ailə həyatında ki, cəmiyyətin bu dayağı sarsılmaz olsun?
Dinimizin ailə ilə bağlı bir çox mühüm göstərişləri vardır. Bunların arasında qarşılıqlı hörmət atmosferinin yaradılması - mühüm amillərdən hesab edilir. Ailə həyatına yeni qədəm qoyanlar bir-birlərini nə qədər tanısalar da birgə yaşamada zaman keçdikcə müxtəlif sahələrdə müxtəlif düşüncə fərqləri, fikir ayrılıqları ortaya çıxır. Bu zaman ailənin bütünlüyünün qorunması və olan səfanın aradan getməməsi üçün tərəflərdən biri güzəştə gedir, öz prinsiplərində yumşaqlıq və geri çəkilmə nümayiş etdirir. Bu, dünyaya gələcək körpələrin də tərbiyəsinə, əxlaqına, insanlarla rəftarına öz xoş təsirini göstərir. İnsanlarda olan mənfi hisslər, öz yerini gözəlliyə canatma kimi ali fitri hislər tutur. Və cəmiyyətdə söz qəbul etməmə kimi bir xəstəliyin aradan getməsinə öz töhfəsini vermiş olur.
Əlbəttə, bu universal bir resept deyildir. Bəzən əksinə, nəyinsə həllinə bir fikir bildirmək lazım olduğu halda susmaq sağlam ictimai mühitin qurulmasına heç də faydalı deyil, əslində ziyanlıdır. Bu kiçik xidməti tərk etmək və susmaq laqeydlikdir. Laqeydlik isə bir dəyər deyildir.
Hal-hazırda demokratik tanınan ölkələrdə bir vaxt hakim kəsilən əsası olmayan diskriminasiyalar haqqı tələb etmək, hədəfə doğru məqsədyönlü irəliləmə, qurbanvermələr bahasına aradan yığışdırılmışdır.
Qurban vermə tək bir dəfə candan keçmə deyil. Həyatda problemlər olur ki, onların həlli heç də candan keçməyə bağlı olmur. Bu halda qurbanvermə problemin həlli yolunda sərf olunan vaxt, güc, qüvvə, hövsələyə bağlı olur.
Bəzən elə olur ki, insanların fədakarlığı məhdud olur. Onlar bəzən özlərinə fayda verdiyi həddə qədər fədakarlıq göstərir. Dərinə baxsaq, buna onun hədəfinin cılızlığı səbəb ola bilər.
Qurbanvermənin bir başa candan keçmə ilə yanaşı ölçüldüyü anlar da var.
«Qanla gələn, qanla gedər» deyiblər. 1920-ci ildə bolşevik hərəkatı 11-ci qızıl ordunun addımları ilə vətənimizə daxil olduqda vətəni işğaldan qorumaq istəyən fədailər candan keçdilər. Vətənə qurban getdilər. 1990-cı il qanlı yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə qanlar tökən rejim əliyalın, dinc sakinlərə divan tutdu və xalq yenə qurbanlar verdi.
Bu kontekstdə, toplumumuzun əksəriyyətinin müsəlman inanclı olmasını nəzərə aldıqda qurban verməyə İslam dininin hansı görüşdə olmasını bilmək hədsiz faydalıdır.
Din, müsəlman şəxsin bütün həyat çevrəsini əhatə etdiyindən və dinin hədəfi kamil insan yetişdirmək olduğundan atılan addımlarda, görülən işlərdə əzmkarlıq, səbrlilik, olan istedadların sonadək tam təzahürü tələb olunur. Bu əməllərin təqdim olunduğu varlığın, ən kamil olan Allah olması labüd edir. Çünki Allah hüzurunda Ona xatir, Ona şərik qoşulmadan görülən əməllər qəbul olur. Bu əməllərdə niyyətdə paklıq, əməldə ixlas, çətinliklərdə səbr, haqqın müdafiəsi üçün lazım gələrsə candan keçmə var. Bu məqamda insan öz mənafeyini düşünmür. Belə bir anda belə bir bəndə üçün yalnız Allah və Onun bəndəliyi var olur. Və belə bəndə Allahın əmrinə hər bir halda və öz tərəfindən qeyri-şərtsiz boyun əyir. Bunun əvəzində Allah bu bəndəsinə dünya və axirət səadətinə yetməyi nəsib edir.
Bəşəriyyətin xidmətində duran ali dəyərləri yaşatmaq öz mənəviyyatı haqda düşünən hər bir cəmiyyətin parlaq gələcəyinin təminatçısıdır. Elə isə bu dəyərlərin daşıyıcılarından olmağa səy göstərək. Böyük Allah yardımçımız olsun. Amin.

Şahin Qurbanov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Qarabağsız İllərimiz

Hər il olduğu kimi, ötən ili də o doğma Qarabağsız illərdən biri kimi özündə bir çox gerçəklikləri, dərdləri gizli saxlayaraq başa vurduq. O illər ki, bir millət kimi sahib olduğumuz həqiqi dəyərlərimizi itirə-itirə yaşayaraq başa vurmuşuq. O həmin illərdir ki, itirdiyimiz o dəyərləri sevinclə, atəş-fəşanlıqla başa vuraraq növbəti ilimizi də bu acı durumda yaşamağa məhkum edirik.
Hər il o atəş-fəşanlıq səslərini eşitdikcə Xocalıdakı körpələrin məsum gözlərindən axan göz yaşları, anaların üz-gözlərinə vuraraq etdiyi fəryad səsləri, qocaların imdad çağırışları gözümün önündə canlanır və içimdən hayqıraraq “Dayanın! Nə vaxta qədər öz keçmişimizi unudaraq yaşamağa davam edəcəyik» - deyə bir nida qopur.
Nə vaxta qədər bu rəzil halda yaşamağa özümüzü məhkum edəcəyik?!!
Əsrlər boyu bu zülmləri, vəhşilikləri yaşayan bu millət deyilmi, nə oldu xalqımın qan yaddaşına?!
Millətinin azadlığı, hürriyyəti yolunda tanklar qabağında silahsız - sanki bir azadlıq sipəri yaradaraq minlərlə şəhid verən bu millət deyilmi?!
Əsrəlr boyu Xətailər, Rəsulzadələr, Topçubaşovlar kimi dühalar yetişdirən bu millət deyilmi?!
Nə vaxta qədər itirə-itirə gedəcəyik?!
Haradadır bu millətin igidləri, ərənləri?
Haradadır bu millətin aydınları, düşünən beyinləri?
Məgər zamanmı dəyişib, yoxsa biz zamanın bururğanında dəyişərək özgələşmişik?
Məgər biz bu millətin bir parçası deyilikmi? Məgər Xocalı kimi o dəhşəti, vəhşiliyi görən, 20 yanvar kimi azadlıq eşqinin şirinliyini duyan, Qarabağ kimi şəhidlik ruhunu hiss edən biz deyilikmi?
Bəs nə tez unutduq keçmişimizi?!
Xocalı kimi faciəsi, 20 yanvar kimi azadlığı, şəhidlik kimi ruhiyyəsi olan bu millət unudulmağa haqqı çatmır. Ən azı ona görə ki, bu millət dühaların eşqi, imanı, şəhidlərimizin qanı ilə can verilərək yaşadılıb. Bu millətin xəmiri İmam Hüseyn (ə) eşqi ilə yoğrulub, Əhli-beyt (ə) məhəbbəti ilə nurlanıb.
Bəlkə düşünmək, fərqinə varmaq istəmirik?!
Nə vaxta qədər ki, bir millət kimi sahib olduğumuz həqiqi dəyərlərimizi qoruyub saxlaya bilməyəcəyiksə, keçmişimizi, həqiqi düşmənimizi unudaraq bu laqeyidliklə yaşamağa davam edəcəyiksə, bu millətə öz qanııyla, qeyrəti, imanı ilə can verən şəhidlərimizi, dühalarımızı, aydınlarımızı unudacayiqsa - gələcək illərimizidə bu acı və rəzil durumda yaşamağa məhkum olacağıq. Düsünmək, ozümüzə qayıdış məqamıdır. Qarabağ iniltisini duymaq vaxtıdır...

Surac Azəri
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

SNAYPER, ENTUZİAST VƏ QARABAĞ!

Bu sözlər hər üçü ayrı-ayrılıqda müxtəlif mənalar kəsb edir, hər biri barədə çoxlu məqalə yazmaq olar. Lakin bunları bir araya gətirsək, qısa olaraq belə formalaşdırmaq olar: «Bizim snayper Qarabag döyüşünə hazır olmalıdır». Qeyd olunan cümlədə, ana sözün «snayper» olması bəlli olar. Gəlin baxaq görək snayper nədir, snayper olmaq üçün nələrin olması lazımdır və bu sahədə Qarabağda yenidən müharibə bərpa olunarsa nə kimi hazırlıqlar görülməlidir.

Snayper barədə kifayət qədər məqalələr var. İlk növbədə snayper deyildikdə, məharətli bir atıcı nəzərdə tutulur. Mahir atıcılar həmişə olublar, lakin bu anlayışın hərbidə istifadə edilməsi İngiltərəyə təsadüf olunur. «Snayper» sözü ingilis sözündən tərcümədə «uçan ördəkləri vurmaqda məharətli atıcı» mənasında başa düşülür. İlk olaraq İngiltərədə məharətli atıcıları belə adlandırırdılar, sonradan bu ad burların (Cənubi Afrikaya köçən Holland kolanizatorlarının nəslinin nümayəndələri) arasında geniş yayıldı. Buna səbəb burların öz uzun tüfəngləri ilə ingilis əsgərlərini öldürmələri olub. Sonradan bu ad bütün dünyada geniş yayılır.

Bizim əsrdə snayperlərin geniş tətbiqi ümumi halda İkinci Dünya Müharibəsinə aid dövrə təsadüf edir. Məsələn, 1939-40-cı illərin sovet-fin müharibəsində Finlandiya əsgərlərinin sovet qoşunları üzərində faktiki qələbəsində önəmli yeri məhz snayperlərin işi tutur. Döyüş bölgəsi meşələr olduğundan snayperlərin gizləndikləri yer ağaclar olurdu, o səbəbədən fin snayperlərini «snayper-kukuşka /ququ quşu/» adlandırıblar. Ruslar finlərə məğlub olduqdan sonra bundan bir nəticə olaraq yeni məharətlə atmağa imkan verən silahlar meydana çıxartdılar və bunun sayəsində imkan yarandı ki, İkinici Dünya müharibəsində snayperlərin fəaliyyətindən geniş istifadə olundu. O cümlədən, snayperlər Stalinqrad döyüşlərində almanlara ciddi tələfat vurmuşlar. İkinci Dünya müharibəsi ərzində yüzlərlə qəhrəman snayperlərin hər biri orta hesabla 300-400 alman əsgərlərinin olməsinə səbəb olmuşdur. Misal üçün aşağıdakı cədvələ nəzər sala bilərik. Cədvəldə qeyd olunanlar İkinci Dünya müharibəsi döyüşlərində iştirak edən snayperlərin hamısı deyil, yalnız xüsusilə fərqlənənlərdir:

Vurulan hədəflərin sayı	Ölkə	Snayperin adı
702	SSRİ	Mixail İliç Surkov
534	SSRİ	Vasiliy Şalvoviç Kvaçantiradze
505	Finlandiya	Simo Xayxa
~500, 1 tank, 3 tyaqaç	SSRİ	İvan Mixayloviç Sidorenko
494	SSRİ	Nikolay Yakovleviç İlyin
487	SSRİ	İvan Nikolaeviç Kulbertinov
456 [14 snayper]	SSRİ	Vladimir Nikolayeviç Pçelintsev
437	SSRİ	Mixail İvanoviç
429	SSRİ	Fyodor Matveyeviç Oxlopkov
425	SSRİ	Fyodor Trofimoviç Dyaçenko
422 [70 snayper]	SSRİ	Vasiliy İvanoviç Qolosov
422 [12 snayper]	SSRİ	Stefan Vasilyeviç Petrenko
418 [17 snayper] + 1 tank	SSRİ	Nikolay İvanoviç Qaluşkin
417	SSRİ	Afanasiy Yemelyanoviç Qordiyenko
400+	SSRİ	Pyotr Alekseeviç Qonçarov
397	SSRİ	Tuleuqali Nasırxanoviç Abdıbekov
367 [1 general]	SSRİ	Semyon Daniloviç Nomokonov
362 [20 snayper]	SSRİ	İvan Petroviç Antonov
360	SSRİ	Gennadiy İosifoviç Veliçko
349	SSRİ	Abduhaqi İdrisov
346, 1 tank, 8 dzot	SSRİ	Filipp Yakovleviç Rubaxo

Əgər nəzərə alsaq ki, cədvəldə göstərilənlərin hər birinin payına ən azı 300 düşmən əsgəri düşür, onda biz snayperin döyüşdə nə zədər faydalı olmasının şahidi olacağıq. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Stalinqradın müdafiəsinin iştirakçısı olan 62-ci alayın komandiri general Vasiliy İvanoviç Çuykovun xatirələrində snayperin döyüşdə nə qədər faydalı və nə qədər lazımlı olmasını oxuya bilərik. Həmin yazıda, o cümlədən, bildirilir: «Snayper - xüsusi seçilmiş, məşq keçmiş və təşəbbüs göstərən, hazırlanmış, entuziast olan döyüşçüdür; mahir atıcıdır və döyüş vəziyyətində nə etdiyni bilən və bunu məharətlə bacaran bir kəsdir. Snayperin məqsədi - qısa bir vaxtda düşmənin əsas və təhlükəli canlı qüvvəsinin aradan götürülməsi, soyuqqanlılıqla və səbirlə gözləyərək, lazım olan anın yetişməyini izləmək və dərhal həmin andan istifadə edərək maksimum dərəcədə düşmənin canlı qüvvəsinə xətər yetirmək. Snayperin məharətliyi - onun ustalıqla düşmənin canlı qüvvəsini tapmaq, onu qiymətləndirmək, şəraitin əlverişli olub-olmadığnı müəyyən etmək və bir atəşlə yox etməklə ölçülür. Snayper nəinki düşmənin canlı qüvvəsini məhv etməlidir, həmiçinin bir atəşlə düşmənin hərbi vəziyyətinin gedişatını pozmalıdır.

Bunun üçün o, ilk növbədə, düşmən kəşfiyyatını məhv etməlidir, əlaqələndirici döyüşçüləri, topçu döyüşçüləri; onların avadanlıqlarını sıradan çıxartmalıdır. Onları «kor» etməli; onların ayaq üstə gəzmələrini məhdudlaşdırmalı; əyilməyə; gizlənməyə məcbur etmək, başlarını belə qalxızmağa qoymamaq; aralarına təşviş salmaq; onları vahiməyə salmaq, dağıtmağa nail olmaq. Snayperin ən mühüm məqsədi - qorxu salmaqdır. Onu gözləməyən yerdə peyda olmalıdır. Snayper, yadda saxla: düşmən səndən qorxmalıdır! Snayper - ovçudur. Bu baxımdan ovçu gərək gözə görsənməyən olsun. Snayperin gözə görsənməməyi düşməni vahiməyə salar, onu təlaşa gətirər. Sənin üsulun - gizlənməkdir. Sənin iş alətin - səbr, lazım olan anı gözləməkdir. Soyuğa, aclığa, ağrıya, hərəkətsizliyə dözməyi öyrən. Ancaq bunlar sənə imkan verər ki, düşməni hər bir anda və vəziyyətdə, hətta müdafiə olunsa belə məhv edəsən. Düşmən - ov şikarı kimidir. İzlə onu və atəşə uyğun olan bir vəziyyətə gətir. Düşmən məharətlidir - sən ondan da məharətli ol. O, dözümlüdür - ondan da səbrli ol. Sənin peşən - sənin məharətindir. Sən başqalarının bacarmadığnı bilirsən. Sənə etibar edirlər. Sənin arxanda - VƏTƏNDİR. Düşmənə qarşı amansız ol. Sən udacaqsan, çünkü sən udmalısan!».

Sovet generalının bu qeydlərini oxuduqda, artıq snaypeirn kim olduğnu dərk etmək çətin olmur. İkinci Dünya müharibəsində və sonralar, keçmiş SSSR-də ayrıca snayper məktəbləri olmadığından, bu hal bizim Milli Ordumuza da miras olaraq keçib. Bizdə kifayət qədər snayperlərin yetişdirilməsi problem olub. Ümumiyyətlə, «snayper» anlıyışı adət üzrə ancaq müharibə vəziyyətinə aid edilir və həmin anlayış sülh dövründə «idman atıcısı» kimi tanınır. Bu səbəbdən müharibə şəraitində idman atıcılığı ilə məşğul olmaqda fərqlənən idmançılar, kifayət etməsə - məharətli ovçular, bu da bəs eləməsə - əsgərlər arasından iti görmə qabiliyyətinə malik olanlar seçilir və onlara təlim keçilir.

Bunları nəzərə alaraq, sülh və ya atəşkəs şəraitində idman atıcılığını maksimum surətdə inkişaf etdirmək gərəkdir ki, xüsusilə fərqlənən şəxslər lazım olan məqamda qoyulan hərbi vəzifələrin icrasına bir snayper olaraq cəlb edilə bilsinlər. Bu yol - rasional olduğu qədər də effektlidir.

Lakin, ölkəmizdə bu sahədə vəziyyət qətiyyən qənaətbəxş deyil. İdman atıcılığına geniş kütlələr nəinki cəlb edilir, hətta mülki şəxslərin idman atıcılığı ilə məşğul olmasına müəyyən məhdudiyyətlər də qoyulur. Qanunda bununla bağlı hər hansı dəqiq məhdudiyyətin göstərilməsinə baxmayaraq, praktikada qeyri-rəsmi məhdudiyyətlər mövcuddur ki, bu da əslində məmur özbaşınalığının bir təzahürüdür. Məntiqə sığmayan bəhanələrlə, «başımız ağramasın» məntiqilə əslində ordumuz üçün güclü kadr potensialının formalaşdırılması prosesi əngəllənir. Bir qrup entuziastın da bu «məmur özbaşınalığı divarı»nı yarmaq cəhdləri uğursuzluqla nəticələndi və kabinetdən-kabinetə ötürməklə bu entuziast qrupunun təşəbbüsünü heçə endirmək variantı işə salındı.

«Dinamo» cəmiyyətinin yetkililərinə belə bir idman növünün gələcək döyüşlərimizdə nə qədər faydalı olması, bu qadağadan sonra idmançılarmızın həmin idman növünü bərpa olunması yönündə səylərinin heç bir nəticə verməyəcəyi, gələcək vaxtlara qədər potensial bir qüvvə olaraq idmançılarımızın saxlanılması üçün, indidən ciddi məşqlər və hazırlaşmalar keçməsinə ehtiyac olması, və nə nəhayət, bu qadağanın qeyri-qanuni olması barədə gətirilən çoxsaylı dəlillər heç bir fayda vermədi.

Hansı səbəbdən gənclərin, həvəskarların idmanla məşğul olunmasına qadağa qoyulur? Hansı səbəbdən indiyə qədər məşğul olan idmançılar belə daha bu idman növü ilə məşğul ola bilməz? Gənclərin məşq etməsi kimə lazım deyil? Niyə şərait yaradılmır ki, gənclər məşq etsinlər və lazım olan anda öz hazırlıqlarını Vətənə təqdim edə bilsinlər? Məgər gələcək döyüşlərdə bu ciddi bir potensial qüvvə deyilmi? Bu günün mahir atıcısı, sabahın döyüşündə snayper demək deyilmi? Bu qadağa ermənilərin dəyirmanına su tökməyə bənzəmirmi? Niyə onsuz da bu ölü idman növünə marağı olanlara da qadağa qoyulur? Niyə yalnız olimpik və parolimpik idmançılara icazə verilir, lakin digərlərinə qadağa qoyulur? Məgər insan anadan doğulanda olimpik idmançımı kimi dünyaya gəlir? Elə həmin idmançılar vaxtilə bir sadə həvəskar idmançı olmayıbmı? Peşəkar atıcıya icazə vermək və həvəskar axının qarşısını almaqa səbəb varmı? Bu və bir çox digər suallarımız cavabsız qaldı, ritorik oldu.

Problemsə qalır. Ordu quruculuğuna büdcədə nəzərdə tutulan məsrəflər ilbəil artır. Amma məlumdur ki, son sözü kadrlar deyir. Və sabah Qarabağı azad etmək məqamı nəhayət ki, yetişdikdə, məhz bu günün entuziastları snayperlər, kəşfiyyatçılar, düşmən arxasında fəaliyyət göstərən mütəxəssislər kimi istifadə oluna bilər. Bunu nəzərə alaraq, idman atıcılığı və digər zəruri idman növünə yiyələnmək istəyən istedadlı və həvəskar gənclərin qarşısında bütün qapılar açılmalı, süni maneələr aradan qaldırılmalıdır.

Ələsgər Rüstəmov

İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası

«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

İSTƏYƏR

Kim düşər qəm bəhrinə müşkül güşalər istəyər,
Qaydadır möhtac olanlar, binəvalər istəyər.

Mən Xudadan istəsəm lütf eyləyər azad edər,
Gər gədadən istəsəm verməz gədalər, istəyər.

Varlığın mövcudluğun təmin edən Hakim Odur!
Sahibindən məğfirət üstün-zəkalər istəyər.

Nəfsin aram eyləyən xarlıq libasından çıxar,
Baş yarar artıq tamah, ağır cəzalər istəyər.

Bir əvəzsiz lütf edib üstünlüyü Üstün olan,
Həmdi üçün bəndədən möhkəm-binalər istəyər.

Qətrəyə həsrət çəkib dəryadakı abi-həyat,
Haqq günündə haqqını ətşan-əzalət istəyər.

Onlar olmuşlar dünənlər, biz bu günlərdə varıq,
Müşkülün həlli bu gündən can-fədalər istəyər.

Hər tərəfdən əl üzülsə, var pənahim qeybidə
Hər ətəkdən əl üzər könlüm bəlalər istəyər.

Şahin Qurbanov,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

"Hüseyn əzadarı" şerinə nəzirə.

"Hüseyn əzadarı" şerinə nəzirə.

(Məfhumların radiusunu azaldaraq misdaqları çoxaltmaq naminə yazılan bir şer.)

Məhərrəmdə əza tutmaq ibadətdir əzadarə,
Həqiqət carçısı şahə itaətdir əzadarə.

Qoy pür olsun suze-qəlbin ətşan Hüseyn eşqi ilə,
Hüseyn eşqindən ayrı bir eşq afətdir əzadarə.

Düş batəvəssül səcdəyə, tövbə et, hacət dilə,
Çün hər Məhərrəm mahi- nədamətdir əzadarə.

Əşqi- eynün süzülsün, güllər açsın yanağında,
Əşqilər məhşərdə abi- həyatdır əzadarə.

Həqqin olsun nizam ilə, nizamsız olsa gər həqqün,
Həp məqami- tənəzzüllər ədalətdir əzadarə.

Şücaət göstər, sinəzən ol, yar dəhri-elmiləri,
Çün cəhalət sərzənişdir, məlamətdir əzadarə.

Cədəl et nahaq ilə, xəlvətməkan olmaq nədir?
Quşeyi- vəhdət, axı, səfalətdir əzadarə.

Pasiban ol hər zaman haqq aşiqi olan şəxsə,
Ayrılma, bil- bu şəxslər ƏLAMƏTDİR əzadarə.

Baş yarıb, yarə edib axıtma bihudə qanlar,
Ehsan et, məhz bu qanlar şəfaətdir əzadarə.

Ayıl qəflətdən, agah ol, dünyaya üz döndər, saqın,
Cilvəyi- dünya rəngüdür, xərabətdir əzadarə.

Cilvəyi-aləm qunaqun, imtahanlar səxto-sərt,
Hər gün, hər saət, hər an qəzavətdir əzadarə.

Bil," Hər günün Aşuradır və hər məkan Kərbubəla",
- Bu bir Elmi- Lədunidən xitabətdir əzadarə.

Yıxıl payi- Hüseynə sən, tut daməni- Hüseynidən,
Xaki-payi- Hüseyn özü şərafətdir əzadarə.

Azər Nəsirov
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi

Hicrət

Bismilləhir-Rahmanir-Rahim!

"Onlar ki, hicrət etdilər, yurdlarından çıxarıldılar, Mənim yolumda əziyyətə qatlaşdılar, çarpışdılar və öldürüldülər, and olsun, Mən də onların pisliklərini örtəcəyəm və onları altlarından çaylar axan cənnətlərə daxil edəcəyəm. Bu mükafat, Allah tərəfindəndir. Allah; qarşılığın (əvəzin) gözəli Onun yanındadır".

(«Ali-İmran», 195.)

"Sonradan iman edən və hicrət edib cihad edənlər də sizlərdəndir».

(«Ənfal», 75.)

Hicrət sözünün dilimizdə "yerdəyişmə, köç, bir yerden başqa bir yerə daşınma, daimi və ya müvəqqəti köç" və s. mənalarda çalarları vardır. Yaradılmışlardan şüur və iradəlisi olan bəşər bu dunyada mövcudiyyət tapdıqdan ta ölümünədək və sonra fərqinə varsada, varmasa da iradəvi olsa da, olmasa da bir sira hicrətləri yaşayır. Bu hicrətləri şərti olaraq 3 yerə bölə bilərik: ixtiyari, qeyri-ixtiyari, eyni zamanda həm ixtiyari və həm də qeyri-ixtiyari olan hicrətlər.

Həm ixtiyari və həm də qeyri- ixtiyari hicrətlər
İnsanın daxili meylləri sırasında biri də vardır ki, onun vasitəsilə insan istənilən yerə hicrət edə bilir. Bu ən təsirli və çətin idarə olunan daxili meyllərdən olan xəyal qüvvvəsidir. Bu qüvvə vasitəsilə bəzən reallıqdan utopik aləmə, bəzən də maddidən mənəvi aləmə bəzən ixtiyari, bəzən də qeyri-ixtiyari fikri və ruhi hicrət edə bilir.
Hicrətin ikiləşməsi prizmasından digər mövzunu da ələ almaq olar. Kamil insanlar və bəzi kamillik yolunda yürüyənlər vardır ki, onlar maddi aləmdən mənəvi aləmə köçlə yanaşı, qəlblərə də ruhi hicrət etmişlər. Və bu hicrətləri ilə qəlbləri diri tutmaqla bərabər tarixi də ehia etmiş, zamanı yaşatmışlar.
Digər ixtiyari və qeyri-ixtiyari hicrətə insanın təbii yerdəyişməsi olan ölümü də göstərmək mümkündür. Insanlar yataraq bir daha durmamaq, müxtəlif qəza şəraitlərində, qəflətən və s. bu kimi hallarda ixtiyarsız vəfat edərək bu dünyadan köç edə bilirlər. Ixtiyari ölümlər sırasında isə özünə edilən qəsdləri, və yaxud əksinə, ölümü əngəlləyən əməllər sayəsində yubanan ölümləri nümunə göstərmək olar. Buna həm də ruhun ixtiyari və qeyri-ixtiyari hicrəti də deyə bilərik.

İxtiyari hicrətlər
İnsan oğlunun ilk hicrəti ana bətnindən bu dünyaya köçu ilə başlayır. Bu hicrət onun özünün iradəsi xaricində baş versə də mükəlləf olduqdan (buluğ həddinə çatdıqda) sonrakı bütün addımlarına məsuldur və onlar iradəvidir.
İxtiyari hicrətin özünü də 2 səpkidə ələ almaq mümkündür: FƏRDİ VƏ İCTİMAİ.
Fərdi ixtiyari hicrətlərə müxtəlif fərdlərin yaşayış standartları, elm əldə etmə, cinayət məsuliyyətindən yaxa qurtarmaq niyyətilə və digər bu qəbildən olan səbəblər üzündən bir şəhərdən digərinə, hətta bir ölkədən digərinə hicrət etmələrini göstərə bilərik. Burada kənar meyllərin təsiri də şübhəsizdir.
Ictimai hicrətlər. Tarix buna şahidliyi besətin 14-cü ilinin rəbiyyül-əvvəl ayında edir. Bu Islam Peyğəmbərinin (s) Məkkədən Yəsribə (şəhərin hicrətəqədərki adı) olan hicrəti idi. Bundan az müddət öncə tarix daha bir hicrətə şahidlik edir; bu Həzrət Əlinin (ə) qardaşı Cəfərin rəhbərliyindəki heyətin Həzrət Peyğəmbərin əmri üzrə Həbəşistana (Efiopiyaya) getmələri idi. Bu nəcib insanları İslamın ilk siyasi mühacirləri adlandırmaq da düzgün olardı.
2-4 sentyabr 622-ci il və 9 mart 2008-ci il. 1376 illik bir zaman məsafəsi, tarixin kamillik, kamil insan nümunələri üzərinə aydınlıq nuru çəkdiyi səhnələrin növbətisi. Nədir bu tarixlər? Nəyi ifadə edir bu zaman kəsimi insanlıq üçün?
Miladi 622-ci ilin 2 sentyabrında (hicri-qəməri ilə besətin 14-cü ilinin rəbiyyül-əvvəl ayının 12-si, bəzilərinə görə 14-ü) İslam Peyğəmbəri (s) Məkkəni tərk etdikdən 9 gün sonra Yəsrib yaxınlığındakı Quba məntəqəsinə yetişir. Burada İslam Peyğəmbərinin (s) ilk gördüyü iş camaatın mənəvi ehtiyaclarını ödəmək və müsəlmanların toplanacaq yeri olması üçün əlamətdar Quba məscidini tikdirir. Bu məscid tarixdə «İkiqibləli məscid» kimi də xatırlanlr. Inşaat işlərində Həzrət Peyğəmbərin (s) özünün də iştirak etdiyi bu məscidin tikintisində Yəsrib əhalisi böyük şövq və səy təzahür etdirir. Tikinti başa çatdıqdan sonra Peyğəmbərin iştirakı ilə ilk cümə namazı bu məsciddə qılınır və elə ilk xütbə də buradaca sevgili Peyğəmbərin (s) mübarək dilindən səslənir. Məkkədə öz yerində nümayəndə olaraq qoyduğu Əli (ə) və onunla birlikdə gəlməli olan Bəni-Haşim xanımlarının (Haşimi qəbiləsinin xanımları - onların arasında Həzrət Peyğəmbərin əziz qızı Fatimeyi-Zəhra da vardı) bu şəhərə yetişməsi üçün Həzrət Peyğəmbər (s) bir müddət Qubada qalmalı oldu.

Bəs görək Əlinin (ə) bu hadisələrdə iştirakı necə və nədən ibarət olmuşdur? Niyə Həzrət Peyğəmbər (s) məhz onu öz yerində nümayəndə olaraq seçir və hicrət edir?
Bütün bu və bu kimi suallara aydınlıq hasil etmək üçün ilk öncə: Həzrət Peyğəmbər (s) Məkkəni hansı şəraitdə tərk etdi? Hicrəti doğuran səbəblər nə idi? Nədən Həzrət Peyğəmbər (s) özündən sonra nümayəndə təyin edir və bu seçimində niyə məhz Əlini (ə) seçir? və s. bu kimi məqamlara aydınlıq gətirmək lazımdır.
Həzrət Peyğəmbər (s) vəhy mələyi vasitəsilə müşriklərin (Allaha şərik qərar verənlərin) planından xəbərdar olmuşdu. Bu Məkkədə islamın yayılmasının qarşısını heç ala bilməyən muşriklərin nəhayətdə İslam Peyğəmbərini gecəykən öz yatağında həlak etməyi əhatə edən plan idi. Yaradanın istəyi və əmrinə əsasən Həzrət Peyğəmbər (s) həmin gecə Məkkədən çıxdı ki, vəhyı kamil şəkildə çatdırmağa müvəffəq olsun. Elə bu gecədən də zaman bir çox həqiqətlərə aydınlıq gətirir və tarixin səhifəri Əlinin (ə) simasında kamil insan nuru ilə nuraniyyət qazanır. Kamil insan, kamil mübariz, kamil silahdaş, kamil məsləkdaş, kamil dost, kamil ər, kamil kişi, kamil əmanətar... Həzrət Əli (ə) simasında bu ardıcıllığı xətm etmək, sonlamaq sadəcə mümkün deyil, bu sadəcə mahaldır.
Amma Əlinin (ə) hicrət olayındakı yeri və roluna aydınlıq gətirmək lazimdir. Mövzudan yayınmadan muxtəsər də olsa az öncə sadaladığımız sualları cavablayaq.
Az əvvəl qeyd olunduğu kimi Allahın Elçisi Məkkəni elə bir şəraitdə tərk etmək məcburiyyətində qalmışdı ki, vəhyin arasının kəsilməsi (kimə ki, endirilirdi) və onun qəbul edicisinin cismani məhv edilməsi üçün çox ciddi və təhlükəli planlar düşünülmüşdü. Bütün bunları bilə-bilə niyə Əlini (ə) bu təhlükələrlə üz-üzə qoydu? Və niyə məhz Əlini (ə)?
Burada gələcək İslam ümmətinə çatdırılası bir sıra prioritetlər (mühüm mesajlar) var ki, sevgili Peyğəmbərimiz (s) bu addımı ilə də onların zehnlərdə yaşadılmasını istəmişdir. Bunları qısa olaraq aşağıdakılardan ibarətdir;
1. Bu hadisədə Əlinin (ə) üzərində dayanılmasındakı ən ümdə məqsəd heç şübhəsiz ki, Vilayət haqqının kimə aid olmasının insanlara bir daha çatdırılması idi. Təsadüfi deyildir ki, bu məsələni İslam Peyğəmbəri (s) hələ həyatda ikən üç yüz dəfədən artıq yerdə vurğulamışdır. Bu hadisə də bu vurğulamanın əməli təsdiqlərindən biri idi kı, müsəlmanlar sonradan bu məsələdə zənnə, gümana düşməsinlər.
2. Allah Rəsululu (s) bildirirdi ki, ondan sonra bu cur çətinliklərin öhdəsindən kim gələ bilər və gələcək, və necə çətinliklər meydana çıxa bilər.
3. Peyğəmbər (s) Məkkəni çox kritik bir dönəmdə qəflətən tərk etməli olmuşdu və bu səbəbdən bir sıra şəxsi işləri qalmışdi ki, bunların da tam olaraq həyata keçirilməsini ən əmin, sadiq, güvənilən bir şəxsə həvalə etməli idi ki, özündən sonra bir problem qalmasın. Tarix bu şəxsin Əli (ə) olduğunu açıq-aşkar sərgiləyir.
4. Allah Rəsulu (s) Əlini (ə) bu çətin və şərəfli imtahanlarla üzbəüz qoyaraq onun imani gücünü və Peyğəmbərin olmadığı bir halda onun hadisələrdəki yerini və rolunu onun gələcək muxaliflərinə çatdırıdı və s.
Həmin gecə (miladi 24-26 avqust 622- ci il) dini uğuruna, həqiqi və əsil dəyərlər naminə öz canından, ailəsindən, uşaqlarından və hər şeyindən belə keçməyə hazır olan Əli (ə) Həzrət Peyğəmbərin (s) yatağında uzanır. Nakam qatillər örtüyü qaldıraraq Allah elçisinə qılınc zərbəsi endirmək istərkən bir anda Əlini (ə) onun yerində görcək heyrətdən nə edəcəklərini belə unudurlar...
Bu nə rəşadət, bu nə cəsarət? Bu necə bir din, bu necə bir ardıcıl?
Planlarının puç olduğunu görən düşmənlər oranı tərk etdilər. Bu zaman artıq Allah Rəsulu (s) Məkkəni tərk etmişdi və müşriklər onu yerində tapmadıqdan sonra onun izinə düşüb onu təqib etmək istəsələr də bir nəticə hasil olmadı. Üç gün Məkkədə qalan Əli (ə), bu müddətdə əmanətlərini İslam peyğəmbərinə həvalə etmiş insanların əmanətlərini sahiblərinə təhvil verir, Həzrət Peyğəmbərin (s) borclarını sahiblərinə qaytarır, sonra əksəriyyəti qadınlardan ibarət bir heyətlə gecə yarı Mədinəyə yola düşür. Qubada Kulsum ibni Hədəmin evində Həzrət Peyğəmbərə (s) qoşuldu.
Həzrət Peyğəmbər (s), Həzrət Əli (ə) və xanımlardan ibarət heyət Yəsribə daxil oldular. Yəsrib əhalisi onları coşqun və həyəcanlı izdihamla qarşıladı. Hələ bu qarşılamada belə çoxları öz mənəvi-ruhi hicrətlərinə nail oldular. Onlardan birinin, daha dəqiq desək indiyədək kafir yəhudi qadını olmuş bir kəsin vaqeəsini şair-jurnalist N.Zöhrabi belə nəzmə düzmüzdür:

Hamını salmışdı marağa,
Çıxmışdı adamlar evdən qırağa.
Həm uşaq, həm cavan, həm qoca qarı
Durub gözləyirdi yolda sərdarı.
Sevincdən dəniztək şəhər coşurdu,
Uşaqlar Həzrətə nəğmə qoşurdu.
Gəlmişdi quşlar o gün həvəsə,
Cəh - cəh vurdular, verib səs - səsə.
Yerdən ucalırdı göyə bir nəşidə,
Mədinə qoymuşdu mat Günəşi də.
Bir yəhudi qadın əyib belini,
Qoymuşdu gözünün üstə əlini.
Sevinclə göstərdi Quba yolunu:
- Gəlir, ay camaat, gözünüz aydın, -
Deyərək ucadan qışqırdı qadın.
Sonra dizə çöküb səcdəyə getdi,
Allah dərgahına o, xitab etdi:
- Çoxdan var qəlbimdə bu arzu, niyyət,
Edirəm bu gündən mən ona beyət.
Məni Muhəmmədin qoş cərgəsinə,
Qat mənim səsimi onun səsinə.
Durub gözlərinin sildi yaşını,
- Atdım kafirliyin, - dedi, - daşını.

--------------------------------------

Həzrət Peyğəmbərin (s) hicrəti öz nəticələri ilə dövründən günümüzədək də hələ də aktualdır, baxmayaraq ki, bu mühüm tarixdən 1376 il keçir. Bu nətcələrə zamanından dövrümüzədək müxtəsər nəzər salaq;
1. Hicrətin ilk günlərində Həzrət Peyğəmbərin Mədinədə evi tikilir, az sonra isə təbliğ üçün bir məscid tikilir ki, sonradan Məscidün-Nəbi (Peyğəmbər (s) məscidi) adlanır. Hansi ki, günümüzdə də milyonlarla müsəlman, xüsusən də hacılarımız Həcc mərasimləri dönəmində buranı ziyarət edirlər.
2. Yəsrib şəhərinin adı dəyişərək əvvəllər Mədinətün-Nəbi, sonralar isə Mədinə olaraq tarixə keçir, məntəqə isə hələ o zaman meqapolisə çevrilir.
3. Həzrət Peyğəmbəri (s) Mədinəyə dəvət edən Ovs və Xəzrəc qəbilələri arasında yəhudilərin təhriki ilə yaranan 120 illik düşmənçiliyə Həzrət Peyğəmbər (s) tərəfindən son qoyulur.
4. İslamda ilk dəfə "muhacir" - «köçən» (Məkkədən Mədinəyə hicrət edən müsəlmanlar) və "ənsar" - «köməkçi» (Mədinədə İslamı qəbul edən müsəlmanlar) terminləri yaranır.
5. İlk kütləvi qardaşlıq mərasimi təşkil olunur."Sən dünyada və axirətdə mənim qardaşım olacaqsan", - deyən İslam Elçisi Həzrət Əlini (ə) özünə qardaş seçir.
6. Mədinə iqtisadiyyatının nəbzini əllərində saxlayan yəhudilər özlərini təhlükədə hiss edib müsəlmanlarla pis rəftar etməyə başladılar. Onlar müsəlmanların vəhdətini pozmağa və onları qarşı-qarşıya qoyub düşmən etməyə, nifaq toxumu səpməyə çalışırdılar. Çox təəssüf ki, bu tendensiya günümüzdə yenidən aktuallıq kəsb etməyə başlamışdır. Lakin o zaman isə dahi Peyğəmbərimiz onların bu planlarını da puça çıxırır.
7. İslamın ilk ana sənədi - dövrümüzün deyimi ilə ilk konstitutsiyası - "Mədinə müqaviləsi" Peyğəmbərimiz tərəfindən tərtib edildi və maraqlı tərəflər arasında imzalandı. İlk dəfə insanların hüqüqları kamil tərzdə müdafiə edən bir saziş təsbit olundu ki, bu qanun indi də bir ülgüdür. Bu sənəd eyni zamanda cəmiyyətdə sosial ədalət prinsipini prioritet mustəvisinə qaldıran ilk sənəd kimi də qəbul olunmuşdur.
8. Qiblənin dəyişdirilməsi - müsəlmanların ilk qibləsi olan Beytül-Müqəddəsin Məkkə ilə əvəzlənməsi. Qiblənin Məscidül-Əksadan Məkkəyə (Beytül - Hərəmeynə) tərəf yönəldilməsi Allahın əmrinə əsasən baş vermiş və bu hadisə hicrətin 17-ci ayında olmuşdur. Buna səbəb o vaxtkı yəhudilərin İslam Peyğəmbəri (s) və müsəlmanlarla düşmənçiliklərinin üzə çıxması, bir çoxlarının əmr-be-məruf və nəhy-əz-münkər (yaxşılıqlara dəvət və pisliklərdən çəkindirmə) imtahanına çəkilmələri, dost və düşmənin tanınması zərurəti olmuşdur.
Çox təəssüflər olsun ki, bizim dövrümüzdə də gerizəkalılığın bariz nümunəsi olan bu düşmənçilik yenidən vüsət almaqdadır. Siyonist vandalları İslamın mühüm bir parçası olan Məscidül-Əksanı ələ keçirərək onu yer üzündən silmək niyyətində bulunmaqdadırlar. Bu yöndə çeşidli planlar qurur və tədbirlər tökürlər. Məscidül-Əksa (Beytül - Müqəddəs) təməldən qazılaraq uçurulmaq, gah da yerində muzey tikmək kimi sərsəm planlarla üz-üzədir. Heç təsadufi deyildir ki, buranın yerli müsəlman əhalisi olan Fələstin xalqı öz dövlətindən məhrum edilərək tarixi torpaqlarından uzaq bir ərazilərə deportasiya edilmək kimi xəbis niyyətlərlə qarşı-qarşıyadırlar. Məhz hicrətin bu dönəmini unutmayaraq Fələstinin müdafiəsinə qalxmaq hər bir müsəlmanın bir nömrəli vəzifələrindəndir. Parodoksal bir haldır ki, zamanımızda da Məscidül-Əksa (Beytül - Müqəddəs) mövzusu dost və düşmənin müəyyənedicisidir.
9. Bu hicrətin nəticəsində ilk müsəlman təqvimi - Hicri-qəməri təqvimi meydana çıxmışdır. Bu gündən (hicrət günündən) İslam tarixi hesablanmağa başlamışdır. Ancaq ilin əvvəlini qəməri təqviminin ilk ayı olan Məhərrəm ayı ilə başlamışdır.
10. İlk Islam hökuməti qurulur; şəriət: alış-veriş hökmləri, nigah, vərəsəlik, cəza tədbirlərinin icrası və digər siyasi, iqtisadi, ictimai hökmlər icra olunmağa başladı.
11. İlk azan sədaları eşidilir. Azan müsəlmanlrin ibadətə çağırış şüarlarına çevrilir.

Son olaraq bildirmək istərdim ki, Allah üçün edilən hər hərəkət və sözün əvəzsiz qalmasi mümkün deyil. Allaha xatir, olduğu yeri min bir çətinlik altinda tərk edən və bununla Islama daha yaxşi yaxinlaşmanı, Allaha daha mükəmməl bir şəkildə qulluqda durmağı məqsədləyən bir kimsənin əlinin boş qaytarılması düşünülə bilməz. Bu haqda Allah oz kitabında belə buyurur:

"Həqiqətən, iman gətirən, hicrət edən və Allah yolunda öz malları və canları ilə cihad edənlər kəslərlə (Mədinə əhalisindən muhacirlərə) yer və pənah verən və yardım edənlər bir-birlərinin qəyyumudurlar".

(«Ənfal», 72).

"İman gətirən, hicrət edən və Allah yolunda cihad edən kəslər və (onlara) yer və pənah verən və kömək edənlər - onlardır həqiqi möminlər. Onlar üçün məğfirət (bağışlanma) və bol ruzi vardır".

(«Ənfal», 74).

Allah amaninda.

Mehdi Fərəc,
İmam Sadiq (ə) adına İslam Maarifi Akademiyası
«Dəyərlər» Dini Jurnalistika Məktəbinin dinləyicisi